Red Lion: Διαχρονική Αξία (Το Α κεφαλαίο)

Έχουν περάσει πάνω από 20 χρόνια, από τότε που για πρώτη φορά πέρασα το κατώφλι του Red Lion, της Αγγλικής Pub στο Παγκράτι. Θυμάμαι ακόμα την αίσθηση ζεστασιάς, ασφάλειας και οικειότητας που μου δημιουργήθηκε και την ευκολία με την οποία έπιασα κουβέντα με τον μπάρμαν και ιδιοκτήτη, τον κύριο Παντελή. Τα θυμάμαι ακόμα αυτά, γιατί παραμένουν αναλλοίωτα κάθε φορά που ξεκλέβω μία-δύο ώρες για να πιώ μια βαρελίσια μπύρα, να μασουλήσω μερικά φιστίκια και να ξεφύγω από τη πεζή και ενίοτε ψεύτικη καθημερινότητα.

Ταυτόχρονα με κυριεύει και μία αίσθηση ευγνωμοσύνης για τη τύχη που είχα να βρεθώ εκεί στα πρώτα μου εφηβικά χρόνια. Σαν εγγύηση προστασίας φαντάζει τώρα κοιτώντας πίσω στο παρελθόν από στέκια αλλιώτικα, όπου στον μπάρμαν δε μπορείς να μιλήσεις, όχι μόνο γιατί η μουσική είναι υπερβολικά δυνατή και αυτός δεν ενδιαφέρεται να σε ακούσει, αλλά και γιατί τα νοθευμένα ποτά και ενδεχομένως οι υπόλοιπες ουσίες που πρέπει να καταναλώσεις για να πάψεις να είσαι ο εαυτός σου, κάνουν την ανθρώπινη επαφή πολυτέλεια.

Στο Red Lion η ανθρώπινη επαφή είναι προϋπόθεση, και κάθε φορά που θα γυρίσεις το κεφάλι, για να πεις ένα «Καλησπέρα, πως πάει σήμερα…;», όλο και κάποιον ενδιαφέρον άνθρωπο θα συναντήσεις. Έχω φύγει από εκεί, με ποιητικές συλλογές υπογεγραμμένες από το δημιουργό, με γνώσεις γύρω από τη θαλάσσια βιολογία από ειδικό επιστήμονα…μέχρι και με μοσχάρι κοκκινιστό σε πακέτο έχω φύγει, δημιουργία ερασιτέχνη σεφ ο οποίος επέμενε να το δοκιμάσω.

Σας λέω, είναι ένα απίθανο μέρος. Από τη ξύλινη μπάρα και τους κόκκινους καναπέδες, μέχρι τα σπίρτα και τα χαρτονομίσματα από όλο τον κόσμο, τις παμπάλαιες αφίσες και τη γωνία με τα darts, κάθε πόρος αυτού του μέρους αναβλύζει ατμόσφαιρα και ιστορία.

Εάν είστε γονέας και ανησυχείτε για τα στέκια που συχνάζει το παιδί σας, κεράστε το μια μπύρα στο Red Lion. Αν όχι και οι δύο, τότε τουλάχιστον ο ένας από εσάς, θα γίνει σίγουρα μόνιμος θαμώνας.

Βασίλης Αντωνάς

* Στη φωτογραφία διακρίνονται δεξιά ο Παντελής, αριστερά ο γιός του και στη μέση ευτυχισμένος πελάτης

Ανθρώπινες Σχέσεις: Ότι Λάμπει δεν Είναι Χρυσός*

Το άρθρο παραχωρήθηκε από την Ηρώ Φραγκάκη και βασίζεται σε εκτεταμένη έρευνά της.*

Στις αρχές του 21ου αιώνα ο σύγχρονος άνθρωπος καλείται να αντιμετωπίσει μια πληθώρα αγχογόνων καταστάσεων ζώντας μέσα στο ατελείωτο κυνηγητό της «υλικής ευτυχίας», η δίνη του οποίου παρασέρνει τον ίδιο μας τον εαυτό αλλά και τις σχέσεις μας. Παρόλα αυτά, βασική προτεραιότητα για κάθε άνθρωπο παραμένει η σχέση του με τους άλλους, αφού κατά βάθος όλοι χρειαζόμαστε ένα ανθρώπινο άγγιγμα για να είμαστε ευτυχισμένοι. Αντιμέτωπος , λοιπόν, ο εαυτός μας με το σύγχρονο τρόπο ζωής παλεύει να αντεπεξέλθει με τις δικές του άμυνες και τα δικά του όπλα για να καταφέρει για να βρει την ευτυχία του, με αποτέλεσμα ο καθένας από εμάς να διαθέτει ένα δικό του μηχανισμό που καθορίζει σημαντικά και την προσωπικότητά μας.

Έτσι, δημιουργούνται διάφοροι τύποι προσωπικότητας που συνδέονται περίτεχνα στο κουβάρι των ανθρώπινων σχέσεων (και στην ακραία τους μορφή αποτελούν ένα είδος διαταραχής) ανάμεσα στους οποίους είναι και ο ναρκισσιστής και ο οριακός, που αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς δημιουργείται συχνά μια σχέση ανάμεσά τους.

Ο ναρκισσιστής είναι ένας άνθρωπος που αποπνέει έναν αέρα δύναμης και επιτυχίας έχοντας την αίσθηση του μεγαλείου και της σπουδαιότητας και αναζητά έναν άνθρωπο που να του δείχνει συνεχώς το θαυμασμό και την αποδοχή του και έτσι να λειτουργεί σαν καθρέφτης του εαυτού του (James & Masterson, 1988). Δεν ενδιαφέρεται για τα συναισθήματα των άλλων και συχνά τους αντιμετωπίζει με αδιαφορία και υποτίμηση. Σύμφωνα με την ψυχαναλυτική θεωρία του Freud, ο ναρκισσιστής διαθέτει μια επιφανειακή αυτοπεποίθηση, κάτω από την οποία, όμως, κρύβεται ένα τραυματισμένο εγώ γεμάτο από συναισθήματα έντονου εσωτερικού θυμού και ανασφάλειας. Παράλληλα, ο οριακός είναι ο άνθρωπος που διακατέχεται από έντονη ανασφάλεια, συναισθηματική αστάθεια και έναν ακατανίκητο φόβο εγκατάλειψης. Σύμφωνα με τη Melanie Klein, ο οριακός αμφιταλαντεύεται συχνά ανάμεσα σε συναισθήματα εξιδανίκευσης και υποτίμησης του συντρόφου του λόγω της δικής του εσωτερικής ανασφάλειας και προβάλλει στον άλλον αυτά που στην πραγματικότητα πιστεύει ο ίδιος για τον εαυτό του. Ο οριακός έχει ανάγκη δίπλα του έναν άνθρωπο για να στηριχθεί επάνω του, να αποποιηθεί των ευθυνών του και να νιώσει στοργή και ασφάλεια, προσπαθώντας έτσι να καλύψει τα συναισθήματα κατωτερότητας και το εσωτερικό άγχος που νιώθει.

Αυτοί, λοιπόν, οι δύο τύποι προσωπικότητας συχνά συνάπτουν σχέση μεταξύ τους γιατί βρίσκουν ο ένας στον άλλο το κατάλληλο έδαφος για να καλύψουν τις εσωτερικές του ανάγκες και να διατηρήσουν την παθολογία τους. Πρόκειται για δύο τύπους προσωπικότητας που αλληλοσυμπληρώνονται, γιατί κατά βάθος βιώνουν παρόμοια συναισθήματα μειονεξίας που εκφράζονται με διαφορετικό τρόπο. Ο οριακός , δηλαδή, κρέμεται πάνω από το ναρκισσιστή για να νιώσει ασφάλεια και ο ναρκισσιστής βρίσκει στο πρόσωπο του οριακού το θαυμασμό και την επιβεβαίωση που χρειάζεται. Για να στηρίξουμε αυτή την άποψή μας για την έλξη αυτών των ατόμων, πραγματοποιήσαμε μια μικρή έρευνα που μελετά τόσο τα ναρκισσιστικά και τα οριακά χαρακτηριστικά όσο και το μοντέλο της σχέσης διαφόρων ζευγαριών της ελληνικής πραγματικότητας, με στόχο να ανακαλύψουμε αν όντως συναντάται συχνά το μοντέλο σχέσης ναρκισσιστής-οριακός. Το δείγμα μας είναι συμπτωματικό και αποτελείται από ζευγάρια ηλικίας 18-35 ετών που έχουν σχέση πάνω από ένα χρόνο και είναι είτε φοιτητές είτε εργαζόμενοι. Η έρευνά μας χρησιμοποιεί ένα ερωτηματολόγιο που αποτελείται από 10 ερωτήσεις κλειστού τύπου που διαχωρίζουν τα χαρακτηριστικά του οριακού και του ναρκισσιστή και μελετούν το μοντέλο της σχέσης τους και από τις απαντήσεις προκύπτουν πέντε τύποι προσωπικότητας: ο οριακός, ο ναρκισσιστής, αυτός που τείνει προς το ναρκισσισμό, αυτός που έχει μια τάση προς τα οριακά χαρακτηριστικά και αυτός που ισορροπεί ανάμεσα στις δύο κατηγορίες.

Τα αποτελέσματά μας ήταν τα εξής:

· Το 40% των ατόμων παρουσιάζει ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά.
· Το 15% παρουσιάζει μια τάση προς το ναρκισσισμό.
· Το 20% των ατόμων ισορροπεί ανάμεσα στις δύο κατηγορίες.
· Το 25% παρουσιάζει μια τάση προς τα οριακά χαρακτηριστικά.
· Δεν εμφανίζονται άτομα που να χαρακτηρίζονται απόλυτα από τα οριακά χαρακτηριστικά.

Όσον αφορά στο μοντέλο σχέσης των ζευγαριών προκύπτει ότι:

· Το 40% των σχέσεων έχουν το μοντέλο ναρκισσιστής- τείνει προς οριακός.
· Το 10% έχουν το μοντέλο τάση προς ναρκισσιστή-τάση προς οριακό.
· Το 10% έχουν το μοντέλο ναρκισσιστής-ισορροπημένος.
· Το 10% έχουν το μοντέλο ισορροπημένος-τείνει προς ναρκισσιστής.
· Το 10% έχουν το μοντέλο ισορροπημένος-ισορροπημένος.
· Το 10% έχουν το μοντέλο ναρκισσιστής-ναρκισσιστής.
· Το 10% έχουν το μοντέλο ναρκισσιστής-τείνει προς ναρκισσιστής.
· Δεν εμφανίζεται κανένα ζευγάρι με το μοντέλο οριακός-οριακός.

Αρχικά, θα ήθελα να τονίσω ότι το 40% του δείγματος παρουσιάζει ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά, ενώ μόνο το 25% παρουσιάζει μια τάση προς τα οριακά χαρακτηριστικά, στοιχείο που μας οδηγεί στη σκέψη ότι είναι πιο εύκολο να εκφράσει κάποιος ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά παρά οριακά και κατ’ επέκταση να υιοθετήσει μηχανισμούς άμυνας ναρκισσιστικής φύσεως. Λαμβάνοντας υπόψη ότι το δείγμα μας αποτελείται από άτομα ηλικίας 18-35, συμπεραίνουμε ότι αυτή η έντονη ναρκισσιστική τάση μπορεί να σχετίζεται και με τις απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας που προωθεί το μοντέλο του ναρκισσιστικού προσώπου, καθώς επιβάλλει στους ανθρώπους να φαίνονται πάντα δυνατοί και άτρωτοι και δε δέχεται τις ανθρώπινες αδυναμίες. Επίσης, ένα σημαντικό ποσοστό, της τάξεως του 40%, των σχέσεων που μελετήθηκαν πληρούν τις προϋποθέσεις του μοντέλου ναρκισσιστής-οριακός και εμφανίζουν μια σταθερότητα στους ρόλους τους μέσα στη σχέση. Το στοιχείο αυτό επιβεβαιώνει την υπόθεσή μας για τη συχνή δημιουργία σχέσης ανάμεσα σε έναν οριακό και ένα ναρκισσιστή που προσπαθούν ενδόμυχα να καλύψουν τις εσωτερικές τους ανάγκες και ανασφάλειες. Τέλος, αξίζει να σημειώσουμε ότι δε συναντήσαμε το μοντέλο σχέσης οριακός-οριακός, γεγονός που μας οδηγεί στην υπόθεση ότι είναι δύσκολο να δημιουργηθεί μια σχέση ανάμεσα σε δύο οριακούς, καθώς χαρακτηρίζονται και οι δύο από συναισθήματα κατωτερότητας και ανασφάλειας και δεν μπορούν να καλύψουν τα συναισθηματικά κενά τους. Αυτή η μικρή και σίγουρα όχι καταληκτική έρευνα δίνει μια ενδεικτική εικόνα για τα μοντέλα των σχέσεων της σύγχρονης εποχής, χωρίς όμως να μπορεί να γενικεύσει τα συμπεράσματά της σε όλο τον πληθυσμό, καθώς το δείγμα της είναι μικρό ενώ το φάσμα των ανθρώπινων ιδιαιτεροτήτων τεράστιο.

Η σύμπραξη, λοιπόν, αυτών των δύο τύπων ατόμων μπορεί φαινομενικά να οδηγεί σε μια αρμονική σχέση, όμως στην πραγματικότητα εξυπηρετεί τις εσωτερικές ανασφάλειες των δύο ατόμων και διατηρεί την παθολογία τους, ενώ οι ουσιαστικές σχέσεις πρέπει να διέπονται από αληθινά συναισθήματα αγάπης και στοργής για τον άλλο.

Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον κύριο Βασίλη Αντωνά, Διευθύνοντα Σύμβουλο της Impact, για την πολύτιμη βοήθειά του.

Ηρώ Φραγκάκη
Εφημερίδα Κηφισιά 2009

Η Ανευθυνότητα της Αυτό-Υποβάθμισης

Στο ηλεκτρονικό μου γραμματοκιβώτιο έφτασε πριν δύο μέρες μία «έρευνα» η οποία ζητούσε να ψηφίσουμε τους 100 μεγαλύτερους Έλληνες «μ_____ς» όλων των εποχών. «Θα έχει κάποιους γραφικούς», σκέφτηκα μέσα μου, μισοχαμογελώντας…Ανοίγοντάς το, προς μεγάλη μου έκπληξη διαπίστωσα πως ο κατάλογος περιλάμβανε ονόματα όπως ο Μέγας Αλέξανδρος, ο Πλάτων, ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, αλλά και τις περισσότερες σύγχρονες πολιτικές φιγούρες της νεότερης Ελληνικής ιστορίας. Παρόλο που το χιούμορ δεν έλειπε, το όλο κατασκεύασμα θύμιζε πολύ ανθελληνική προπαγάνδα όπως αυτές που πολλές φορές συναντάμε σε εθνικιστικές Σκοπιανές, Τουρκικές και Βουλγάρικες ιστοσελίδες (αντίστοιχες των οποίων φυσικά υπάρχουν και από την πλευρά μας).

Εάν αυτό κατασκευάστηκε από ξένους ανθέλληνες με αντικρουόμενα συμφέροντα, τότε αυτό συνέβη στο θεωρητικά αποδεκτό πλαίσιο της πολιτικής διαμάχης, έστω και με αυτό το θρασύδειλο τρόπο. Αυτό όμως το οποίο φαντάζει απόλυτα τρομακτικό, είναι το ενδεχόμενο ότι αυτή η ιστοσελίδα να κατασκευάστηκε από Έλληνες.

Κοιτώντας πίσω τις τελευταίες δεκαετίες, νοιώθω να έχω υπάρξει στόχος μίας πλύσης εγκεφάλου που σκοπό έχει να διοχετεύσει και να εδραιώσει εσκεμμένα την κατώτερη ποιότητα που χαρακτηρίζει τον Έλληνα πολίτη και το Ελληνικό κράτος (και αποφεύγω την κατακριτέα πλέον λέξη «έθνος» για να αποτρέψω τον κίνδυνο του να στιγματιστώ «εθνικιστής) στο συλλογικό υποσυνείδητό μας. Από τα θέατρα, τις επιθεωρήσεις και το δημοσιογραφικό μας κόσμο (3 οντότητες που λίγο απέχουν η μία από την άλλη), μέχρι την καθημερινή μας ατομική ηττοπάθεια, τον «ωχαδερφισμό» και το «έλα μωρέ τώρα», έχουμε καταφέρει να πείσουμε τον εαυτό μας πως όχι μόνο δεν αξίζουμε τίποτα, αλλά και πως δεν αξίζουμε να αξίζουμε τίποτα. Η ανακούφιση αυτής της εξέλιξης φυσικά, είναι η αποποίηση οποιασδήποτε ευθύνης για την αλλαγή ή βελτίωση της κατάστασης· και στην Ελλάδα του σήμερα το να μην έχεις ευθύνη, είναι μάλλον η προτεραιότητά μας.

Από την άλλη, παρακολουθώντας όπως οι περισσότεροι, τις παραγωγές του «Hollywood» (συμπεριλαμβανομένων των Αμερικάνικων προεκλογικών εκστρατειών, του CNN, του NBC και διαφόρων άλλων θεαματικών αγωγών της Αμερικάνικης «ανωτερότητας»), αλλά και έχοντας επισκεφτεί αρκετές φορές την Αμερική, δεν μπορώ παρά να θαυμάσω το πώς μία χώρα με λίγες εκατοντάδες χρόνια ιστορίας, η οποία έχει πετσοκόψει εκατομμύρια άλλων λαών (καταφέρνοντας ταυτόχρονα να πουλήσει τις πράξεις της ως ηρωικές παρεμβάσεις για το παγκόσμιο καλό), και της οποίας η απληστία ευθύνεται ως επί το πλείστον για την οικονομική κρίση, κατοικείται από ανθρώπους που τολμούν να έχουν τη σημαία έξω από το σπίτι τους, τραγουδούν με πάθος τον εθνικό τους ύμνο και έχουν καταφέρει τα αρχικά US (η NY, LA κλπ.) να αποτελούν σύμβολά μόδας και έμπνευσης για τους υπόλοιπους από εμάς. (Μόλις χθες είδα έναν νεαρό ο οποίος φορούσε μπλουζάκι που ανέγραφε “US Arrogant” (Ηνωμένες Πολιτείες Υπεροψία) με την Αμερικάνικη σημαία σε περίοπτη θέση και μέγεθος, και ο οποίος είτε ήξερε τι φορούσε είτε όχι, το ίδιο στέλεχος αγέλης καθίσταται). Φανταστείτε να φορούσε μπλουζάκι με την Ελληνική σημαία, για παράδειγμα, με τις λέξεις Ελλάς Ακέραιη και Ενωμένη…το πιο πιθανό θα ήταν, η Ελληνική μας αστυνομία, την οποία με το νεοφιλελευθερισμό μας έχουμε καταφέρει να ευνουχίσουμε, να τον συλλάμβανε ως μέλος Εθνικιστικής οργάνωσης…ή ακόμα και αν το γλύτωνε αυτό, να τον περιθωριοποιούσαμε οι υπόλοιποι.

Συνεχίστε έτσι λοιπόν φίλοι Έλληνες, χλευάζοντας τον εαυτό σας, υποκύπτοντας στα ξένα συμφέροντα, αποδεχόμενοι τη μοίρα σας, και φορώντας μεγάλες Αμερικάνικες σημαίες στα μπλουζάκια σας…γιατί η Ελληνική, για την οποία έπεσαν και μάτωσαν άντρες και γυναίκες που ένοιωθαν πως άξιζε την υπεράσπιση και την αγάπη τους, όπως φαίνεται μας πέφτει. λίγη. Αα…και μην ξεχάσετε πριν πάτε για να παρακολουθήσετε την τελευταία περιπέτεια που δείχνει το πώς οι καλοί Αμερικάνοι έσωσαν τον πλανήτη, να ψηφίσετε και το μεγαλύτερο Έλληνα μ____α όλων των εποχών. Κάπου στη λίστα, πρέπει να είναι όλων τα όνοματά μας.

Βασίλης Αντωνάς

Εφημερίδα Κηφισιά 2009

Εκδήλωση με θέμα «Project Manager: Coach, Ηγέτης, Οραματιστής»

Την Πέμπτη 12 Μαρτίου 2009, το PMI Greece οργανώνει εκδήλωση με καλεσμένο ομιλητή τον Βασίλη Αντωνά. Η ομιλία θα λάβει χώρα μεταξύ 18:15 και 19:00

ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ
Χέοπας, Αλέξανδρος, Μπρουνέλ, Στράους…Διαχείριση έργου ή Ηγεσία; Εδώ και πέντε χιλιάδες χρόνια σχεδόν, τα περισσότερα μεγάλα κατορθώματα έχουν επιτευχθεί μέσα από δυναμική επικοινωνία, αξιοποίηση ταλέντου, κινητοποίηση, στρατηγική πειθαρχεία και όραμα. Οι Ηγετικές Ικανότητες στη διαχείριση έργου ήταν πάντα προϋπόθεση. Σε μία εποχή δύσκολη, ανταγωνιστική και ευμετάβλητη όσοι παραλείψουν να τις αναπτύξουν και να τις εφαρμόσουν, θα πληρώσουνε βαρύ τίμημα. Όσοι τις αξιοποιήσουν, θα αποκτήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

ΧΩΡΟΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ
Η εκδήλωση και η Γ.Σ. θα πραγματοποιηθεί στο αμφιθέατρο της εταιρείας JP AVAX (Αμαρουσίου – Χαλανδρίου 16 και Δελφών) που παραχωρείται ευγενικά από την JP AVAX για τον σκοπό της εκδήλωσης.

Περισσότερες Λεπτομέρειες εδώ:

http://www.pmi-greece.org/gr/events/event-03-09.html

Παρουσίαση 14 Μαρτίου 2009-"Μνήμες, Όνειρα, Αντανακλάσεις"

Το Σάββατο 14 Μαρτίου θα φιλοξενηθώ ως ομιλητής από την Ελληνική Εταιρία Συμβουλευτικής, στο πλαίσιο της ΒΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑΣ " Η ΖΩΗ ΜΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΟΝΕΙΡΑ", 14 &15 ΜΑΡΤΙΟΥ 2009, ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ, ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ 70, ΚΑΛΛΙΘΕΑ.

ΠΕΡΙΣΣΌΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΘΑ ΒΡΕΙΤΕ ΕΔΩ:

http://www.hac.com.gr/SemsDetails.asp?id=4&uUrl=6/3/200969317,33

«Αρχέτυπα, συλλογικό ασυνείδητο, αλχημεία, σύμβολα…ο κόσμος του Καρλ Γιουνγκ φαντάζει ονειρικός και παραμυθένιος ακόμα και στον μυημένο. Και όντος ο παράξενος αυτός άντρας, είχε ανακαλύψει τον τρόπο να συνδέει την εσωτερική με την εξωτερική πραγματικότητα. Ερμηνεύοντας και περιγράφοντας με ακρίβεια αυτό που οι υπόλοιποι από εμάς βιώνουν ως μία εμπειρία που κρατά ελάχιστα και η οποία παραμένει φευγαλέα και μυστήρια, κατόρθωσε να ξεκλειδώσει πτυχές της ανθρώπινης ψυχής που στις περισσότερες περιπτώσεις μένουν θαμμένες αρκετά βαθειά κάτω από τη συνείδηση. Και όχημα για αυτές τις περιηγήσεις, υπήρξε το όνειρο. Όπως ο ίδιος αναφέρει στις πρώτες κιόλας σελίδες του Ο Άνθρωπος και τα Σύμβολά του, «Σαν γενικός κανόνας, η ασυνείδητη διάσταση ενός γεγονότος αποκαλύπτεται μέσα από τα όνειρα, όπου παρουσιάζεται όχι ως λογική σκέψη, αλλά ως συμβολική αναπαράσταση». Με την πυξίδα αυτού του μεγάλου ερευνητή της ψυχής, θα επιχειρήσουμε να αποκρυπτογραφήσουμε και εμείς τις συμβολικές αναπαραστάσεις των ονείρων μας…

Modern Day Greek “Hoplites” Take on Shop Windows-and Lose

From its southernmost shores of Crete to its northernmost mountains in Macedonia, it would appear that Greece has surrendered unconditionally to violent chaos and disorder, since last week’s shooting of a 15-year old boy that resulted in his death. The adolescent was shot allegedly in cold blood by a member of the riot police, apparently after a verbal dispute that lasted briefly. During the last four days, thousands of people, primarily in their twenties and wearing hoods to cover their faces, have destroyed and vandalised banks, car showrooms, shops and government buildings in the midst of fire and tear gas, thrown by police forces, numbed and disabled by the public outrage against them.

The shooting took place in Exarcheia, a bohemian quarter of Athens that is frequented by anarchists and left-wing extremists and is the place of origin for most civil unrest and violence in the city. This tradition stems back to the area hosting the headquarters of resistance against the 1967-1974 military dictatorship. Residents in the area claim that the situation has escalated beyond anything they have ever witnessed before and the constant live media coverage, gives no one reason to believe otherwise. As a matter of fact, the media have literally extracted every ounce of drama they possibly could from this story, and it was not long before the unfortunate 15-year old was christened a “hero”, a development contrary to any common sense or understanding, and the state of Greece transformed to a fitting sacrificial battle field.

The question that inevitably arises is what kind of a state so desperately seeks reason to rebel and seek enraged vengeance? The answer is simple: The same state that has not seen anything remotely resembling progress, evolution or change for the past 30 years. Greece, with its rich historical past, filled with innovation, revolution and enlightenment has been held hostage by a handful of bureaucrats, businessmen and foreign interests and has been ruled by the same 2-3 families for the past 10 elections or so.

One does not need to look further than the last 100 years of history to discover that the Greek nation has always been accustomed to hosting and engaging in historical events of great significance, both exuberating and painful.

In 1912, Venizelos, led Greece to the Balkan wars, which marked the greatest ever geographical expansion for the country. In 1922, the destruction of Smyrna in the context of the conflict with the Turks saw almost half a million Greeks dead and a 3,000 year presence of Greeks in Asia Minor came to an end. In 1941, Greece entered WWII, at first defeating and humiliating the forces of invading Italy but finally yielding to the overwhelming German military supremacy. Nevertheless, some claim that Greece delayed Hitler’s plans to invade Russia, thus playing a decisive role in the outcome of the war in Europe. In 1944 the war ended and Greece was liberated for less than two months, before civil war broke out between left wing partisans and the right wing army, courtesy of the cold war between East and West. The West was victorious and the scars are felt unto today. After more than two decades of dependence on U.S. support, in 1967, a military junta gained control. In 1974, the island of Cyprus was invaded by Turkey and the junta fell. Whether it was the fall of the island or the rebellious music and students’ uprising and alleged deaths that overthrew the junta, remains a subject of dispute.

In 1981, US raised socialist leader Andreas Papandreou won the elections, promising “change” and ruled Greece for almost 15 years, with a short break from term inbetween. A series of scandals rendered his reputation controversial, however this was arguably the last time that Greeks were visibly united by one spirit and believed in a big cause. And this is exactly where the problem lies for the youngsters who came to life in the 80s and 90s. They have absolutely no memory of any major event that has inspired greatness, stimulated social change or united the nation, with the exception of…the Eurobasket gold medal in 1987 and European Football Championship in 2004. Even the dispute with neighbouring FYROM marks an embarrassment.

Therefore, with no one and nothing to fight against or for, political leaders immersed in financial scandals, utter lack of leadership and progress, shame attached to any feeling of national pride (or even the expression of it) a dangerous global financial climate both psychologically and practically, unemployment rising and a deteriorating, introverted educational system, it is no surprise that any opportunity to rebel, clash and struggle will be seized…. even against a shop’s window or a citizen’s car.

Vassilis Antonas

Ο «Πύργος» των Καθηγητάδων

Εδώ και πολλά χρόνια, παρακολουθώ σαστισμένος τον ανελέητο πόλεμο του «λόμπυ» (και όχι όλων) των Ελλήνων καθηγητάδων εναντίον των ιδιωτικών και ξένων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων που εδρεύουν στη χώρα μας. Ταμπουρωμένοι πίσω από έναν τραμπουκισμό χωρίς υπόσταση και λογική, καταφέρνουν επί σειρά ετών να κρατούν διαδοχικές κυβερνήσεις όμηρους του πολιτικού κόστους που θα επέφερε η άρση του τόσο βλαβερού για την Ελληνική κοινωνία μονοπωλίου.

Έχοντας στο πλευρό τους όργανα επιβολής μοναρχικού καθεστώτος όπως οι κουκουλοφόροι τρομοκράτες οι οποίοι συνήθως δεν προέρχονται καν από πανεπιστημιακούς κύκλους και άλλους περισσότερο επίσημους και βγαλμένους από τον «Πύργο» του Κάφκα όπως το ΔΙΚΑΤΣΑ (ή όπως αλλιώς λέγεται αυτές τις μέρες το συγκεκριμένο αυτό ρατσιστικό και φασιστικό κράτος εν κράτει), γαυγίζουν μανιασμένα για να απομακρύνουν οποιαδήποτε απόπειρα μόρφωσης και ανάπτυξης μίας γενιάς της οποίας η αξιοθρήνητη όψη είναι κατά μεγάλο ποσοστό ευθύνη τους.

Ούτε μια φορά όμως δεν έχουν τολμήσει να παραδεχτούν πως ο μοναδικός λόγος που μάχονται ενάντια σε οποιαδήποτε προοδευτική προσπάθεια, είναι επειδή οι αναπόφευκτες συγκρίσεις θα ρίξουν ακόμα περισσότερο φως στη σαπίλα που χαρακτηρίζει το εκπαιδευτικό (και όχι μόνο) σύστημα τις χώρας μας. Το φως δυστυχώς ή ευτυχώς είναι πάντα το καλύτερο απολυμαντικό. Και αυτό φυσικά, οι κύριοι καθηγητές, εν μέσω του βολέματος και της δυσωδίας που παράγεται από τους βόθρους του κατεστημένου τους, δεν μπορούν να το επιτρέψουν. Γιατί άλλωστε να βρεθείς αντιμέτωπος με μία σύγκριση η οποία ουσιαστικά θα αποκαλύψει την παρασιτική σου φύση; Πιο καλό είναι να κρύβεσαι ανάμεσα σε απεργίες, απειλές, εκβιασμούς, καταλήψεις, εξάρσεις ρητορισμού και το δήθεν συμφέρον των μαθητών, τραγουδώντας με την χαρακτηριστική αυτοδικαίωση του μαχόμενου συνδικαλιστή «η τρομοκρατία δεν θα περάσει».

Βασίλης Αντωνάς

Εφημερίδα Κηφισιά 2008

Τα Πικρά μας Σύκα

Μου αρέσει πολύ κάποια γλυκά μεσημέρια του Σεπτέμβρη να περπατώ στους δρόμους της Κηφισιάς. Το διάλλειμα από τις συναντήσεις μου δίνει την ευκαιρία να αφήσω το γραφείο και να περιηγηθώ σε γειτονιές που δεκαετίες πριν περπατούσα πιο συχνά. Πότε η βόλτα μου με φέρνει προς το παλιό μου σχολείο στο Κεφαλάρι, πότε προς το κέντρο της Κηφισιάς και πότε προς τα Αλώνια.

Η σημερινή αναζήτηση είχε ως αποτέλεσμα να ανταμώσω έναν μικροπωλητή σύκων, ακριβώς έξω από το κοιμητήριο. Αφού περίμενα να κοπάσει η αδιάκοπη κίνηση κατάφερα να διασχίσω το δρόμο. Τα σύκα είναι από τα αγαπημένα μου φρούτα, και ήδη ρομαντικές σκέψεις όπως το ότι αυτά θα ήταν βιολογικής καλλιέργειας, δεν θα περιείχαν συντηρητικά και θα ήταν αποτέλεσμα του κόπου του ηλικιωμένου κυρίου αντί κάποιοu μεγαλοεπιχειρηματία έκαναν την αναμονή ακόμη πιο γλυκιά.

Ζύγωσα στο πλάι του παλιού αγροτικού Datsun και του ζήτησα να μου βάλει 5-6 σύκα. Στην πραγματικότητα 2-3 ήθελα, για να τα φάω στο γραφείο πριν την επόμενη συνάντηση, αλλά ντράπηκα να πάρω τόσα λίγα. Ο γέροντας ξεκίνησε να γεμίζει τη χάρτινη, καφέ σακούλα και εγώ τον ρώτησα αν είναι πιο καλά τα πράσινα η τα μαβιά σύκα. «Είναι άλλη ράτσα» μου αποκρίθηκε, «Όλα γλυκά είναι». Χάρηκα με την απάντηση, τέτοια στιχομυθία δεν την απαντάς στο Σούπερ-Μάρκετ.

Ο μπάρμπας συνέχιζε να γεμίζει και η σακούλα πρέπει να είχε τώρα 10 σύκα. «Τι 5 τι 10» σκέφτηκα. Μα το γέμισμα δε σταμάτησε, και έτσι σιγαλόφωνα του είπα «φτάνει». Χωρίς να με κοιτάξει, απλά επανέλαβε «Φτάνει»; Σαν εγώ να μην είχα μιλήσει και από δική του πρωτοβουλία με ρωτούσα αν θα έπρεπε να σταματήσει. «Ναι, φτάνουν» του απάντησα. Χωρίς να σταματήσει να γεμίζει με κοίταξε και μου είπε «Εντάξει»…ενώ έριχνε σβέλτα άλλα 4 σύκα μέσα στη σακούλα.

Απορημένος κοίταζα μία αυτόν και μία τη σακούλα που τώρα είχε σίγουρα πάνω από 20 σύκα. Δεν πήρα πολύ ώρα, ίσως ούτε δευτερόλεπτο και η απορία μου μετατράπηκε σε θυμό και ο θυμός σε αηδία. Στράφηκα από την άλλη και με γρήγορα βήματα απομακρύνθηκα μουρμουρίζοντας «Μάλλον δεν με ακούσατε». «Ναι, δεν σε άκουσα…» νομίζω πως μου είπε. Η προσποιητή αφέλεια και το ψέμα σαν να μισό-κρύβονταν πίσω από μία ασυναίσθητη στάλα ντροπής.

Για εμένα σήμερα κατέρρευσε άλλο ένα μικρό τουβλάκι της Ελλάδας που θέλουμε. Ακόμα χειρότερα όμως οι αμφιβολίες μου για την Ελλάδα που αξίζουμε απόκτησαν και άλλη ορμή. Από ότι ακούω και καταλαβαίνω, η χώρα αυτή τη στιγμή περνάει μεγάλη οικονομική κρίση. Κάποια πράγματα που συνέβαλαν σε αυτήν τα γνωρίζω. Μερικά προσπαθούν μάταια φίλοι οικονομολόγοι να μου τα εξηγήσουν. Πέρα όμως από τη διεθνή ενεργειακή κρίση, την κατάρρευση της στεγαστικής αγοράς των ΗΠΑ και ακόμα και τον κακό χειρισμό και την αναξιοκρατία όλων ανεξαιρέτως των κυβερνήσεων τα τελευταία χρόνια, υπάρχει κάτι για το οποίο φταίμε μόνο εμείς. Και αυτό είναι το ότι έχουμε χάσει τη «μπέσα» μας. Με αυτούς τους ρυθμούς, θα χάσουμε και το «φιλότιμο», θα χάσουμε και τη «μαγκιά» μας και ότι άλλο μας έχει απομείνει για να μας θυμίζει το ποιοι ήμασταν και το ποιοι θα έπρεπε να είμαστε. Και κοροϊδεύοντας ο ένας τον άλλον θα γεμίζουμε σακούλες με σύκα κατηγορώντας όλους τους άλλους για την κατάντια μας· όλους εκτός από τον εαυτό μας.

Βασίλης Αντωνάς

(Εφημερίδα Κηφισιά 2008)

Παθητική Επιθετικότητα: Η «Αόρατη Απειλή»

Σίγουρα οι περισσότεροι από εμάς θα έχουμε πιάσει τον εαυτό μας να νιώθει ενοχλημένος από κάποιο γεγονός ή κάποια συζήτηση, χωρίς όμως να είμαστε απόλυτα σίγουροι για το τι είναι αυτό που είπε ή έκανε ο συνομιλητής μας και μας πείραξε. Ακόμα χειρότερα, αυτό μπορεί να μας συμβαίνει κατά συρροή με τα ίδια άτομα, συνάδελφους, γνωστούς, συμφοιτητές, συγγενείς ή ακόμα και με τον/την σύντροφό μας. Εάν αυτό μας συμβαίνει με τον περισσότερο κόσμο, τότε καλό είναι να εξετάσουμε προσεκτικά τους λόγους που μας κάνουν να παρανοούμε ή να παίρνουμε τα πράγματα προσωπικά. Αν όμως είναι κάτι το οποίο μας συμβαίνει με συγκεκριμένα άτομα, τότε υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να είμαστε αποδέκτες μίας από τις πιο ύπουλες και υποχθόνιες μορφές επιθετικότητας: Της παθητικής.

Η παθητική επιθετικότητα, δεν έχει μία εύκολη και απλή ερμηνεία. Ουσιαστικά είναι η έμμεση αντίσταση ενός ανθρώπου να συνεργαστεί. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της, είναι πως ο αποδέκτης αυτής της συμπεριφοράς δεν δύναται να εντοπίσει και να εκφράσει τι ακριβώς είναι αυτό που ο άλλος άνθρωπος εσκεμμένα κάνει το οποίο τον εξοργίζει. Ένα παράδειγμα θα ήταν η επανειλημμένη αδυναμία κάποιου να διεκπεραιώσει ή να εκτελέσει κάποια υποχρέωσή του. Με πρόφαση την ανικανότητα, τη μνήμη ή τις περιστάσεις, ο συγκεκριμένος άνθρωπος αποποιείται των ευθυνών του (τις οποίες και προφανώς συνειδητά ή υποσυνείδητα δεν θέλει να αναλάβει) και ουσιαστικά αφοπλίζει τον άλλον από την επιλογή να επισημάνει την πεισματική και επαναλαμβανόμενη επίθεση. Οποιαδήποτε απεγνωσμένη προσπάθεια να επισημανθεί ή να αλλάξει αυτή η δομή συμπεριφοράς αντιμετωπίζεται με χιούμορ (π.χ. «Μην τα παίρνεις όλα τόσο σοβαρά»), δικαιολογίες (π.χ. «Μα απλά δεν πρόλαβα»), προσπάθεια δημιουργίας ενοχών («Δεν είσαι ικανοποιημένος ποτέ») ή ακόμα και δραστική επίθεση (π.χ. «Νομίζεις ότι είσαι τέλειος»). Συχνά στο τέλος, και αν δεν είμαστε προσεκτικοί, βρισκόμαστε να απολογούμαστε εμείς επειδή επισημάναμε τη συμπεριφορά του παθητικά επιθετικού ανθρώπου.

Η συμπεριφορά αυτή, την οποία πολλοί επιστήμονες χαρακτηρίζουν και ως διαταραχή προσωπικότητας, δεν είναι εύκολο να αντιμετωπιστεί. Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος είναι η οριοθέτηση του άλλου, η αποσαφήνιση του τι είναι αποδεκτό και τι όχι και η ενθάρρυνση να αναλάβει τις ευθύνες του. Εάν σε αυτό αποτύχουμε, καλό θα είναι να σκεφτούμε κατά πόσο η σχέση και η επαφή μας με τον συγκεκριμένο άνθρωπο είναι βιώσιμη. Εάν πάλι η επαφή μας είναι αναγκαστική (π.χ. σε περίπτωση συναδέλφων ή συγγενών) τότε θα πρέπει να διαχειριστούμε τις προσδοκίες που έχουμε από αυτούς. Οι πιθανότητες να αλλάξουν, ειδικά χωρίς να βοηθηθούν ψυχοθεραπευτικά από κάποιον ειδικό με αντικειμενικά κριτήρια, είναι μικρές. Οι συμπεριφορές αυτές όχι μόνο είναι συχνά υποσυνείδητες, αλλά είναι και αποτέλεσμα κάποιων περιστάσεων κατά τη διάρκεια των οποίων ο παθητικά επιθετικός άνθρωπος επιβίωσε χάριν της συμπεριφοράς του. Και αυτό δύσκολα το αποχωρίζεται κανείς…

Βασίλης Αντωνάς

Εφημερίδα Κηφισιά 2008

Ένας Αζώρ Φέρνει την Άνοιξη

Έχοντας έμμεσα κατακρίνει τη γενιά του «Φρέντο», του «δήθεν» και του «facebook», ως γνήσιος 30άρης ο οποίος έχει αρχίσει να ξεχνάει τα κουσούρια της δικής του γενιάς και έχει εν μέρει εγκλωβιστεί στην παγίδα του «κάθε πέρσι και καλύτερα», νοιώθω πως θα ήταν δίκαιο να παρουσιάσω και μία άλλη πλευρά των πραγμάτων.

Πριν μερικές μέρες και καθώς ανηφόριζα προς την περιοχή του νοσοκομείου Παπαδημητρίου στα Μελίσσια αργά το βράδυ, διέκρινα ακριβώς στη «μύτη» της στροφής ένα μικρό σκυλάκι να κείτεται στη σκοτεινή και βρεγμένη άσφαλτο. Η εντύπωση που μου δόθηκε ήταν πως ένα ακόμα χαζούλη αδέσποτο είχε διαλέξει το λάθος μέρος για να ξεκουραστεί. Τουλάχιστον ένας στους τρεις οδηγούς, περνώντας με λίγη παραπάνω ταχύτητα θα το τραυμάτιζε, κατά πάσα πιθανότητα θανάσιμα. Λίγα μέτρα πιο κάτω, παρατήρησα μία νεαρή κοπέλα ντυμένη με τον παραδοσιακά ακαταλαβίστικο τρόπο και με ένα από τα περίεργα χτενίσματα που η γενιά μου πια δεν κατανοεί (δεν μπορώ με σιγουριά να πω αν ήταν «Emo», «Trendy» ή «Κάγκουρας» - αν και το τελευταίο θα φανταζόμουν πως χρησιμοποιείται αποκλειστικά για να περιγράψει αρένες), να έχει παρκάρει στην άκρη και να προσπαθεί να τηλεφωνήσει. Διέκρινα πως ήταν συναισθηματικά φορτισμένη και ο συνδυασμός των γεγονότων με έκανε να υποψιαστώ πως τα πράγματα ίσως να μην είναι ακριβώς όπως φαίνονται. Πάρκαρα σε μια γωνιά και βγαίνοντας από το αυτοκίνητο μπόρεσα να διακρίνω πως ο σκυλάκος έτρεμε ανεξέλεγκτα, έχοντας συχνά βίαιους σπασμούς και αφρίζοντας. Η νεαρή κοπέλα με κοίταξε ανακουφισμένη που κάποιος άλλος είχε σταματήσει.

Τηλεφώνησα άμεσα σε κάποιο κοντινό μου πρόσωπο που συμπωματικά έμενε κοντά και είναι φανατική φιλόζωος και της ζήτησα να με φέρει σε επαφή με τον κτηνίατρό της. Δεν είχα προλάβει να κλείσω το τηλέφωνο και ο δρόμος είχε γεμίσει από νεαρούς οι οποίοι μάλλον επέστρεφαν από ένα τοπικό γυμναστήριο που λειτουργεί 24 ώρες. Μέσα σε λίγα λεπτά ο άτυχος σκύλος είχε ως δια μαγείας μεταφερθεί από τη σκοτεινή και μουσκεμένη γωνιά κάτω από ένα σκέπαστρο, πάνω σε μία σακούλα, αφού κάποιοι είχαν φροντίσει να σταματήσουν την κυκλοφορία. Το κοντινότερο νοσοκομείο ζώων εντοπίστηκε (…στην Παιανία), κάποιοι κατέφθασαν με ενέσεις ατροπίνης (προφανώς ο σκύλος δεν είχε χτυπηθεί από αυτοκίνητο αλλά είχε φάει φόλα) και σε λίγη ώρα ένα αυτοκίνητο με το άτυχο τετράποδο όδευε προς το νοσοκομείο.

Μισή ώρα μετά έλαβα μήνυμα πως ο ασθενής μας απεβίωσε. Ήταν πραγματικά θλιβερό που οι προσπάθειες και η αγάπη τόσων ανθρώπων δεν έφτασε για να σώσουν μια ζωή, το ζώο όμως έφυγε εν μέσω ενός χαδιού και μιας τρυφερής κουβέντας αντί για παρατημένο ή και ξαναχτυπημένο στον παγωμένο και βρεγμένο δρόμο. Με θαυμασμό παρακολούθησα το συντονισμό και την προσπάθεια να αναδιπλώνεται με πάθος αλλά και μεθοδικότητα. Κάποια στιγμή μάλιστα, ένας από τους νεαρούς είπε «τραγικοί είμαστε…» αναφερόμενος στη γενιά του.

Εκείνη τη νύχτα συνειδητοποίησα πως τελικά δεν είναι η γενιά που είναι τραγική. Οι καιροί είναι που έχουν δέσει τα χέρια και τα πόδια και έχουν φιμώσει το στόμα και την ψυχή των νέων. Η εξέλιξη των μηχανισμών ελέγχου και αποχαύνωσης έχει υπάρξει τρομακτική και έχει συνθλίψει μια γενιά χωρίς όραμα, ελπίδα ιδανικά αλλά πάνω από όλα χωρίς ηγέτες. Ίσως όταν καταλάβουμε πως η αξιοπρέπειά μας βρίσκεται σε εξίσου κρίσιμη κατάσταση με του μικρού σκύλου, να καταφέρουμε να αφυπνιστούμε και να δράσουμε αποφασιστικά και με τόλμη…ακριβώς όπως έκανε και η παρέα από το γυμναστήριο μια βροχερή Τρίτη βράδυ.

Βασίλης Αντωνάς

(Εφημερίδα Κηφισιά 2008)

Τα Καινούργια Ρούχα του Βασιλιά

Τελικά δυσκολεύομαι πολύ να δείξω κατανόηση για τις δημοφιλείς, διαδικτυακές, κοινωνικές πλατφόρμες τύπου My Space, Face Book και Akazoo. Μπορώ να καταλάβω πολύ καλά τα οφέλη που αποκομίζουν οι εταιρίες μέσα από την συγκομιδή δεδομένων, τη δυνατότητα να διαφημίσει κάποιος την υπηρεσία και το προϊόν του, μέχρι και την ανάγκη του Μεγάλου Αδελφού να μας φακελώσει όλους μπορώ να καταλάβω. Ο καθένας κοιτάει τα συμφέροντα του και θέλει να επεκτείνει τη σφαίρα της επιρροής του, και στη σήμερον ημέρα το δυνατότερο νόμισμα είναι οι πληροφορίες.

Αυτό που δε μπορώ όμως καθόλου να καταλάβω, είναι η αφέλεια που επιδυκνείουν κάποιοι χρήστες. Και δεν αναφέρομαι μόνο στην αφέλεια όσον αφορά τη προαναφερθείσα χρήση δεδομένων. Δεν αναφέρομαι καν στην ανικανότητα τους να αντιληφθούν τους ευνόητους κινδύνους που εγκυμονεί το να δημοσιεύουν το όνομα, το τηλέφωνο, τη γεωγραφική τους θέση και τις προσωπικές συνήθειές τους. Όχι, τα παραπάνω προϋποθέτουν ένα δείκτη ευφυΐας λίγο άνω του μετρίου, και αυτό δεν μπορεί να το απαιτεί κάποιος από όλο τον κόσμο.

Η αφέλεια στην οποία αναφέρομαι, είναι στον «επιτηδευμένο» τρόπο που μερικοί θεατρίνοι δομούν το προφίλ του, πείθοντας ακόμα και τον εαυτό του πως αυτό το κατασκεύασμα ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα της ύπαρξής του. Μια φωτογραφία (συνήθως ημίγυμνη, προκλητική και με ύφος ναζιάρικο ή επιμελώς προβληματισμένο) με τέλειο φωτισμό που επιδυκνείει το καλύτερο δυνατόν «προφίλ» σε ένα τέλειο τοπίο, μια σειρά από συνήθειες όπως η «ανάγνωση ποίησης» και η «συντήρηση έργων τέχνης». Αγαπημένοι συγγραφείς ο «Καζαντζάκης, ο Ντοστογιέφσκι, και ο Σαίξπηρ». Όσον αφορά το τι κάνει ο καθένας «τώρα», οι δραστηριότητες κυμαίνονται από το να βλέπει τι θέα από κάποιο ουρανοξύστη στη Νέα Υόρκη μέχρι το να ταξιδεύει με σακίδιο την Αφρική.

Και μένω και εγώ ο αφελής, να γυρεύω καθημερινά όλα αυτά τα πανέμορφα, καλλιεργημένα, ταξιδεμένα και με άποψη πλάσματα και το μόνο που βλέπω ως επί το πλείστον, είναι οι Νεοέλληνες με τις «Μερτσεντές» και τις «Καγιέν» στις καφετέριες να καυχιούνται για τη πρόσφατη κραιπάλη τους σε κάποιο παραλιακό μπουζουκομάγαζο, ή να πετάνε τα σκουπίδια τους στους δρόμους, και οι νεοελληνίδες με 3-4 στρώσεις μακιγιάζ, αψεγάδιαστη αμφίεση και ύφος βασιλικότερό του βασιλικού να κάνουν τα πάντα για να αποσπάσουν λίγη προσοχή με προσποιητή αδιαφορία από τον κάφρο στην καφετερία (πολλές φορές απλά και μόνο για να έχουν την ικανοποίηση να τον απορρίψουν επιδεικτικά για να γεμίσουν το κενό της ύπαρξής τους ), ο οποίος αν και ως επί το πλείστον βλάξ, έχει καταλάβει πως το μόνο που θέλει η συγκεκριμένη νεοελληνίδα, είναι η «Μερτσεντές» και η δυνατότητα να ανακοινώσει χαιρέκακα στις φίλες της, πως ο «δικός» της, την πήγε στη Μύκονο και «ήξερε και τον πορτιέρη του τάδε club».

Και έτσι, παραμένω με τη απορία του αν τελικά όλα αυτά τα υπέροχα ηλεκτρονικά πλάσματα κρύβονται κάπου, ή αν απλά έχει υπάρξει μεταξύ τους μία σιωπηλή συνεννόηση να προσποιηθούν πως ο ένας πιστεύει τον άλλον. Ίσως τελικά να είμαι εγώ ο αφελής που δεν έχω ακόμη καταφέρει να εισχωρήσω στη συνωμοσία!

Βασίλης Αντωνάς

(Εφημερίδα Κηφισιά 2008)

Ψητό Γεμιστό Καλαμάρι

Στο πλαίσιο της προώθησης μιας ζωής δημιουργικής και ολοκληρωμένης και της ορατής πλέον άφιξης του Ελληνικού καλοκαιριού, το blog σήμερα θα ασχοληθεί με τη…μαγειρική. Συγκεκριμένα θα δούμε μία υγιεινή και νόστιμη συνταγή για ψητό γεμιστό καλαμάρι στα κάρβουνα ή για τους λιγότερο τυχερούς στο grill.

Υλικά για 2 άτομα

1 Φρέσκο Καλαμάρι βάρους περίπου 500 γραμμαρίων
100 Γραμμάρια Φέτα
100 Γραμμάρια Κεφαλογραβιέρα
Μία πιπεριά πορτοκαλί ή κίτρινη βιολογικής καλλιέργειας
Ένα σφηνοπότηρο ούζο
Μία κουταλιά της σούπας λάδι ελιάς
Μία μικρή ντομάτα ζουμερή, αρωματική και «ψημένη» (όχι άγουρη)
Μία κουταλιά του γλυκού ζάχαρη, λευκή
Μαϊντανός φρέσκος
Αλάτι και Πιπέρι

Πλένουμε καλά το καλαμάρι μέσα και έξω, σχίζοντας την εσοχή κάτω από το κεφάλι χωρίς ωστόσο να το κόψουμε τελείως. Κόβουμε την ντομάτα, τη φέτα και την κεφαλογραβιέρα σε κύβους και την πιπεριά (το ένα τέταρτο περίπου) σε μικρές ροδέλες και τα τοποθετούμε σε ένα μπολ. Προσθέτουμε μία μεγάλη κουταλιά λάδι ελιάς, μία μικρή κουταλιά ζάχαρη, αλάτι, πιπέρι και ένα σφηνοπότηρο ούζο, και ανακατεύουμε για λίγα δευτερόλεπτα ελαφρά. Στο τέλος προσθέτουμε 20 περίπου γραμμάρια φρεσκοκομμένο μαϊντανό.

Γεμίζουμε το καλαμάρι με το μίγμα μας και αν χρειάζεται κλείνουμε τυχόν κενά με μία οδοντογλυφίδα. Τοποθετούμε το καλαμάρι σε αλουμινόχαρτο χωρίς να το κλείσουμε και το μαρινάρουμε με όσο μείγμα έχει απομείνει. Το τοποθετούμε σε προθερμασμένο grill (στους 200 περίπου) ή σε κάρβουνα και το ψήνουμε για 12 με 15 λεπτά γυρίζοντας το συχνά.

Συνοδεύεται με πατατοσαλάτα η ρύζι (το οποίο συνδυάζουμε με τη σάλτσα) και ένα ποτήρι τραγανού και μέτριου όγκου κρασί όπως Μοσχοφίλερο ή Sauvignon Blanc για να αναδείξει τις ντελικάτες νότες του φρέσκου θαλασσινού.

Βασίλης Αντωνάς

Εφημερίδα Κηφισιά 2008

Κουκλοθέατρο

Τελικά είμαστε αδύναμοι…θύματα του ίδιου μας του εαυτού, έρμαια των κατασκευών μας και καταδικασμένοι να υπακούμε την καταστροφικότητά μας. Δεν εξηγείται αλλιώς αυτή η επανειλημμένη συμμετοχή μας σε πράξεις των οποίων την αρνητική κατάληξη πάντα γνωρίζουμε και από τις οποίες ποτέ δεν μπορούμε να αποδράσουμε. Σαν θεατρίνοι στο ίδιο έργο, σαν πεταλούδες πάνω στο φως…σαν μαριονέτες σε σάπιο σπάγκο. Σκέψου…καθημερινά…πόσες φορές ξεκινάς την ίδια κουβέντα…πόσες φορές διαμαρτύρεσαι για την ίδια αδικία…πόσες φορές πληγώνεις τον ίδιο άνθρωπο…πόσες φορές σε πληγώνει αυτός; Κωμικοτραγικό φαντάζει. Αν μαγικά μπορούσες να παρατήσεις το κουφάρι σου και από μια γωνιά να το θωρούσες να ταλαντεύεται σαν τον Καραγκιόζη, στοίχημα πάω θα μπορούσες μέχρι και την τελευταία συλλαβή σου να μαντέψεις. Και απελπισμένος θα πάσχιζες να σε σταματήσεις, να βάλεις τέρμα στην απαγγελία σου…μα όσες φορές και να τη γυρίσεις αυτή τη σκηνή, πάντα το ίδιο τέλος έχει. Τόσο δύσπιστος είσαι πια; Θα σου πει πως άργησες και δε σε νοιάζει τίποτα παρά ο εαυτός σου θα της πεις πως έχεις βαρεθεί τη γκρίνια της θα σου πει πως είσαι αναίσθητος θα της πεις πως κανείς δε την αντέχει πια, θα σου πει, και θα της πεις, και θα σου πει…αφού το ξέρεις το σενάριο απ’ έξω και ανακατωτά. Τι βασανίζεσαι; Μέχρι και τις δικές της τις αράδες έχεις μάθει. Και την άλλη μέρα θα σου πει να φέρεις το παιδί και θα της πεις πως δεν προλαβαίνεις και θα σου πει πως τα κάνει όλα αυτή και θα της πεις…θαρρείς πως επειδή τα λόγια αλλάζουν αλλάζει τίποτα άλλο; Πάντα το ίδιο πράγμα σε ρωτά…αν την αγαπάς ακόμα…αν την αγάπησες ποτέ, γιατί εκείνη πια δεν το θυμάται…σάμπως το θυμάσαι εσύ;

Βασίλης Αντωνάς

Εφημερίδα Κηφισιά 2008

Σφετεριστές μιας Άλλης Εποχής

Βρέθηκα χθες βράδυ μετά από πολύ καιρό σε ένα από τα πολλά κέντρα διασκεδάσεως της πρωτεύουσας για να ακούσω δύο σημαντικές Ελληνίδες ερμηνεύτριες, την Ελευθερία Αρβανιτάκη και τη Δήμητρα Γαλάνη. Ευτυχώς ή δυστυχώς το μικρόβιο του παρατηρητή της ανθρώπινης συμπεριφοράς με συντροφεύει παντού και έτσι δεν μπόρεσα να μην ξεχωρίσω το πάθος και τον ενθουσιασμό που επιφέρουν τα ακούσματα παλιών δημιουργών, όπως ο Σταύρος Κουγιουμτζής, ο Άκης Πάνου και ο Βασίλης Τσιτσάνης. Δυνατό συναίσθημα επικρατούσε και στη μελοποιημένη ποίηση του Καρυωτάκη και του Ελύτη, και αυτό με έκανε να αναρωτηθώ αν η ψυχή του Έλληνα τελικά νοσταλγεί. Και δε νοιώθω την ανάγκη να αποσαφηνίσω τί είναι αυτό για το οποίο νοσταλγεί, μια και η σύνθεση της λέξης νοσταλγία (νόστος εστί επιστροφή στη ρίζα και άλγος εστί πόνος) πιστεύω υπερκαλύπτει τυχόν ερωτηματικά ως προς τη φύση της αναζήτησής μας.

Χωρίς να επιθυμώ να ακουστώ σαν ένας οπισθοδρομικός και ανικανοποίητος δεινόσαυρος και χωρίς να ακυρώνω την ψευδαίσθηση του ανθρώπου που πάντα υπαγορεύει πως το παρελθόν και το μέλλον πάντα ήταν και θα είναι καλύτερα από το παρόν, η αποχαύνωση και η «προβατοποίηση» της σημερινής Ελληνικής κοινωνίας, έχει φτάσει πλέον σε σημείο ανησυχητικό. Ένα μέλος της χθεσινής παρέας εύστοχα παρατήρησε, «Παθιαζόμαστε με τα παθήματα, τα επιτεύγματα και τις ιστορίες των πατεράδων μας». Αυτό το σχόλιο μου έδωσε και το έναυσμα για το σημερινό άρθρο, αλλά και με προσκάλεσε να αναλογιστώ και να αξιολογήσω την πορεία του έθνους μας τα τελευταία χρόνια. Με θλίψη διαπίστωσα πως το κύμα της παγκοσμιοποίησης μας έχει αφήσει ακυβέρνητα θηράματα στις ορέξεις του εκάστοτε δυνατού ρυθμιστή. Ως αποτέλεσμα έχουμε καταφέρει να αποτύχουμε στο να αναπτύξουμε και να εξελίξουμε μια εθνική ταυτότητα δυναμική και άξια να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις της σύγχρονης εποχής.

Αυτό όμως το οποίο έχουμε αφομοιώσει ευλαβικά και με ακρίβεια είναι η Δυτική πολιτική ορθότητα· ή μάλλον, για να είμαι πιο ακριβής, μερικές από τις πολλές και λιγότερο αποτελεσματικές μορφές της. Ως εκ τούτου, συγκαλύπτουμε τη δειλία να υπερασπιστούμε την Ελλάδα πίσω από την πολιτικά ορθή έννοια της παγκόσμιας ειρήνης· κρύβουμε την ανικανότητα να αναλάβουμε τις προσωπικές μας ευθύνες πίσω από πολιτικά ορθές έννοιες όπως ο φεμινισμός, η ισότητα, και η ελευθερία· κρύβουμε την τεμπελιά μας πίσω από την πολιτικά ορθή έννοια της απεργίας· κρύβουμε την ανικανότητά μας να παρέμβουμε, να ενεργοποιηθούμε και να αλλάξουμε την πορεία ολέθρου που διαγράφεται πίσω από την κενή και άτοπη διαμαρτυρία μας, την αντιπολίτευσή μας, που έχουμε αναγάγει πλέον σε επιστήμη.

Και έτσι, δικαιωμένοι από την πολιτική ορθότητα, περήφανοι για τη διαμαρτυρία μας και ασφαλείς –έστω και προσωρινά– από τους ενδοψυχικούς και πραγματικούς εχθρούς μας, ασπαζόμαστε το νεοφιλελευθερισμό της Δύσης (αλλά όχι και την παραγωγικότητα ή δημιουργικότητά της) και μαζευόμαστε τα βραδιά τραγουδώντας άσματα μιας άλλης εποχής.

Βασίλης Αντωνάς

Εφημερίδα Κηφισιά 2008

Υποχονδρίαση και (Εθνική) Ασφάλεια

Τα γεγονότα που βρίσκονται σε εξέλιξη γύρω από τη χώρα μας τα τελευταία χρόνια και η διεθνής και καμιά φορά εσωτερική αντίδραση, μου θυμίζουν έντονα περιπτώσεις άπειρων ή επιτηδείων συναδέλφων «ψυχοθεραπευτών.» Πολλές φορές οι πελάτες μας παραπονιούνται έντονα για σωματικούς πόνους, αδιαθεσίες, πονοκεφάλους και άλλα συμπτώματα. Στην προσπάθεια να μη χάσουν τον πελάτη και να εφαρμόσουν τις τεχνικές που γνωρίζουν, οι «θεραπευτές» αυτοί βαφτίζουν τη νόσο υποχονδρίαση (το σύνδρομο του κατά φαντασίαν ασθενούς) και συνεχίζουν το έργο τους χωρίς να παραπέμψουν τον ασθενή σε ιατρικές εξετάσεις, χωρίς να προβούν στη λήψη ιστορικού ή απλά να τον αποδεσμεύσουν.

Με παρόμοιο τρόπο, και μέσα από την ανάγκη τους να διατηρήσουν ανέπαφη τη σφαίρα της επιρροής τους (όπως οι «θεραπευτές» με τους ασθενείς τους), οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο κύριος Μάθιου Νίμιτς και οι ανιστόρητοι νεοφιλελεύθεροι του εσωτερικού, έχουν βαλθεί να πείσουν τους Έλληνες πως τα Σκόπια δικαιούνται να σφετεριστούν την Ελληνική ιστορική ονομασία της Μακεδονίας, που ανέκαθεν αναφερόταν στη Βόρεια Ελλάδα, πως το Κόσσοβο δικαιούται να κηρύξει την ανεξαρτησία του (δίνοντας έναυσμα στις διεκδικήσεις των Τσάμηδων και καθιστώντας την καρδιά των Βαλκανίων βάση της CIA) και φυσικά πως η Κύπρος είναι ουσιαστικά δύο κράτη.

Τα τελευταία χρόνια κάθε μορφή αντίστασης, από τις πιο ριζοσπαστικές (όπως τα MME που υπερασπίζονται τα εθνικά συμφέροντα και την εθνική μας κυριαρχία) μέχρι τις πιο διακριτικές (όπως το να ψελλίσει κάποιος με απορία «μα καλά, η Μακεδονία δεν είναι περιφέρεια της Ελλάδος;») έχουν χαρακτηριστεί από «εθνικιστικές» μέχρι «φασιστικές». Με άλλα λόγια, βρισκόμαστε στο έλεος όλων αυτών των ανιστόρητων και επικίνδυνων «θεραπευτών» σαν να είμαστε ένα κράτος από παράλογους υποχόνδριους. Ευτυχώς, όμως, ο Έλληνας είναι εξίσου ικανός να συσπειρωθεί όταν νοιώσει την ανάσα του εχθρού στο λαιμό του, όσο είναι και να προκαλέσει την καταστροφή του ιδιοχείρως. Ο κύριος Παναγιωτόπουλος της Νέας Δημοκρατίας και ο κύριος Λομβέρδος του ΠΑΣΟΚ προτίμησαν να διασταυρώσουν τα ξίφη του μικροκομματισμού τις προάλλες στην εκπομπή του κυρίου Πρετεντέρη για τα Σκόπια, αντί να διασταυρώσουν το ξίφος της Ελλάδος με τους εχθρούς που μας έζωσαν σε ασφυκτικό κλοιό. Παραμένω ήσυχος, όμως, πως όλοι εμείς οι «υποχόνδριοι» θα αφυπνιστούμε επιτέλους και θα τους αναγκάσουμε όχι μόνο να βρουν αλλά και να ορθώσουν το ανάστημά τους στην απόπειρα της ιστορικής διαγραφής μας ως έθνος. Εάν ο Μίκης Θεοδωράκης, ο οποίος κουβαλάει στους ώμους του τόσες δεκαετίες αγώνων, ο οποίος αποφεύγει την πολιτική και τη δημοσιότητα και ο οποίος υπήρξε ηγετική φιγούρα της αριστεράς, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, τότε πιστεύω πως ακόμα και ο πιο δύσπιστος μπορεί να είναι σίγουρος πως οι πληγές μιας επικείμενης εθνικής τραγωδίας θα είναι πραγματικές και μόνιμες, και όχι κατά φαντασίαν.

Βασίλης Αντωνάς

(Εφημερίδα Κηφισιά 2008)

Η Βαρύτητα της Σχέσης

Χθες βράδυ είχα μία ενδιαφέρουσα συζήτηση με ένα νεαρό φίλο μου, ο οποίος έχει ευλογηθεί με το δώρο του υψηλού δείκτη ευφυΐας αλλά αντιμετωπίζει κάποιες δυσκολίες στις διαπροσωπικές του επαφές. Με αφορμή ένα περιστατικό το οποίο δημιούργησε εντάσεις στο κοινό μας κύκλο, διερευνήσαμε τα πλεονεκτήματα που απολαμβάνουμε όταν η επικοινωνία με τους γύρω μας είναι εποικοδομητική, θετική και αμοιβαία ευχάριστη. Ο φίλος μου υποστήριξε πως εάν και προσπαθεί να βελτιώσει τη ποιότητα των διαδραστικών του συνδιαλλαγών, αυτό δεν αποτελεί απαραίτητα προϋπόθεση για την εξέλιξη και τη βελτίωσή του. Μέχρι ενός σημείου, αυτό ισχύει και πολλοί ταλαντούχοι άνθρωποι συνεισφέρουν και πετυχαίνουν λόγο του ταλέντου τους, των δεξιοτήτων τους και των επιτευγμάτων τους. Ο μαθηματικός Τζον Νας (τον οποίο πρόσφατα υποδύθηκε ο Ράσελ Κρόου), λόγου χάρη, είναι ένα από αυτά τα παραδείγματα, όπως ίσως και ο Σοπενχάουερ. Στο κάτω-κάτω ποιός θέλει να περιτριγυρίζεται από άτομα χαμηλότερου δυναμικού που όχι μόνο δεν σε καταλαβαίνουν αλλά και σε αποσπούν από το έργο σου;

Από την άλλη βέβαια (και πέραν του ότι δεν είμαστε όλοι ιδιοφυίες) η ιστορία έχει γραφτεί και διαμορφωθεί από άτομα τα οποία κατάφεραν να επεκτείνουν το κύκλο της επιρροής τους με το να εμπνέουν, να παροτρύνουν και να ηγούνται δια παραδείγματος. Από ήρωες της αρχαιότητας όπως ο Αλέξανδρος και ο Λεωνίδας, μέχρι τον Τσόρτσιλ, τον Κάστρο και τον Μαντέλα του εικοστού αιώνα η ιστορία έχει γραφτεί ως επί το πλείστον από ηγέτες και καθοδηγητές. Και σε αυτήν όμως την περίπτωση, δεν μπορούμε όλοι να μοιάσουμε σε αυτές τις προσωπικότητες. Μπορούμε όμως μέσα από την επικοινωνία, τη συνεργασία και τον αμοιβαίο σεβασμό να προωθήσουμε τους στόχους μας, να διευκολύνουμε την καθημερινότητά μας και να εδραιώσουμε ένα κλίμα αλληλοϋποστήριξης με τους γύρω μας. Στην περίπτωση δε που μπορούμε να συνδυάσουμε τα παραπάνω με την ατομική μας εξέλιξη και πρόοδο, τότε θα έχουμε ανεβάσει κατακόρυφα τις πιθανότητες της επιτυχίας μας, της ευτυχίας μας και της αρμονικής συνύπαρξης με τους γύρω μας.

Βασίλης Αντωνάς

(Εφημερίδα Κηφισιά 2008)

Κάθε Αρχή και Δύσκολη

Η αρχή του έτους είναι μια περίοδος που βρίσκει πολλούς από εμάς αναπάντεχα απροετοίμαστους, μπερδεμένους και πολλές φορές στα πρόθυρα κατάθλιψης. Η λάμψη από τα Χριστουγεννιάτικα λαμπιόνια και οι μπουρμπουλήθρες σαμπάνιας που ερεθιστικά γαργάλισαν τον ουρανίσκο μας είναι πλέον μακρινή ανάμνηση και αντικαθίστανται από τη μουντάδα και το καυσαέριο της πόλης. Οι χιονισμένες βουνοκορφές που μας καλημέριζαν στο Καρπενήσι, στο Πήλιο ή σε κάποιο προορισμό του εξωτερικού έχουν μετατραπεί σε ατελείωτες ουρές αυτοκινήτων στη Κηφισίας, τη Κατεχάκη και την Παραλιακή. Ο/Η σύντροφος μας σταματάει να τρέχει πανικόβλητη –όπως και εμείς- κάνοντας διάλλειμα μόνο για να βγάλει έναν αναστεναγμό απελπισίας. Ακόμα χειρότερα, δεν έχουμε σύντροφο ή και διάθεση να επικοινωνήσουμε με το πρόσωπο που περιστασιακά μπαινοβγαίνει στη ζωή μας. Οι εκκρεμότητες που είχαμε έντεχνα αναβάλει πριν τις γιορτές παρουσιάζονται δριμύτερες και ενισχυμένες και πελαγωμένοι ανατρέχουμε σε αυτές μία-μία μέσα στο κεφάλι μας ελπίζοντας πως ως δια μαγείας θα επιλυθούν. Τις περισσότερες φορές καθώς περνά ο χειμώνας, τα πράγματα φαίνονται να μπαίνουν στη θέση τους και η ασφαλής καθημερινότητα αποκαθίσταται…μέχρι την επόμενη χρονιά.

Εδώ όμως είναι που ίσως όλοι μας να κάνουμε ένα τεράστιο σφάλμα. Αντί να επωφεληθούμε της ευκαιρίας που μας δίνεται από αυτή τη βίαια εναλλαγή για να εξετάσουμε τα κομμάτια της ζωής μας που υπολειτουργούν, περιμένουμε στωικά να μουδιάσει το μυαλό και η ψυχή μας τόσο ώστε όλα όσα φαντάζουν ανυπόφορα τον αυτή τη περίοδο, να ξαναγίνουν μέρος μίας ρουτίνας ανεκτής και αποδεκτής. Και έτσι κάθε χρόνο η ευκαιρία να αλλάξουμε κάτι από αυτά εξατμίζεται όπως οι Πρωτοχρονιάτικες δεσμεύσεις που κάνουμε μέσα στο κεφάλι μας ή με μία βαρύγδουπη ανακοίνωση παρουσία αυτών που αγαπάμε («Θα κόψω το κάπνισμα», «Θα αλλάξω δουλειά», «Θα γίνω πιο κοινωνικός» κτλπ).

Μία διαπίστωση η οποία μπορεί να μας βοηθήσει είναι το πώς η ζωή μας δε χειροτερεύει δραστικά μετά τις γιορτές, απλά επανέρχεται εκεί που ήταν. Ακούγεται αυτονόητο, και όμως είναι κάτι που συχνά μας διαφεύγει. Αν αυτό που βιώνουμε τις πρώτες εβδομάδες του χρόνου δε μας αρέσει, τότε είναι σχεδόν βέβαιο πως υποσυνείδητα δε μας αρέσει ούτε τον υπόλοιπο. Χωρίς να αγνοούμε παράγοντες ιατρικούς (όπως πχ η κακή διάθεση μετά από παρατεταμένη χρήση αλκοόλ), οικονομικούς (όπως η έλλειψη χρημάτων μετά τις Χριστουγεννιάτικες αγορές) και κοινωνικούς (όπως το ότι μας λείπει η παρέα που, όπως και εμείς, έχει κλειστεί στο καβούκι της για να ανασυνταχθεί), εάν μετά τις γιορτές νιώθουμε ανεκπλήρωτοι και δυστυχισμένοι, τότε ανήκουμε στη κατηγορία των ανθρώπων που έχουν τα περιθώρια (και την ευκαιρία) να βελτιώσουμε την ύπαρξη μας.

Ένας πολύ αποτελεσματικός τρόπος να βελτιωθούμε είναι να διαγνώσουμε τι είναι αυτό που μας ενοχλεί. Είναι η αίσθηση μοναξιάς, η κακή επικοινωνία με τους γύρω μας, η υγεία και η εμφάνιση μας, τα επαγγελματικά και οικονομικά μας θέματα;
Συχνά είναι ένας συνδυασμός πραγμάτων με 1-2 από αυτά να κυριαρχούν. Άλλες φορές είναι δύσκολο να εντοπίσουμε και να κατατάξουμε τις πηγές των προβλημάτων μας, πράγμα που υποδεικνύει πως χρειάζεται να δουλέψουμε με την αυτογνωσία μας. Ό,τι από αυτά και να είναι, μια καλή αρχή είναι να πάρουμε ένα κομμάτι χαρτί για κάθε ένα θέμα που εντοπίσαμε και να γράψουμε στην επικεφαλίδα το πρόβλημα, στο κάτω μέρος τη λύση που θα επιθυμούσαμε και στη μέση ένα ρεαλιστικό χρονικό πλαίσιο για την επίτευξη των στόχων μας.

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να διατηρήσουμε την επαφή μας με την πραγμτικότητα, δηλαδή με το τι είναι πραγματικά, ρεαλιστικά επιτεύξιμο, γιατί το να έχουμε σχέδια τα οποία θα ναυαγήσουν είναι εξίσου αντιπαραγωγικό με το να μην έχουμε καθόλου. Για παράδειγμα το να σχεδιάσουμε να χάσουμε 20 κιλά ή να κάνουμε 5 καινούργιους φίλους στο διάστημα ενός μήνα σχεδόν σιγουρεύει την αποτυχία μας. Θα βοηθήσει λοιπόν εάν στο διάστημα ανάμεσα στο πρόβλημα και τη λύση εισάγουμε χρονικά τα βήματα τα οποία θεωρούμε πως θα μπορέσουμε να πάρουμε μέχρι να φτάσουμε στο τέρμα. Καθώς προχωράμε, θα ανακαλύψουμε πως πολλά από αυτά που μας κάνουν δυστυχείς είτε είναι αλληλένδετα είτε έχουν άλλη αιτία ύπαρξης και λύση από αυτή που προσμέναμε. Αυτό θα σημαίνει πως η δουλειά που ξεκινήσαμε έχει αποκτήσει δυναμική και προοπτική, σε σημείο που δε μας επιτρέπει πια να την αγνοήσουμε. Όπως η δύσκολη περίοδος μετά τις γιορτές, έτσι και αυτή η διαδικασία θα μας πιάσει απροετοίμαστους ή και ανήμπορους να αντιδράσουμε. Αν μπορέσουμε να χρησιμοποιήσουμε αυτά τα περιστατικά ως μεγεθυντικό φακό αντί να τα εκλάβουμε ως αποτυχία, τότε είναι βέβαιο πως η γνώση που θα αποκομίσουμε θα αποτελέσει πολύτιμο εφόδιο για να ξεπεράσουμε και να βελτιώσουμε τη ποιότητα της ζωής μας, την επικοινωνία μας με τους γύρω μας και πάνω από όλα τη σχέση με τον εαυτό μας. Χρήσιμοι σύμμαχοι σε αυτό το ταξίδι μπορούν να είναι οι φίλοι μας, η οικογένεια μας ή ακόμα και ένας ψυχοθεραπευτής που μας εμπνέει εμπιστοσύνη. Με αυτό τον τρόπο η αρχή κάθε χρόνου θα μετατραπεί από μια περίοδο που αδημονούμε να τελειώσει σε έναν απολογισμό προόδου, ανάπτυξης και αυτό-πραγμάτωσης.

Βασίλης Αντωνάς

(Εφημερίδα Αμαρυσία 2008)

Το Στρες στον Εργασιακό Χώρο

Πολλοί από εμάς θα έχουμε βιώσει ανά καιρούς αυτό που επιγραμματικά χαρακτηρίζεται ως στρες στον εργασιακό χώρο. Ατελείωτες ώρες εργασίας, ασυνεννοησία με προϊσταμένους και υφιστάμενους, καχυποψία και κακή διάθεση που μας επηρεάζει εντός και εκτός γραφείου είναι μερικά από τα θέματα που μας βασανίζουν και καθιστούν τα πέντε έβδομα της εβδομάδος μας πραγματική κόλαση. Ανήμποροι παρακολουθούμε σα σε ταινία τον εαυτό μας να τρέχει σα ανθρωποειδές από το πρωί μέχρι το βράδυ, μετρώντας τις ώρες που μας χωρίζουν από το να καταρρεύσουμε στον καναπέ μας. Σταδιακά αυτό γίνεται πλέον ρουτίνα και το αποδεχόμαστε στωικά, καταδικασμένοι όπως ο Προμηθέας στο Καύκασο.

Σε αντίθεση όμως με το Προμηθέα, εμείς δεν είμαστε αλυσοδεμένοι και είναι σημαντικό να αντιληφθούμε πως έχουμε την επιλογή να επιχειρήσουμε τουλάχιστον να βελτιώσουμε τη κατάσταση μας η ακόμα και να την αλλάξουμε δραστικά. Μία από τις βασικές πηγές ασφάλειας είναι η γνώση πως προστατευόμαστε από κάποια όρια, φυσικά και ψυχολογικά. Το πιο ευνόητο φυσικό όριο (μετά από το δέρμα μας!) είναι οι τοίχοι που μας προστατεύουν στο σπίτι μας. Με παρόμοιο τρόπο μπορούμε να αναγείρουμε τις ψυχολογικές παραμέτρους οι οποίες θα μας προστατεύουν καθορίζοντας τι είναι αποδεκτό και τι όχι. Στον εργασιακό χώρο αυτό μπορεί να συνεπάγεται το πόσο αργά θα φύγουμε από το γραφείο, το πόση δουλειά θεωρούμε και δεχόμαστε ως εφικτή και πραγματοποιήσιμη, το ποια συμπεριφορά είμαστε διαθετημένοι να υπομείνουμε, τις χρηματικές μας απολαβές, τις διακοπές μας ή ακόμα και το χρονικό διάστημα που θέτουμε στον εαυτό μας ως το περισσότερο που μπορούμε να παραμείνουμε στη θέση μας εάν δεν βελτιωθούν τα πράγματα. Σε αυτή τη διαδικασία είναι σημαντικό να διατηρήσουμε ένα ρεαλιστικό πρίσμα, ένα βαθμό ευελιξίας και τη δυνατότητα να αναθεωρούμε τα όρια μας όταν είναι προς το συμφέρον το δικό μας και των γύρω μας.

Έχοντας λοιπόν προστατεύσει τον εαυτό μας, μας δίνεται η ευκαιρία να αναπτύξουμε τις σχέσεις συνεργασίας με τους γύρω μας, πράγμα το οποίο θα συμβάλλει καταλυτικά στο να γίνει πιο ευχάριστος και πιο αποδοτικός ο χρόνος μας. Το πρώτο βήμα θα πρέπει να είναι το να εδραιώσουμε μια βασική επικοινωνία με τους συνεργάτες μας. Αν αναλογιστείτε πόσος χρόνος χάνεται επειδή δε σταματάμε για να μιλήσουμε με τους συναδέλφους μας είτε επειδή υποθέτουμε πως ξέρουμε τι σκέφτονται είτε απλά επειδή δεν έχουμε τη διάθεση, θα κατανοήσετε πόσες δυσκολίες επιφέρει η σιωπή μας. Η επικοινωνία αυτή μπορεί να ξεκινήσει εντός του γραφείου και αν ο χρόνος και οι συνθήκες το επιτρέπουν να συνεχιστεί σε κοινωνικό πλαίσιο. Μαθαίνοντας περισσότερα για τους γύρω μας και αποκτώντας πρόσβαση στο πως νιώθουν, πως σκέφτονται και πως πράττουν θα μας προφυλάξει από δυσάρεστες και χρονοβόρες εκπλήξεις, θα μας προσφέρει επιπλέον συμμάχους (οι οποίοι κατά πάσα πιθανότητα αισθάνονται τόσο απομονωμένοι και πιεσμένοι όσο εμείς) και θα δημιουργήσει ένα πιο ευχάριστο περιβάλλον εργασίας. Μια χρήσιμη τεχνική είναι να υπενθυμίζουμε στον εαυτό μας να ακούει και να προσπαθεί να καταλάβει τι είναι αυτό που προσπαθεί να μεταδώσει ο συνομιλητής μας. Αυτό θα επιταχύνει τη συνεννόηση μας, θα κάνει τον άλλον πιο δεκτικό σε αυτό που έχουμε να πούμε αλλά και θα κάνει την απάντηση μας σχετική και εύστοχη.

Έχουμε λοιπόν, στρατηγικά σχεδόν, προστατεύσει τα όρια μας, έχουμε βελτιώσει την επικοινωνία και έχουμε βρει συμμάχους να μας στηρίξουν. Η επόμενη κίνηση μας θα πρέπει να είναι να δημιουργήσουμε σαφήνεια. Αυτό μπορεί να ξεκινάει από το να αντιληφθούμε πια ακριβώς είναι η περιγραφή τις θέσης μας και οι ευθύνες μας μέχρι το να ζητάμε σαφής εξηγήσεις (προσπαθώντας να μη χάσουμε το αίσθημα αυτονομίας και πρωτοβουλίας) κάθε φορά που μας ανατίθεται κάτι για το οποίο δεν είμαστε σίγουροι. Οι επιπλοκές που προκύπτουν από την έλλειψη κοινής συνεννόησης περιλαμβάνουν πολλά στελέχη να προσπαθούν να διεκπεραιώσουν το ίδιο πράγμα (με αποτέλεσμα πολλές παρεξηγήσεις, καχυποψία και αγανάκτηση) και πολλά πράγματα να μην γίνονται επειδή κανείς δεν είναι σίγουρος ποιος τα έχει αναλάβει. Με το να επιζητάμε σαφήνεια προωθούμε το αίσθημα ευθύνης και απωθούμε το αίσθημα τις αδικίας και του σιωπηλού αλλά ψυχοφθόρου θυμού.

Και ενώ δουλεύουμε μεθοδικά με όλα τα παραπάνω, είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε πως οι περισσότεροι από εμάς δουλεύουμε για να ζούμε και όχι το αντίθετο. Έτσι, είναι σημαντικό να προσπαθούμε να διατηρούμε μια ευχάριστη κοινωνική ζωή, ζωντανές και ενδιαφέρουσες σχέσεις και έναν υγιή και δραστήριο ρυθμό ζωής. Εάν η δουλειά μας είναι το μόνο ενδιαφέρον μας ή αν νιώθουμε πως μας στερεί τη δυνατότητα να έχουμε άλλα ενδιαφέροντα και απολαύσεις τότε είναι φυσικό να διατηρούμε, συνειδητά ή ασυνείδητα μια άρνηση και μια πικρία, η οποία στο τέλος θα μας αναλώσει και θα μας βρει μετανιωμένους μετά από χρόνια να σκεφτόμαστε πως έπρεπε να είχαμε ταξινομήσει τις προτεραιότητες μας διαφορετικά.

Βασίλης Αντωνάς

(Εφημερίδα Ελευθεροτυπία, 2007)

Τα Όνειρα

*Από αρχαιοτάτων χρόνων, ο άνθρωπος έχει επιχειρήσει να κατανοήσει και να χρησιμοποιήσει προς όφελός του το περιεχόμενο των ονείρων του. Στο δυτικό κόσμο, το πρώτο σχετικό εγχειρίδιο (που αποτελείται από πέντε τόμους), γράφτηκε από τον Έλληνα στοχαστή Αρτεμίδωρο –ο οποίος είχε επίσης προσπαθήσει να προειδοποιήσει τον Ιούλιο Καίσαρα για το σχέδιο δολοφονίας του από τον Βρούτο.- Παλιότερα ακόμα, ο Όμηρος έκανε πολύ συχνές αναφορές σε όνειρα και ερμηνείες που σημάδεψαν την πορεία των ηρώων της εποχής. Επίσης η Βίβλος και οι αρχαίοι Αιγύπτιοι αποδέχονται τα όνειρα ως σημαδιακά μυνήματα.

Από τότε πολλά έχουν γραφτεί και οι θεωρίες εμπλουτίστηκαν ακόμα περισσότερο με τις ιδέες γνωστών ψυχολόγων όπως ο Φρόιντ και ο Γιουνγκ αλλά και με πιο λαογραφικές προσπάθειες όπως οι ονειροκρίτες. Ο μεν Φρόιντ απέδωσε σημασία στην έκφραση της σεξουαλικότητας και των καταπιεσμένων επιθυμιών, ο δε Γιουνγκ υπογράμμισε τη σημασία της εξατομίκευσης του κάθε ονείρου σε σχέση με αυτόν που το είδε (όπως και ο Αρτεμίδωρος).

Ως ψυχοθεραπευτής, μου δίνεται συχνά η ευκαιρία να δουλέψω με ασθενείς, οι οποίοι γενναιόδωρα μοιράζονται μαζί μου τα μυνήματα του υποσυνείδητού τους. Η κλινική εμπειρία μου και η μέχρι τώρα ενασχόλησή μου με αυτό το φαινόμενο, με κάνουν να πιστεύω με αρκετή βεβαιότητα, πως ο συμβολισμός των ονείρων αποκλείεται να είναι ενιαίος για όλους, κάτι το οποίο κατά την άποψή μου καθιστά τους παραδοσιακούς ονειροκρίτες αρκετά ανακριβείς. Με τον ίδιο τρόπο που αποκλείεται να υπάρχουν τόσοι τύποι ανθρώπων όσα και ζώδια (12 νομίζω), έτσι αποκλείω και το να σημαίνουν όλα τα όνειρα το ίδιο για όλους. Για παράδειγμα, η σημασία που θα έχει για έμενα το να δω ένα άλογο από το οποίο ίσως να έπεσα όταν ήμουν 10, αποκλείεται να είναι η ίδια με τη σημασία που θα έχει το να δει ένα άλογο ένας επαγγελματίας ιππέας (που ζει από αυτό). Για αυτό καλό θα είναι πριν προσπαθήσουμε να δώσουμε πάγιες ερμηνείες περί του συμβολισμού των ονείρων, να έχουμε τουλάχιστον μία ιδέα για το τί σημαίνουν αυτά τα σύμβολα και σε συνειδητό, πραγματικό επίπεδο για αυτόν που τα βλέπει.

Βασίλης Αντωνάς

(*Φωτογραφία: Maid of the Mist-Ευγενική παραχώρηση της Μυρτώς Λαζοπούλου)

ΤΡΑΒΩΝΤΑΣ ΤΗ ΓΡΑΜΜΗ…

Πολλοί από εσάς θα έχετε βρεθεί σε σχέσεις όπου η προσφορά, η κατανόηση και η αφοσίωση υπήρξαν πράξεις για εσάς και λόγια για το σύντροφό σας. Τους τελευταίους μήνες πολλές φορές θέλησα να γράψω για τις επιπτώσεις που κάτι τέτοιο έχει όχι μόνο στη σχέση, αλλά και στον αυτοσεβασμό μας. Πολλές φορές έπιασα τον εαυτό μου να ξεκινάει ένα κείμενο, μόνο και μόνο για να παρατήσω την ηλεκτρονική μου πέννα μετά από μερικές αράδες. Δικαιολογίες ένα σωρό. Πότε έφταιγε το ότι οι 300 λέξεις που μου παραχωρούσε η εφημερίδα που φιλοξενεί τη στήλη μου δεν έφταναν, πότε υπήρχαν αντικείμενα πιο επίκαιρα και πότε μου είχε προταθεί να γράψω για κάποιο άλλο θέμα. Νομίζω έφτασε όμως η ώρα να τα βάλω όλα αυτά στην άκρη και να μοιραστώ τις σκέψεις μου μαζί σας.

Η έλλειψη αμοιβαιότητας στις ερωτικές σχέσεις έχει ως αποτέλεσμα να επέλθει μία ρήξη όχι μόνο με το σύντροφό μας, αλλά και με τον ίδιο μας τον εαυτό. Και η παροχή αγάπης, φροντίδας και εμπιστοσύνης χωρίς αντίκρισμα αργά η γρήγορα μετατρέπονται σε έλλειψη αυτοσεβασμού. Οι λόγοι που οδηγούν τους ανθρώπους να εμπλακούν σε τέτοιου είδους σχέσεις είναι πολλοί και πολυδιάστατοι, οπότε θα τους αναλύσουμε κάποια άλλη φορά. Ο Βολτέρος είπε: «Τι είναι η ανέχεια; Είναι η συνέπεια της ανθρωπότητας. Είμαστε όλοι φτιαγμένοι από λάθη και αδυναμίες. Ας ανταποδώσουμε συγχώρεση ο ένας για τα λάθη του άλλου-αυτός είναι ο πρώτος νόμος της φύσης». Δεν θα τολμήσω να διαφωνήσω φυσικά με το μεγάλο διανοούμενο, θα σας προσκαλέσω όμως να εστιάσετε την προσοχή σας στην έννοια της ανταπόδοσης.

Μία ιστορική αναδρομή στα άρθρα μου –αυτά που φιλοξενούνται σε αυτό τον διαδικτυακό χώρο αλλά και άλλα παλιότερα- μου επεσήμανε πως συχνά φλερτάρω με το θέμα του πότε σταματάει η αγάπη και η ανάγκη για τον άλλον, και αρχίζει η έλλειψη αυτοσεβασμού. Ενδεικτικά σας παραπέμπω στα κείμενα «Αχαριστία», «Το Τίμημα της Ασυνέπειας», «Κατά Παραγγελία Σύντροφοι», «Η Υπομονή ως Μειονέκτημα» και «Ο Πόλεμος των Φύλων».

Κάπου εδώ ίσως θα ήταν χρήσιμο να δώσω άδεια στον εαυτό μου να κλέψει και να αναπαράγει λίγο από το υπάρχον υλικό. Διανύουμε μία εποχή μεταβατική, όπου άντρες και γυναίκες δεν ξέρουν ακριβώς τί να περιμένουν ο ένας από τον άλλον και ως εκ τούτου και τί να προσφέρουν. Αυτό δημιουργεί εντάσεις και αμηχανία τουλάχιστον όσον αφορά τις ετερόφυλες σχέσεις. Το να επιδείξει κάποιος υπομονή ελπίζοντας πως ως εκ θαύματος ο σύντροφός του θα καταλάβει τί χρειάζεται από αυτόν είναι μία παγίδα η οποία συχνά μας αποτρέπει από το να είμαστε κύριοι του εαυτού μας και των αποφάσεών μας. Επιπροσθέτως το ιδανικό που έχουμε πολλές φορές πλάσει στο μυαλό μας και ενίοτε νομίζουμε πως συναντάμε μπορεί να μην είναι τίποτα περισσότερο από τη λαχτάρα της ψυχής μας να ολοκληρώσει αυτό που χρειάζεται. Επίσης, όταν κάποιος κατά συρροή προδίδει την εμπιστοσύνη μας, ένας σίγουρος και αποτελεσματικός τρόπος να γλυτώσουμε, είναι να μην τον εμπιστευτούμε ξανά. Η έννοια της αχαριστίας είναι άμεσα συνδεδεμένη με την ασυνέπεια και όπως με τους ασυνεπείς έτσι και με τους αχάριστους, το θύμα από κάποιο σημείο και μετά φέρει παρόμοια αν όχι μεγαλύτερη ευθύνη με το θύτη. Τα παραπάνω λοιπόν συνοψίζουν τις μέχρι τώρα τοποθετήσεις μου οι οποίες σχετίζονται με την οριοθέτηση, την ανέχεια και τον αυτοσεβασμό.

Σας ακούω όμως να μουρμουρίζετε παραπονεμένα, «ωραία μας τα λες κύριε ψυχοθεραπευτή…μας προσέφερες αρκετές εξηγήσεις, μας έδωσες δυο-τρεις κατευθύνσεις, επέρριψες και κάμποση από την ευθύνη πάνω μας…και;»…Δυστυχώς ανάμεσα σε αυτούς που διαμαρτύρονται για τα παραπάνω βρίσκομαι και εγώ. Ο Νίτσε στο Ζαρατούστρα έγραψε: «Είναι εύκολο να πετάξουμε μία πέτρα σε ένα βαθύ πηγάδι, ποιός όμως θα τη μαζέψει πάλι;»…Κάπως έτσι είναι και η απώλεια του αυτοσεβασμού σε μία σχέση…όπως μία πέτρα σε ένα βαθύ πηγάδι: Όχι μόνο είναι πολύ δύσκολο να την ξαναβρούμε αλλά πολλές φορές ούτε καν μπορούμε να τη δούμε. Είμαστε πλάσματα της συνήθειας, πλάσματα της ελπίδας και πλάσματα που δυσκολεύονται να δουν τον αντικατοπτρισμό τους. Έτσι οι ανάγκες και οι αδυναμίες πολλές φορές μας αιχμαλωτίζουν σε σχέσεις που μας παραβιάζουν και ανήμποροι προσπαθούμε να προσφέρουμε όλο και περισσότερα με την ελπίδα πως ο άλλος θα το εκτιμήσει και θα ανταποδώσει. Ακόμα χειρότερα, πολλές φορές εκφυλιζόμαστε τόσο πολύ, που αρχίζουμε να θεωρούμε δεδομένο το ρόλο μας.


Δυστυχώς, όμως, είτε πρόκειται για αυθυποβολή, είτε για μαζοχιστική τάση, αυτή είναι μία διαδραστική διαδικασία που θυμίζει κινούμενη άμμο. Όσο περισσότερο μαθαίνει να ανέχεται ο ένας εκ των δύο τόσο περισσότερο ο άλλος θεωρεί δεδομένο πως υποχωρήσεις, παραχωρήσεις και συμβιβασμοί δεν χρειάζονται από την πλευρά του. Και εκεί τα πράγματα γίνονται πραγματικά επικίνδυνα, γιατί συνωμοτικά πλέον ο ένας εδραιώνει τη στρεβλωμένη πραγματικότητα του άλλου. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι αρκετά ζευγάρια τα οποία χωρίζουν μετά από τριάντα ή σαράντα χρόνια γάμου επειδή ο ένας εκ των δύο συνειδητοποιεί ένα πρωί (ή και ένα βράδυ) πως έχει κουβαλήσει μόνος του τη σχέση, έχει υπάρξει αποδέκτης αχαριστίας και δεν έχει λάβει ανταπόδοση για την αγάπη και τη φροντίδα που έχει δώσει. Αυτά τα συμβάντα είναι πραγματικά τραγικά, γιατί όσο και να προσπαθούμε να πείσουμε τον εαυτό μας πως μπορούμε πάντα να ξαναρχίσουμε τη ζωή μας, η απώλεια είναι συχνά καθοριστική σε πολλά επίπεδα. Και έτσι, όπως φαίνεται, υπάρχουν φορές που ξεπερνάμε τα όρια της ανέχειάς μας, χάνουμε τον αυτοσεβασμό μας, αναλωνόμαστε χωρίς αντίκρισμα και δεν το καταλαβαίνουμε καν. Μετά από λίγο καιρό οι φίλοι και η οικογένειά μας σταματάνε να μας το επισημαίνουν όχι μόνο επειδή φοβούνται να παρέμβουν στη σχέση μας αλλά και επειδή συνηθίζουν και αυτοί το απομεινάρι που κάποτε ήταν ο εαυτός μας.

Τα πράγματα μπορούν να γίνουν όμως πιο απλά, ειδικά αν αξιολογήσουμε στα αρχικά στάδια μίας σχέσης τις προθέσεις του άλλου όσον αφορά τη συμβολή του σε αυτήν. Υπάρχουν δύο σημεία τα οποία μπορούν να μας υποδείξουν με ικανοποιητική ακρίβεια το μέλλον. Το πρώτο είναι η διάθεση και η κατανόηση που επιδυκνείει ο σύντροφός μας κάθε φορά που προσπαθούμε να του επισημάνουμε τί χρειαζόμαστε ή ότι κάτι που έκανε (ή δεν έκανε) μας πλήγωσε. Ο αρχετυπικά εγωιστής άνθρωπος θα εκλάβει την εκδήλωση των αναγκών μας ως κριτική, θα δικαιολογηθεί και ίσως να μας κατηγορήσει πως είμαστε παράλογοι, καταπιεστικοί και απαιτητικοί. Στο τέλος το όλο θέμα θα λήξει χωρίς να έχουμε καταλήξει σε ένα σημείο κοινής συνεννόησης και χωρίς να έχουμε την παραμικρή ιδέα του τί μας επιφυλάσσει το μέλλον. Κοινώς, θα κυριαρχήσουν το χάος, η ασάφεια και η αβεβαιότητα. Το δεύτερο ενδεικτικά δυσοίωνο σημάδι, το οποίο είναι άμεσα συνδεδεμένο με το πρώτο, είναι πως ακόμα και να επιτύχουμε μία στοιχειώδη κοινή αντίληψη, τα πράγματα που μας ενοχλούν επαναλαμβάνονται κατά συρροή. Αυτό μπορεί να σημαίνει πως δεν παραθέσαμε με σαφήνεια τις θέσεις και τις απόψεις μας, ειδικά τις πρώτες φορές. Από κάποιο σημείο και μετά όμως, θα πρέπει απλά να αποδεχτούμε πως στην καλύτερη περίπτωση ο άνθρωπος που έχουμε απέναντι μας δεν έχει καμία δυνατότητα να συνυπάρξει εντός των πλαισίων μίας συντροφικής αμοιβαιότητας ή απλά έχοντας καταλάβει μια θέση ισχύος απέναντι μας, προκλητικά μας αγνοεί και μας αψηφά. Για αυτό μπορεί να ευθύνεται η φύση του, οι περιστάσεις, ή απλά το ότι δεν του εμπνέουμε αρκετή αγάπη. Είτε είναι η επαγγελματική σταδιοδρομία, είτε η οικογένεια του ενός εκ των δύο συντρόφων, είτε η κοινωνική ζωή και τα χόμπυ, όλα φαίνονται να είναι πιο σημαντικά και να χρήζουν περισσότερου χρόνου, ενέργειας και αφοσίωσης από ότι η σχέση. Είναι πολύ οδυνηρό να περνάς τη ζωή σου με έναν άνθρωπο, ο οποίος σε θέτει ως προτεραιότητα μόνο στα λόγια και στη θεωρία. Πολλές φορές πρόκειται για άγνοια, άλλες για έλλειψη δυνατοτήτων, συχνότερα όμως πρόκειται για μία ναρκισσιστική έπαρση που δικαιωματικά και εγωιστικά τον κάνει να πιστεύει πως η ζωή του αξίζει περισσότερο από τη δική σας. Ό,τι και να είναι, μπορώ να σας πω με αρκετή βεβαιότητα πως δύσκολα θα αλλάξει, ειδικότερα εάν πρόκειται για μέρος του χαρακτήρα και τις προσωπικότητας του εκάστοτε ατόμου. Επίσης μπορώ να σας πω με ακόμα περισσότερη βεβαιότητα ότι αυτό δεν είναι δικό σας πρόβλημα. Το να παρακολουθείτε μοναχικά και παθητικά τη ζωή σας να αναλώνεται άνευ ουσίας, περιμένοντας το σύντροφό σας να εισέλθει σε αυτήν, είναι απλά χάσιμο χρόνου. Σε μία τέτοια περίπτωση και δεδομένου πως η σχέση βρίσκεται σε σχετικά αρχικά στάδια, σοφότερο είναι να ακολουθείται το γνωστό ρητό, «ο σώζων εαυτόν σωθήτω». Εάν βρήκατε την είσοδο, μπορείτε να βρείτε και την έξοδο.

Πολλοί από εσάς ίσως να νομίζετε πως ένας τέτοιος διακανονισμός είναι προς το συμφέρον του συντρόφου που παθητικά και εγωιστικά απο-λαμβάνει. Δυστυχώς όμως και για αυτόν η εξίσωση καταλήγει σε έλλειμμα. Ο άνθρωπος που αρχικά ερωτεύτηκε με τα οποιαδήποτε ελκυστικά χαρακτηριστικά του, ουσιαστικά παύει να υπάρχει και τη θέση του καταλαμβάνει ένα αξιολύπητο ανθρωπάκι, χωρίς πνοή και προσωπικότητα που μοναδικό σκοπό έχει να διατηρήσει πάση θυσία το αρρωστημένο ισοζύγιο που του εξασφαλίζει απλά και μόνο την άδεια παρουσία του συντρόφου του. Και έτσι απομένουν δύο άνθρωποι παγιδευμένοι, ο ένας στην κολακεία και ασφάλεια που του παρέχεται και η οποία καλύπτει τις δικές του ανεπάρκειες, και ο άλλος στο μαζοχιστικό στροβιλισμό που υπαγορεύουν οι φόβοι του. Κοινώς, συμβιώνουν δύο τρομαγμένοι άνθρωποι καταδικασμένοι να δυστυχήσουν ακόμα περισσότερο.

Δυστυχώς ο σαδομαζοχιστικός αυτός κύκλος είναι όχι μόνο φαύλος αλλά και κυρίαρχος. Από ένα σημείο και μετά η σχέση παύει να είναι συντροφική, κάθε ίχνος αγάπης και συνεργασίας εξασθενεί και το μόνο που κυριαρχεί είναι ένας σκοτεινός φόβος απώλειας που είναι και το μόνο που διατηρεί τη σχέση. Αυτό το φόβο, δυστυχώς ο καθένας πρέπει να το δουλέψει μόνος του. Οι πιθανότητες να βρει σε αυτή την προσπάθεια σύμμαχο τον εγωιστή σύντροφό του είναι ανύπαρκτες …τέτοιες σχέσεις είναι συμβιωτικές...σχεδόν παρασιτικές, και καλό είναι να απελευθερωνόμαστε από αυτές. Όσο όμως και αν μας φαίνεται ο χωρισμός αδιανόητος, ακόμα και όταν ξέρουμε ότι έχουμε πλέον χάσει όχι μόνο τον αυτοσεβασμό αλλά και τον εαυτό μας, πολλές φορές πρέπει να υπερβούμε τα όριά μας και σφίγγοντας τα δόντια να απελευθερωθούμε. Κλείνω με ένα απόσπασμα από την “Αναφορά Στο Γκρέκο” του Νίκου Καζαντζάκη:

-«Παππού αγαπημένε είπα, δώσε μου μια προσταγή»
-«Φτάσε όπου μπορείς παιδί μου»
-«Παππού, φώναξα τώρα πιο δυνατά, δώσε μου μια πιο δύσκολη, πιο Κρητικιά προσταγή»
«Φτάσε όπου δεν μπορείς»

Καλή δύναμη και καλή ελευθερία.

Βασίλης Αντωνάς

Η ΕΥΚΑΙΡΊΑ ΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ

Πολύ συχνά οι πελάτες μου αναφέρονται με έντονη αίσθηση θλίψης και μετάνοιας σε σχέσεις στις οποίες έχουν εμπλακεί ή ακόμα εμπλέκονται, σαν να ήταν λάθη τα οποία θα έπρεπε να είχαν αποφύγει. Και ενώ σε καμία περίπτωση δεν είμαι θιασώτης μιας δύσκολης και μαζοχιστικής ζωής, η προσωπική και κλινική μου εμπειρία, μου έχουν επιβεβαιώσει πως συνήθως αποχωρούμε από σχέσεις όχι τόσο επειδή δεν αντέχουμε τον άλλον, αλλά κυρίως επειδή δεν αντέχουμε αυτό που έχουμε γίνει εμείς. Και εκεί είναι που μας δίνεται μία μοναδική ευκαιρία να γνωρίσουμε και να βελτιώσουμε τον εαυτό μας.

Πολλές φορές οι δεσμοί μας, μας εξωθούν στα άκρα και μας κάνουν να φερόμαστε με τρόπους που φαντάζουν πρωτόγνωροι, άγνωστοι και αντίθετοι με το χαρακτήρα και την ιδιοσυγκρασία μας. Άλλες φορές, απλώς ανασύρουν κομμάτια μας τα οποία νομίζαμε πως είχαμε «θεραπεύσει» αποτελεσματικά. Όπως και να έχει, οι δυσκολίες πάντα μας βάζουν κάτω από το μικροσκόπιο και μεγεθύνουν όλα όσα δεν θέλουμε να αποκαλύψουμε στους άλλους, αλλά ούτε και στον εαυτό μας. Ζήλια, εγωισμός, οργή, μίσος και άλλα σκοτεινά χαρακτηριστικά ξεπηδούν και παίρνουν τα ηνία της ζωής και των πράξεών μας.

Και έτσι συνήθως βρίσκουμε τη λύτρωση με το να απομακρυνόμαστε από την πηγή του κακού για να γλυτώσουμε από όλα τα άσχημα πράγματα που μας ανάγκασε να κάνουμε. Και ενώ δεν έχω καμία αμφιβολία πως ορισμένοι άνθρωποι απλά αποτυγχάνουν να μας βγάλουν τον καλό μας εαυτό, λόγω ενδεχομένως των δικών τους προβλημάτων, πρέπει δυστυχώς να παραδεχτούμε πως κανένας ουσιαστικά δεν μας ανάγκασε να πράξουμε καθ’ οποιοδήποτε τρόπο. Δυστυχώς οι δαίμονές μας είναι αποκλειστικά δικοί μας…απλά πολλές φορές τυγχάνει να συναντάμε άτομα που τους ξυπνούν. Και όσο οδυνηρό και παράδοξο και να ακούγεται, εν μέρει αυτά τα άτομα μας κάνουν τη χάρη να μας επισημάνουν πως οι «βάρβαροι» είμαστε εμείς…Και όπως λέει και ο Καβάφης, «Και τώρα τι θα γένουμε χωρίς βαρβάρους. Οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μια κάποια λύσις»…ελλείψει βαρβάρων λοιπόν, αντιμετωπίστε τον εαυτό σας…


Βασίλης Αντωνάς

(Εφημερίδα Κηφισιά, 2007)

ΑΛΛΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ…

Καμία αμφιβολία δεν υπάρχει πως για να πετύχουμε μία ισορροπημένη πορεία στη ζωή μας, χρειάζεται να είμαστε σχετικά προσαρμοστικοί και ευέλικτοι. Αλλιώς φερόμαστε και παρουσιαζόμαστε στις επαγγελματικές μας συναλλαγές, αλλιώς στο σπίτι μας και ενδεχομένως αλλιώς με φίλους και γνωστούς. Η αλήθεια όμως είναι πως ορισμένα κομμάτια μας και ουσιαστικά ο κορμός της ύπαρξής μας παραμένουν αναλλοίωτα... Όσο και να μπορούμε να ελέγξουμε τη συμπεριφορά και τις εκφράσεις μας, η ουσία της υπόστασής μας έχει πάντα τον πρώτο λόγο. Και αυτό καθίσταται σαφές στις ερωτικές μας σχέσεις, όχι μόνο γιατί εκεί δεν χρειάζεται να προσποιούμαστε, αλλά κυρίως γιατί η διάρκεια και η ασφάλεια πάντα συνδράμουν στο να ανασυρθεί ο πραγματικός μας εαυτός. Έτσι, αν είμαστε γενναιόδωροι, αυτό θα φανεί · αν είμαστε ευαίσθητοι θα φανεί· αν είμαστε αχάριστοι και εγωιστές, θα φανεί (σε αυτή την περίπτωση προτιμότερο είναι να μην κάνουμε σχέσεις). Και επειδή όλοι οι άνθρωποι διαφέρουν κάπου, μοιραία θα έρθει η στιγμή όπου κάποια από τα χαρακτηριστικά μας θα συγκρουστούν με αυτά του συντρόφου μας ή ακόμα και με την ίδια τη σχέση.

Σε αυτό το σημείο συνήθως κρίνεται το μέλλον μας με τον άνθρωπο που έχουμε δίπλα μας αλλά και πολλές φορές το ποιοι θέλουμε να ήμαστε ή να γίνουμε. Το γεγονός πως η συνύπαρξη με έναν άλλον άνθρωπο, φέρνει έντονα στην επιφάνεια τα χαρακτηριστικά μας, σημαίνει αυτόματα πως δίνεται και σε εμάς η ευκαιρία να αξιολογήσουμε και να κατανοήσουμε τον εαυτό μας καλύτερα. Και όσο και να θέλουμε να κάνουμε τη σχέση να δουλέψει, εάν επιλέξουμε να αλλάξουμε μόνο και μόνο για να μη χάσουμε τον σύντροφό μας, αργά ή γρήγορα θα νιώσουμε πως ουσιαστικά θυσιαστήκαμε. Από την άλλη, εάν συνειδητοποιήσουμε πως τα κομμάτια του χαρακτήρα μας που στέκουν εμπόδιο στη σχέση είναι τα ίδια με αυτά που δημιουργούν προβλήματα και σε άλλους τομείς στη ζωή μας, μας προσφέρεται μία μοναδική ευκαιρία να βελτιωθούμε και να ευτυχήσουμε. Σε οποιαδήποτε περίπτωση πάντως, αξίζει να θυμόμαστε πως η ακεραιότητα προς τον εαυτό μας είναι και αυτό που ουσιαστικά μας επιτρέπει να αγαπάμε και να σεβόμαστε τους γύρω μας. Και το να αλλάζουμε αποκλειστικά και μόνο για τους άλλους, το υπονομεύει αυτό.

Βασίλης Αντωνάς

(Εφημερίδα Κηφισιά, 2007)

ΑΧΑΡΙΣΤΙΑ

Λίγα πράγματα με έχουν προβληματίσει στην καριέρα μου ως ψυχοθεραπευτής, τόσο όσο η έννοια της αχαριστίας. Πριν μερικές εβδομάδες, ένας από τους πελάτες μου με ρώτησε ευθέως «γιατί ο κόσμος δε δείχνει εκτίμηση σε αυτά που του προσφέρουμε…γιατί είναι αχάριστος;». Με μεγάλη έκπληξη ανακάλυψα πως δεν μπορούσα να του απαντήσω άμεσα, και έτσι αρκεστήκαμε στο να εξερευνήσουμε τη σχέση στην οποία αναφερόταν (το οποίο και ήταν ούτως ή άλλως χρησιμότερο από το να καταφύγουμε στην εδραίωση μιας γενικότερης θεωρίας). Παρόλα αυτά, μετά το τέλος της συνεδρίας, ένας γενικότερος προβληματισμός με κυρίευσε και υπέκυψα στον πειρασμό να αναζητήσω μια ευρύτερη και πιο κοινωνική κατανόηση του φαινόμενου.

Το πρώτο που συνειδητοποίησα, ήταν πως ο όρος αχαριστία χρησιμοποιείται ως επί το πλείστον στο πλαίσιο κοντινών προσωπικών σχέσεων. Τέτοιες σχέσεις είναι οι οικογενειακές, οι ερωτικές και οι φιλικές. Ως εκ τούτου σπάνια θα ακούσουμε κάποιον στον εργασιακό μας χώρο να κατονομάζει κάποιον συνάδελφο ως «αχάριστο» επειδή δεν επέδειξε ευγνωμοσύνη ή ανταπόδοση για κάποια παροχή…το πιο συνηθισμένο θα ήταν να τον χαρακτηρίσει «ασυνεπή». Αυτό με κάνει να υποθέτω πως αχάριστους θεωρούμε ανθρώπους με τους οποίους είμαστε κοντά, από τους οποίους έχουμε προσδοκίες και τους οποίους εμπιστευόμαστε· συνεπώς, ο πόνος και η οργή που βιώνουμε είναι σχεδόν σαν προδοσία.

Η δεύτερη συνειδητοποίησή μου, η οποία προήλθε κυρίως από την προσωπική και κλινική μου εμπειρία, είναι το πως σπάνια κάποιος παραδέχεται ότι έχει υπάρξει αχάριστος. Μία ανασκόπηση σε διάφορα περιστατικά, μου υπενθύμισε πως ο κατηγορούμενος συνήθως ισχυρίζεται ότι είτε δε ζήτησε ποτέ αυτά που του παρείχε ο κατήγορος (πράγμα που συχνά ακούγεται από τα παιδιά προς τους γονείς), ή δε θεώρησε αυτά που πήρε αρκετά σημαντικά, ή ακόμη και πως αχαριστία επέδειξε ο άλλος (πράγμα πολύ συνηθισμένο στις ερωτικές σχέσεις). Τα παραπάνω με οδηγούν στο συμπέρασμα πως εάν δεν υπάρχει ρητή και γραπτή συμβολαιογραφική πράξη που να ορίζει τις υποχρεώσεις του ενός προς τον άλλον, ο κίνδυνος του να θεωρηθεί κάποιος αχάριστος είναι ουσιαστικά αναπόφευκτος. Και επειδή με τους κοντινούς μας ανθρώπους συμβόλαια δεν κάνουμε, καλό θα είναι που και που όχι μόνο να τους ρωτάμε τι χρειάζονται από εμάς και να ζητάμε αυτά που εμείς χρειαζόμαστε, αλλά και να αναλαμβάνουμε την ευθύνη για όσα οικιοθελώς τους προσφέρουμε.

Βασίλης Αντωνάς (Εφημερίδα Κηφισιά 2007)

Το Τίμημα της Ασυνέπειας

Η πορεία της ζωής, καθημερινά μας φέρνει αντιμέτωπους με διάφορες επιλογές. Οι περισσότερες είναι μικρές, καθημερινές, όπως το τί θα φάμε ή το τί θα φορέσουμε. Μερικές όμως είναι σημαντικές και καθοριστικές όσον αφορά το ποιοί είμαστε ή το ποιοί θέλουμε να γίνουμε. Σε αυτή την κατηγορία εγώ συγκαταλέγω και τις «επιλογές χαρακτήρα» όπως είναι η συνέπεια και η ασυνέπεια.

Η συνέπεια είναι η ικανότητα να τηρούμε τις δεσμεύσεις μας εμπρόθεσμα και να τιμούμε τις υποσχέσεις μας. Είναι επίσης και ένα από τα βασικά συστατικά που καθιστούν έναν άνθρωπο αξιόπιστο και ακέραιο. Σίγουρα όλοι έχουμε γνωρίσει τέτοιους ανθρώπους και αν ανατρέξουμε ιστορικά στις πράξεις τους, θα συνειδητοποιήσουμε πως όχι μόνο τους εμπιστευόμαστε και αποζητούμε το αίσθημα ασφάλειας που μας παρέχουν, αλλά και πως είμαστε διαθετημένοι, εάν χρειαστεί, είτε να συγχωρήσουμε τα λάθη τους είτε να τους εμπιστευτούμε χωρίς καλά-καλά να καταλαβαίνουμε το γιατί. Ο λόγος είναι απλός: Ιστορικά μας έχουν αποδείξει πως οι προθέσεις και τα λόγια τους συμβαδίζουν με τις πράξεις τους και τα αποτελέσματα αυτών.

Από την άλλη, σίγουρα όλοι μπορούμε να φέρουμε στο μυαλό μας άτομα τα οποία, συχνά, περισσότερο από μία φορά, έχουν αποδειχτεί ανάξια της εμπιστοσύνης μας και μας έχουν απογοητεύσει. Σπασμένες υποσχέσεις, λόγια που δεν συμβαδίζουν με τις πράξεις τους, λάθος «υπολογισμοί» και σωρός από δικαιολογίες ολοκληρώνουν το προφίλ του αναξιόπιστου ανθρώπου. Πολλές φορές η ανάγκη, η έλλειψη επιλογών και η αδυναμία, μας αναγκάζουν να ανεχτούμε αυτή τη συμπεριφορά ελπίζοντας πως την επόμενη φορά δεν θα απογοητευτούμε. Δυστυχώς όμως, μερικά πράγματα δύσκολα αλλάζουν και κάθε φορά που με ελπίδα προσφέρουμε στους ασυνεπείς γύρω μας άλλη μία ευκαιρία γινόμαστε συνένοχοι, όχι μόνο επειδή εκθέτουμε τον εαυτό μας αλλά και επειδή τους στερούμε την ευκαιρία να βελτιώσουν τον εαυτό τους. Και αυτό καθιστά εμάς ασυνεπείς όχι μόνο προς τον εαυτό μας αλλά και προς τους γύρω μας.

Βασίλης Αντωνάς

(Εφημερίδα Κηφισιά 2007)

ΤΟ ΧΑΔΙ ΤΗΣ ΒΡΟΧΗΣ…

Πρώτη εβδομάδα του Σεπτέμβρη και στο παράθυρο μου δειλά, σχεδόν διακριτικά αποτυπώνονται μερικές σταγόνες νερού. Με λαχτάρα το ανοίγω και απλώνω το χέρι για να πιάσω μερικές από αυτές. Κοιτώ τον ουρανό για να βεβαιωθώ πως τα λιγοστά σύννεφα δεν είναι αποτέλεσμα της καταστροφής που έπληξε την χώρα μας, αλλά μια ευχάριστη επίσκεψη της φύσης. Για πρώτη φορά μετά από μέρες ο Αττικός ουρανός χρωματίζεται από μία υποψία γαλάζιου και τα γκρι σύννεφα δεν είναι πια καπνός. Μένω ακίνητος να δεσμεύσω τη στιγμή, σχεδόν δεν αναπνέω…το σφίξιμο που κρατούσε τη ψυχή δέσμια μαλακώνει λίγο. Η φύση δεν μας εγκατέλειψε. Στο μυαλό μου έρχεται η δέηση των μουσουλμάνων κατοίκων Ελλάδας πριν από μερικές μέρες που ευλαβικά και με σεβασμό αποζήτησαν λίγο νερό για να ξεπλυθούν οι πληγές της χώρας που τους φιλοξενεί.. Από τη μία οι πυρκαγιές έχουν σβήσει και όσο και να βρέξει η ζημιά έγινε. Από την άλλη όλοι έχουμε ανάγκη να επιβεβαιωθούμε πως δεν έχουμε καταστραφεί εντελώς. Μια παράταση…λίγες σταγόνες…ένα χάδι. Μερικά λεπτά αργότερα το νερό στερεύει αλλά ο σκοπός έχει επιτευχθεί.

Πόσο λυτρωτικό είναι ένα χάδι, ένα άγγιγμα…η επαφή. Μας θυμίζει πως υπάρχουμε, πως ζούμε. Από τη στιγμή που γεννιόμαστε και το χάδι της μητέρας είναι αρκετό για να σταματήσει το κλάμα μας και να καθησυχάσει τον φόβο της μοναξιάς της εγκατάλειψης και της απώλειας μέχρι τα τελευταία στάδια της ζωής μας που δίνουμε χαρά στους γέροντες χαϊδεύοντας τα λιγοστά μαλλιά τους. Σίγουρα οι περισσότεροι από εμάς το έχουμε νιώσει αυτό, ένα χέρι φιλικό που έρχεται να μας στηρίξει, να μας κρατήσει ή ακόμα και να μας βοηθήσει να απελευθερώσουμε τα δάκρυα μας. Είναι μαγικό το άγγιγμα και έχει μία δύναμη μεγάλη και σχεδόν κρυφή. Από τον έναν άνθρωπο στον άλλον είναι ένα δώρο πολύτιμο με μεγάλη αξία και πρέπει να το λαμβάνουμε με αγάπη, σεβασμό και ευγνωμοσύνη. Και με ακόμα μεγαλύτερη ευγνωμοσύνη πρέπει να το λαμβάνουμε από τη φύση που φαίνεται πως πιο μεγαλόψυχη είναι από εμάς και πιο γενναιόδωρη και τα κατάφερε για άλλη μια φορά να μας συγχωρήσει, να μας χαϊδέψει. Ως πότε όμως θα είναι τόσο μονόπλευρη αυτή η μεγαλοψυχία; Κάποτε θα πρέπει και εμείς να ανταποδώσουμε…αλλιώς το μόνο που θα μας μείνει θα είναι λιγοστές σταγόνες να κυλούν σα δάκρυ στα παράθυρά μας…

Βασίλης Αντωνάς (Εφημερίδα Κηφισιά 2007)

*Ζωή που δεν Μοιράζεται…

…είναι ζωή κλεμμένη.

Κοιτώ την άδεια Αθήνα αυτές τις μέρες και τους λιγοστούς περαστικούς, κυρίως τουρίστες και διαβάζω τους τίτλους των εφημερίδων, που για άλλη μια φορά μιλούν για μια πόλη με ανθρώπινο πρόσωπο. Και αναρωτιέμαι πως μια πόλη που έχει μείνει μόνη, είναι πιο «ανθρώπινη»…τι το πιο ανθρώπινο έχουν οι άδειοι δρόμοι, τα κλειστά καταστήματα και αυτή η σιγή; Μία πόλη μόνη βλέπω που νιώθει μόνη και εγκαταλειμμένη. Είναι άραγε ένας αμέριμνος ύπνος αυτός ή μια βασανιστική λήθη;

Η Αθήνα είναι μία πόλη ζωντανή, πλούσια και γενναιόδωρη…τις αρέσει να μοιράζεται απλόχερα την ψυχή της…όσο και αν διαμαρτυρόμαστε πως ασφυκτιούμε στην αγκαλιά της κατά βάθος μας αρέσει να παραμένουμε πιασμένοι στα δίχτυα της. Και αυτής τις αρέσει…φιλάρεσκα μας παρακολουθεί να τρέχουμε σαν στρατιές από μυρμήγκια για να την υπηρετήσουμε, να τις δώσουμε ζωή…σαν αίμα στις αρτηρίες της κάνουμε την καρδιά της να πάλλετε με σθένος, ζωντάνια…πείσμα ακόμα. Είναι πεισματάρα η Αθήνα και πλανεύτρα και πονηρή. Αρχέτυπα θυληκιά, απλά προσποιείται τις μέρες αυτές της μοναξιάς της πως χαίρεται την απομόνωση της…φαντάζομαι αυτό την κάνει και περήφανη...να κάνει τάχα πως δεν την νοιάζει το πώς όλοι έχουμε χαθεί σε πολιτείες άλλες, μακρινές και απομακρυσμένες…

Ίσως βέβαια να είναι και μία σκευωρία όλο αυτό, να μας αφήνει να απομακρυνθούμε για να την ποθήσουμε και να την επιθυμήσουμε περισσότερο…ούτως ώστε οι πρώτες μας βόλτες στα λιθόστρωτα της Πλάκας, το πρώτο σεργιάνι στις αμμουδιές τις Γλυφάδας και το πρώτο δροσερό αεράκι που μυρίζει Φθινόπωρο στην Κηφισιά να μοιάζει σαν πρώτο και ιερό άγγιγμα…ίσως ακόμα και το πρώτο μποτιλιάρισμα να προσδοκούμε, όπως οι ερωτευμένοι τον πρώτο καυγά τους που επιζούν για να μπορέσουν να αγαπηθούν ακόμα περισσότερο. Δεν ξέρω για εσάς, εγώ πάντως κάθε φορά που επιστρέφω, της ζητώ να με συγχωρήσει που έκλεψα λίγη από τη ζωή της και της υπόσχομαι πως μερικές στιγμές θα τις μοιράζομαι αποκλειστικά μαζί της.


Βασίλης Αντωνάς (Εφημερίδα Κηφισιά 2007)

*Με λόγια της Ελευθερίας Αρβανιτάκη

Κατά Παραγγελία Σύντροφοι…

Οι περισσότεροι από εμάς, μεγαλώνοντας αποκτάμε διάφορα πρότυπα στο μυαλό μας όσον αφορά τη ζωή που θα θέλαμε να ζήσουμε, τη δουλειά που θα θέλαμε να κάνουμε και τον ή την σύντροφο που θα θέλαμε να έχουμε δίπλα μας. Ειδικότερα όσον αφορά την επιλογή του συντρόφου μας δημιουργούμε έναν κατάλογο χαρακτηριστικών που θα θέλαμε να έχει ο άνθρωπος με τον οποίον θα περάσουμε τη ζωή μας. Οι πιθανοί συνδυασμοί είναι ανεξάντλητοι και περιλαμβάνουν χαρακτηριστικά φυσικά , νοητικά, συναισθηματικά και άλλα όπως η μόρφωση και το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο. Αυτή η τάση ταξινόμησης μπορεί να είναι συνειδητή ή ασυνείδητη, λιγότερο ή περισσότερο ευέλικτη και λιγότερο η περισσότερο απόλυτη.

Αναμφίβολα, πολλοί από εσάς και κυρίως αυτοί με μια λιγότερο αφηρημένη σκέψη, θα έχετε κάποια στιγμή στη ζωή σας συναντήσει έναν άνθρωπο ο οποίος πληρούσε τα χαρακτηριστικά και τις προϋποθέσεις που αντιστοιχούσαν στον «κατάλογό» σας. Μερικοί από εσάς, ίσως να είχατε την τύχη να καταλήξετε και να είσαστε ακόμα με αυτόν τον άνθρωπο. Σίγουρα όμως, υπάρχουν και αυτοί οι οποίοι εν πλήρη σύγχυση παρακολούθησαν μία σχέση η οποία εμφανίζετο σαν τέλεια στα χαρτιά, να αποσυντίθεται σαν χάρτινο καράβι στον ωκεανό.

Κατά την άποψη μου, αυτό αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα πλήγματα στην ζωή ενός ανθρώπου, ειδικά ενός ανθρώπου που νόμιζε πως ήξερε τι ακριβώς ήθελε και πως στάθηκε αρκετά τυχερός ώστε να το απαντήσει. Δεν είναι μόνο η αίσθηση της απώλειας του ιδανικού «άλλου», αλλά και η τρομακτική συνειδητοποίηση πως ίσως τελικά όλα αυτά που νομίζαμε πως θέλαμε και επιθυμούσαμε δεν τα ορίσαμε εμείς, αλλά παράγοντες όπως το περιβάλλον, η οικογένεια και ο κοινωνικός μας περίγυρος. Κάθε απώλεια όμως, αφήνει χώρο για κάτι καινούργιο. Και έτσι, αφού ξεπεράσετε το αρχικό σοκ, θα ήταν σοφό να ξεκινήσετε το ταξίδι που θα σας βοηθήσει να ανακαλύψετε τα πραγματικά σας «θέλω» και να βρείτε το σύντροφο που θα σας βοηθήσει να νιώσετε ευτυχισμένοι.

Βασίλης Αντωνάς (Εφημερίδα Κηφισιά 2007)

Το Ένστικτο της Αυτοσυντήρησης

Με τρόμο παρακολουθούμε οι περισσότεροι τις πυρκαγιές που λυμαίνονται τον τόπο και απειλούν να μετατρέψουν την πανέμορφη χώρα μας σε έρημο. Από το γραφείο μου στην Κηφισιά, παρακολούθησα τον τελευταίο πνεύμονα της Αθήνας να παραδίνεται και το καταπράσινο βουνό της Πάρνηθας να μετατρέπεται σε νεκροταφείο. Παρά τη θλίψη και την αγανάκτηση, κατάφερα να αντλήσω ελπίδα εκείνες τις ημέρες παρατηρώντας τη μαζική αντίδραση. Εάν αφουγκραστούμε την επικαιρότητα θα συνειδητοποιήσουμε πως για πρώτη φορά αρχίζουμε να αντιλαμβανόμαστε το μέγεθος της καταστροφής που προμυνείεται εάν δεν φροντίσουμε τον πλανήτη μας.. Οι ομιλίες του Αλ Γκορ (ο οποίος πρόσφατα ήρθε και στη χώρα μας), οι συναυλίες του Live Earth και η δραστηριοποίηση οργανισμών όπως η Net Impact είναι σημάδια πως ήρθε ή ώρα της αφύπνισης.

Από την πλευρά μου ως ψυχολόγος συχνά παρατηρώ τις ομοιότητες και τους παραλληλισμούς του ατόμου με το συλλογικό υποσυνείδητο. Ο χάρτης της ψυχής του ανθρώπου μοιάζει με το χάρτη του κόσμου και η επιβίωση αποτελεί βασικό ένστικτο. Σε καθημερινή βάση, οι πελάτες μου με διδάσκουν με τις ιστορίες τους; σπασμένες, καμένες και διαμελισμένες ψυχές με την πάροδο του χρόνου αποκτούν πάλι τις δυνάμεις τους, ξαναβρίσκουν το χαμένο ηθικό τους και καταφέρνουν να στρέψουν το βλέμμα μπροστά έχοντας μάθει από τα λάθη του παρελθόντος. Όσο και αν πιστεύουν πως είναι αδύνατον να λυτρωθούν, η εσωτερική δύναμη που τους ώθησε να ζητήσουν βοήθεια είναι απόδειξη πως είναι σε θέση να την λάβουν.

Ο πλανήτης μας δεν είναι μόνο ο βιότοπος μας. Είναι και η προέκταση της ψυχής μας και δεν έχουμε την πολυτέλεια να αντιμετωπίσουμε την ψυχή μας με αδιαφορία και στωικότητα. Με τον ίδιο τρόπο που έχουμε μάθει να διαφυλάσσουμε τον εαυτό μας πρέπει να διαφυλάξουμε και τη συλλογική επιβίωση μας. Αυτή είναι η φύση μας. Ένας καλός φίλος αρέσκεται στο να μου υποδυκνείει πως δεν μπορούμε όσο και αν προσπαθήσουμε να περάσουμε τα δόντια μας μέσα από το δέρμα μας. Αν και ομολογώ πως δεν το έχω δοκιμάσει ποτέ (και συνιστώ να μην το κάνετε ούτε κι εσείς), για κάποιο λόγο τον πιστεύω.

Βασίλης Αντωνάς (Εφημερίδα Κηφισιά 2007)

Η Υπομονή ως Μειονέκτημα

Οι περισσότεροι από εμάς και κυρίως οι κάπως μικρότεροι σε ηλικία θα έχουμε ακούσει κατά καιρούς τους γύρω μας να συνιστούν υπομονή έμμεσα και άμεσα. Από τους θρησκευτικούς παράγοντες («Με υπομονή και αρετή θα κερδίσουμε την Ουράνια Βασιλεία»), τους προϊσταμένους μας («Κάνε υπομονή και θα πάρεις αυτή την αύξηση/προαγωγή/άδεια») μέχρι τους γονείς μας («Κάνε υπομονή και θα μεγαλώσεις και εσύ») όλοι φαίνονται να έχουν την εντύπωση πως έχουμε όλο το χρόνο στον κόσμο για να πετύχουμε αυτά που θέλουμε. Η αλήθεια σαφώς είναι πως πολλά πράγματα έχουν ένα φυσικό κύκλο ζωής, τον οποίο και δεν μπορούμε να επηρεάσουμε σίγουρα όμως θα πρέπει να υπάρχουν και άλλα τόσα τα οποία μπορούμε να καταφέρουμε νωρίτερα προσπαθώντας για αυτά.

Εάν κοιτάξουμε στο λεξικό θα διαπιστώσουμε πως ο όρος υπομονή είναι ταυτισμένος με την ανοχή και την ανεκτικότητα. Δεν ξέρω για εσάς αλλά για εμένα αυτοί οι όροι μου φέρνουν στο μυαλό εικόνες και σκέψεις που σχετίζονται με μάρτυρες, θύματα, άτομα χωρίς πρωτοβουλία και ανθρώπους που αφήνουν τη ζωή να διαλέξει για αυτούς αντί να επιδιώκουν να ελέγχουν και να καθορίζουν τις εξελίξεις που τους αφορούν. Επίσης μου φέρνουν στο μυαλό άτομα που δεν διακινδυνεύουν και δεν έχουν διάθεση να ηγηθούν και να καινοτομήσουν, να επαναστατήσουν ακόμα.

Θα ήθελα για ένα λεπτό να κάνουμε όλοι μια ιστορική αναδρομή και να αναλογιστούμε τους ανθρώπους που σημάδεψαν τις εξελίξεις. Από πρόσωπα αμφιλεγόμενα όπως ο Μέγας Αλέξανδρος ή ο Τσε Γκεβάρα, μέχρι πρόσωπα που κοινώς όλοι αποδεχόμαστε ως ευεργέτες της ανθρωπότητας όπως ο Γουτεμβέργιος, ο Μπελ ή ο Γκάντι. Θα συνειδητοποιήσετε πως εκτός από τα άλλα χαρίσματά τους, οι μεγάλες αυτές προσωπικότητες μοιράζονται και το προτέρημα της ανυπομονησίας. Για αυτό λοιπόν την επόμενη φορά που κάποιος σας προτείνει να κάνετε υπομονή αναλογιστείτε εάν το κάνει γιατί όντως πιστεύει σε αυτό ή αν απλά συνειδητά ή ασυνείδητα τον τρομάζει η σκέψη του ότι κάποιος μπορεί να κατορθώσει περισσότερα από αυτόν σε λιγότερο χρόνο.

Βασίλης Αντωνάς (Εφημερίδα Κηφισιά 2007)

Καλοκαιρινές Διακοπές.

«Η Σωτηρία της ψυχής, είναι πολύ μεγάλο πράγμα, σαν ταξιδάκι αναψυχής…» ισχυρίζεται γνωστή στιχουργός και αυτές τις μέρες τείνω να συμφωνώ μαζί της. Η Αθήνα μοιάζει με πύρινο καμίνι και εκτός από τις διακοπές στο δίκτυο τις ΔΕΗ κάτι μου λέει πως και το ανθρώπινο μυαλό και σώμα έχουν πάρει την κατιούσα.

Τις τελευταίες μέρες παρακολουθώ από κοντά τις διακυμάνσεις στην απόδοση των ανθρώπων αλλά και τη γενικότερη δυσφορία που εκφράζουν όσον αφορά το ότι είναι αναγκασμένοι να διασχίζουν την Αθήνα για να πάνε στη δουλειά τους και έπειτα να περνούν 8 τουλάχιστον ώρες κλεισμένοι σε ένα γραφείο (στην καλύτερη περίπτωση). Τα βράδια τους παρατηρώ επίσης να ξεχύνονται στους δρόμους ψάχνοντας λίγοι δροσιά είτε κατευθυνόμενοι προς την παραλία είτε προσπαθώντας να βρουν μια δροσερή γωνιά σε κάποια ταράτσα μπαρ στην Κηφισιά. Με πολλούς από αυτούς συζήτησα και τους ρώτησα γιατί επιμένουν να μένουν στην Αθήνα και έλαβα μια σειρά απαντήσεων που έχουν να κάνουν με χρήμα, χρόνο και υποχρεώσεις.

Έκατσα και σκέφτηκα λοιπόν πως θα μπορούσε κάποιος με μαθηματικές ικανότητες καλύτερες από τις δικές μου να βγάλει μια φόρμουλα η οποία να προσθέτει τη μείωση αποδοτικότητας, τα χρήματα που ξοδεύουμε ενώ είμαστε στην πόλη και την ψυχική ταλαιπωρία αυτές τις μέρες. Κατόπιν σκέφτηκα να σύγκρινε το αποτέλεσμα με το κόστος του να πάει κάποιος διακοπές για μερικές ημέρες και να επαναφορτίσει τις μπαταρίες τους. Και αναρωτήθηκα αν τελικά κερδίζουμε κάτι με το να παραμένουμε αμετακίνητοι στις επάλξεις του αγώνα ή αν μερικές μέρες σε κάποιο βουνό ή κάποια παραλία θα υπερδιπλασίαζαν την απόδοση μας όταν θα επιστρέφαμε με τρόπο που θα κάλυπτε και με το παραπάνω την απουσία μας…Και αποφάσισα να πάρω το επόμενο καράβι για τις Κυκλάδες αφού έκλεισα και μερικές μέρες στη Βόρεια Εύβοια.

Βασίλης Αντωνάς (Εφημερίδα Κηφισιά 2007)