mercurius

Φιλοπατρία και Νεοφιλελευθερισμός*

2011-10-27T15:16:00.000+03:00

Τα τελευταία χρόνια έχω σπάσει το κεφάλι μου για να καταλάβω γιατί η φιλοπατρία είναι τόσο «ντεμοντέ» και ο (νέο) φιλελευθερισμός η απάντηση για όλα. Κάθε φορά που οποιοσδήποτε κάνει οποιαδήποτε πατριωτική παρέμβαση θα χαρακτηριστεί γραφικός (ή ακόμα χειρότερα φασίστας) και θα γίνει αποδέκτης απαξιωτικών παρατηρήσεων, προσβλητικών χαρακτηρισμών και ισοπεδωτικών σχολίων. Ενδεικτικό παράδειγμα των ημερών μας, είναι ο πόλεμος ο οποίος έχει δεχτεί ο Μίκης Θεοδωράκης (μήπως είναι και αυτός φασίστας;) ο οποίος αν και σίγουρα δεν έχει υπάρξει ιστορικά αλάνθαστος (ο αναμάρτητος πρώτος το λίθο βαλέτω), έχει υπάρξει ένας αγνός, έντιμος και ανιδιοτελής πατριώτης.

Έχοντας λοιπόν ένα παράδειγμα για το φαινόμενο στο οποίο αναφέρομαι, ενδεχομένως να ήταν χρήσιμο να παραθέσω και την προσωπική μου ερμηνεία για τους δύο πόλους αυτού. Για εμένα φιλοπατρία είναι τα συναισθήματα και οι πεποιθήσεις που προσδίδουν σε κάποιον εθνική ταυτότητα για την οποία είναι και θέλει να είναι υπερήφανος∙ η τάση προστασίας αυτής της ταυτότητας από ιστορικές ανακρίβειες και η διάθεση να πράξει τα δέοντα για να την προστατεύσει από εσωτερικές και εξωτερικές απειλές. Από την άλλη, ο (νέο) φιλελευθερισμός υπαγορεύει πως δεν υπάρχει εθνική ταυτότητα και συνείδηση (ή ακόμα και αν υπάρχουν είναι ασήμαντες), δεν υπάρχει λόγος υπεράσπισης είτε της ταυτότητας είτε της εθνικής ακεραιότητας (γεωγραφικής και άλλης) και τέλος πως καμία απειλή δεν υπάρχει ή και αν υφίσταται δεν υπάρχει τίποτα το οποίο μπορούμε να κάνουμε για αυτό, δεδομένου του πως όλα είναι προδιαγεγραμμένα από άλλους πιο ισχυρούς από εμάς (ίσως αν κοιτάξουμε βέβαια προς την πλευρά των ισχυρών να διαπιστώσουμε πως η φιλοπατρία τους έχει κάτι να κάνει με τη δύναμή τους).

Τα παραπάνω σηκώνουν αρκετή συζήτηση και ερμηνευτικές προεκτάσεις. Υπάρχει όμως ένα σημείο στο οποίο πιστεύω πως πρέπει να σταθούμε και το οποίο πιστεύω πως αξίζει από εδώ και πέρα να παρατηρούμε όλοι. Αυτό το τελευταίο σημείο, το οποίο υπαγορεύει πως κάποιοι είναι πιο ικανοί από εμάς και ως εκ τούτου καλά θα κάνουμε να τους θωρούμε ενώ αυτοί καθορίζουν τη μοίρα μας ή πως δεν αποτελούν ουσιαστικά απειλή, ως εκ τούτου δεν συντρέχει λόγος εγρήγορσης ή αντίδρασης.

Ως συνήθως, έχω την έφεση να γυρεύω τους κοινούς παρονομαστές σε άτομα που επιδεικνύουν συγκεκριμένες συμπεριφορές και παρόλο που είναι της μόδας να μην κατηγοριοποιούμε τους ανθρώπους και πολιτικά ορθό να εξυμνούμε τη μοναδικότητα του καθενός, θα μου επιτρέψετε, για άλλη μια φορά, να παρατυπήσω επικριτικά (άλλη μία πολιτικά ανορθόδοξη τάση μου).

Σχετικά λοιπόν με όλους τους νεοφιλελεύθερους, έχω να παρατηρήσω τα εξής τέσσερα χαρακτηριστικά, με το τελευταίο να χρήζει και ως επεξηγηματική τοποθέτηση:

1) Επικρατεί ένα αίσθημα ψευτονηφάλιας ανωτερότητας και ψευτοδιανοούμενης φιλαρέσκειας, κάθε φορά που παραθέτουν το πόσο καλοί φίλοι μας είναι οι απειλητικοί μας γείτονες, το πώς δεν έχουμε καμία σχέση με τον αρχαίο μας πολιτισμό μας και διάφορες άλλες δήθεν ανατρεπτικές τοποθετήσεις (ακόμα δεν έχετε καταλάβει πως αποτελείτε την πλειοψηφία;). Αντίθετα οι φιλοπάτριδες καταπιάνονται με πάθος, αγανάκτηση και συχνά θυμό με την υπεράσπιση της πατρίδας.

2) Έχουν εξερευνήσει διεξοδικά όλες τις «πηγές» οι οποίες στηρίζουν το επιχείρημα πως ο Ελληνισμός δεν έχει ιστορικές συνδέσεις με κανένα ένδοξο παρελθόν αλλά και στις λίγες περιπτώσεις που έχει, αυτό δεν είναι και τόσο ένδοξο. Ο Μέγας Αλέξανδρος ήταν ουσιαστικά φονιάς των λαών, το 1821 συνέβη αποκλειστικά για οικονομικούς λόγους και εμείς έχουμε προκαλέσει περισσότερα δεινά σε παραδοσιακούς αντίπαλούς μας (ξέρω, ξέρω…δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα, όλοι θέλουν το καλό μας) από ότι αυτοί σε εμάς. Ως εκ τούτου, δεν υπάρχει τίποτα, ή τουλάχιστον τίποτα αξιόλογο το οποίο να αξίζει την υπεράσπισή μας.

3) Η ύπαρξη ενόπλων δυνάμεων είναι παντελώς περιττή, δεδομένου του ότι κανένας δεν έχει την παραμικρή διάθεση να διεκδικήσει ούτε σπιθαμή Ελληνικής γης (εδώ λίγο μπερδεύονται, διότι αυτό έρχεται σε απευθείας αντιπαράθεση με την τοποθέτηση του ότι δεν υπάρχει Ελλάδα). Αυτά να τα πείτε στους Κύπριους αδελφούς που το 1974 με μια χούφτα άντρες, κράτησαν πίσω μία ολόκληρη πολεμική μηχανή μέρες πολλές, μέχρι που τους τελείωσαν τα πυρομαχικά.

4) Αυτό το τελευταίο νομίζω είναι και το πιο χαρακτηριστικά αποκαλυπτικό. Όλα είναι προαποφασισμένα και προδιαγεγραμμένα από τις μεγάλες δυνάμεις, όπως ήταν πάντα, και ως εκ τούτου δεν συντρέχει κανένας λόγος δράσης , αντίδρασης ή αντίστασης από την πλευρά μας. (Φανταστείτε αυτά να τα πίστευαν στον Μαραθώνα, στην Σαλαμίνα, στις Θερμοπύλες, στο Μοριά, στο Αλβανικό μέτωπο και στην Κύπρο). Με αυτή την τοποθέτηση, ο νεοφιλελεύθερος αποποιείται οποιονδήποτε ευθυνών, νίπτοντας τας χείρας του και αποκαλύπτοντας απροκάλυπτα τον ένα και μοναδικό λόγο που έχει κατασκευάσει τον δειλό, νεοφιλελεύθερο κόσμο του• ούτως ώστε, όντας κατώτερος των περιστάσεων, να μπορέσει να κρυφτεί ως στρουθοκάμηλος πίσω από αυτόν όταν έρθει η ώρα, σαν δωσίλογος Γούσης στο Σούλι και Εφιάλτης στις Θερμοπύλες.

Ζήτω η Ελλάς.

*Με την ευκαιρία της αυριανής μας επετείου.

Βασίλης Αντωνάς

Μην το Ψάχνεις. Φταίνε οι…Εβραίοι!

2011-10-03T15:06:00.000+03:00

Την προηγούμενη Κυριακή, επισκέφθηκα το Μοναστηράκι. Είναι μία βόλτα που μου αρέσει να κάνω που και πού, ξεκινώντας από την πλατεία, διασχίζοντας τα όρια της Πλάκας και φτάνοντας στην κορυφή της Διονυσίου Αρεοπαγίτου, κάτω από την αγκαλιά της Ακρόπολης. Τα πολύχρωμα μαγαζάκια, τα παλαιοπωλεία, παλιά και καινούργια ταβερνάκια, δισκάδικα, βιβλιοπωλεία…Χορταίνουν οι αισθήσεις και νιώθεις πως αξιοποίησες επαρκώς τη μέρα, που προορισμός του μυαλού σου είναι να μείνει παντελώς ατάραχο και ξενιτεμένο από τις δυσκολίες της καθημερινότητας.

Σε μία από τις πολλές στάσεις που κάναμε (ένα κατάστημα που πουλούσε μεταχειρισμένα βιβλία) κα καθώς περιεργαζόμουν κάποια παλιά τεύχη…Αστερίξ, προσπαθώντας να θυμηθώ ποιά λείπουν από την παιδική μου συλλογή, η παρέα μου συνάντησε κάποιους παλιούς γνωστούς. Παγιδευμένος ανάμεσα στη φυσική μου ροπή (να συνεχίσω δηλαδή την Κυριακάτικη εξερεύνηση) και τους απλούς κανόνες φυσικής ευγένειας, προσπάθησα να αποφασίσω αν θα έπρεπε να εγκαταλείψω την απολαυστική δραστηριότητά μου. Οι διαπραγματεύσεις με τον εαυτό μου διακόπηκαν απότομα και πάνω που ήμουν έτοιμος να προχωρήσω στο τμήμα με τα Λούκι Λουκ για να φαίνομαι ακόμα λιγότερο, η παρέα μου με φώναξε για να γνωρίσω τους φίλους.

Αυτό ήταν• η Κυριακή μου μόλις είχε φτάσει στο τέλος της. Δευτερόλεπτα αργότερα, και μέσω μίας διαδικασίας που για κάποιο λόγο μου διαφεύγει παντελώς, βρέθηκα να ακούω

πως για όλα όσα περνάει η χώρα μας φταίνε οι…Εβραίοι. Προσπάθησα στωικά να ακούσω συγκαταβατικά κουνώντας το κεφάλι μου (κάποιος θα φανταζόταν πως η ιδιότητά μου ως ψυχολόγος θα μου το είχε διδάξει αυτό καλά), όταν όμως η παραφροσύνη έφτασε στο να ακούω περιγραφές για το πώς αυτά που απεικονίζονται στα άμφια των ραβίνων είναι ανθελληνικές παραστάσεις με αναφορά στο μαγικό αριθμό «12» (!!??) η υπομονή μου έφτασε στο τέλος της.

Δεν έχω καμία ιδιαίτερη συμπάθεια στους Εβραίους. Σίγουρα δεν έχω και καμία ιδιαίτερη αντιπάθεια. Κανένας δεν έχει βοηθήσει την Ελλάδα και κανέναν δεν έχει βοηθήσει η Ελλάδα να τη βοηθήσει. Είμαστε έθνος ανάδελφο, που μαστίζεται από πλήρη ανικανότητα ενδοσκόπησης, έλλειψη στρατηγικής, διπλωματίας και οράματος. Με κάποιο τρόπο καταφέρνουμε πάντα να τους δυσαρεστούμε όλους. Φαεινό παράδειγμα η παρούσα κυβέρνηση, η οποία έχει καταφέρει να αποτελεί κόκκινο πανί για τον Ελληνικό λαό χωρίς να έχει ακολουθήσει ούτε μία από τις οδηγίες των δανειστών μας.

Πολλά έθνη, καταφέρνουν να εκμεταλλευτούν τις συγκυρίες, τη στρατηγική τους θέση και τις ευκαιρίες. Εμείς έχουμε αναπτύξει πρωτοφανή ταλέντο όχι μόνο στο να τις αφήνουμε ανεκμετάλλευτες αλλά και να τις στρέφουμε εναντίον μας. Κοιτώντας πίσω τον τελευταίο αιώνα μόνο θα δούμε πως έχουμε υπάρξει πιόνια και όχι παίχτες.

Από τους Βαλκανικούς πολέμους και μετά, ακριβώς πριν έναν αιώνα (χρονικό σημείο δηλαδή όπου η Ελλάδα ουσιαστικά διπλασιάστηκε, και κατά τη γνώμη μου κινήθηκε για τελευταία φορά με κέρδος στη διεθνή σκηνή) έχουμε τα εξής γεγονότα:

• Μικρασιατική Εκστρατεία 1918-1922: Οι Βρετανοί με τη συναίνεση Γάλλων και Αμερικανών καθιστούν την Ελλάδα χωροφύλακα της ηττημένης στον Α’ παγκόσμιο Τουρκίας. Οι Ιταλοί διαφωνούν και διεκδικούν μερίδιο στη Μικρά Ασία. Αποτυγχάνουν και έτσι σαμποτάρουν τη διαδικασία ενισχύοντας στρατιωτικά και πολιτικά την Τουρκία. Ο Βενιζέλος ο οποίος και αποτέλεσε το συνδετικό κρίκο, καταφέρνει να χάσει στο ενδιάμεσο τις εκλογές και αντικαθίσταται από το Γερμανόφιλο Κωνσταντίνο. Οι σύμμαχοι σταδιακά απομακρύνονται.

• Μικρασιατική Καταστροφή 1922: Οπλισμένος με Ρωσικά όπλα ο στρατός του Κεμάλ μπαίνει στη Σμύρνη, έχοντας συντρίψει τις δυνάμεις των Ελλήνων που βλακωδώς τον έχουν κυνηγήσει μέχρι την Άγκυρα. Το νέο κουμουνιστικό καθεστώς, εφοδιάζει το στρατό του Κεμάλ με όπλα αποσπώντας υποσχέσεις πως με τη νίκη του θα στηρίξει τη Σοβιετική εξωτερική πολιτική στην περιοχή. Τα συμμαχικά πλοία παρακολουθούν αμέτοχα τη σφαγή.

• 1940 και οι Ιταλοί μέσω της συμμάχου του άξονα Αλβανίας, επιτίθενται και ηττώνται από την Ελλάδα. Οι Γερμανοί καταφτάνουν για στήριξη καθυστερώντας την εμπλοκή τους στο μέτωπο της Ρωσίας με καταστροφικά για αυτούς αποτελέσματα. Οι σύμμαχοι, έχοντας σημαντικότερα πράγματα να κάνουν, μας αφήνουν στο έλεος των Ναζί. Σημειώστε 400,000 νεκρούς δίπλα σε μία πλήρως καταρρέουσα υποδομή.

• 1946 και ως «αντάλλαγμα» για τη στήριξη που προσφέραμε στους συμμάχους στον Β’ Παγκόσμιο, το λιμό, το ολοκαύτωμα και την τεράστια οικονομική καταστροφή, Βρετανοί, Ρώσοι και Αμερικάνοι επιλέγουν την Ελλάδα ως σκακιέρα για να λύσουν τις διαφορές τους. Δεχόμαστε να φιλοξενήσουμε το συμβάν. Οι συνέπειες του εμφύλιου πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά ελπίζω για όλους γνωστές.

• 1967 και οι «σύμμαχοι» Αμερικανοί (Προμηθεύς) φυτεύουν τη χούντα των συνταγματαρχών αφού Γ. Παπανδρέου, Κ. Μητσοτάκης, Κωνσταντίνος Β’ ένωση κεντρώων και διάφοροι άλλοι δεν καταφέρνουν να λύσουν τις διαφορές τους

• 1974 και ως αντάλλαγμα για την πτώση της χούντας (αλλά και ως τιμωρία από τους Βρετανούς για τον επαναστατικό αγώνα της ΕΟΚΑ εναντίον τους 1955-59) η μισή Κύπρος αφήνεται έρμαιο στα σαγόνια των Τούρκων. Πρόφαση φυσικά ο Κυπριακός εμφύλιος και το πραξικόπημα.

• 1974-2011 Με μία σειρά από διαδοχικά αποτυχημένες οικογενειοκρατικές κυβερνήσεις και αντιπολίτευση-σαμποτάζ από την αριστερά, καταφέρνουμε να απολέσουμε την επιρροή μας στα Βαλκάνια, το ενδεχόμενο δημιουργίας βιομηχανίας, την εύνοια των Αμερικανών και του ΝΑΤΟ, να συμμαχήσουμε με όλες τις αδύναμες αραβικές πλευρές αποξενώνοντας το Εβραϊκό λόμπυ, να χάσουμε την ευκαιρία να τεθούμε υπό την προστασία της Ρωσίας (αγωγός) , να ξεπουλάμε λιμάνια στους Κινέζους, να δεχόμαστε καθημερινά εναέριες παραβιάσεις από τους «φίλους γείτονες» που αποβιβάζονται ατιμώρητα στα νησιά μας (Ίμια), να χάνουμε το διπλωματικό πόλεμο απέναντι σε μία χούφτα ανθρώπων που έχουν επίπεδο ζωής, τεχνογνωσία και πολιτικό σύστημα από το μεσαίωνα, να καταναλώνουμε δανεικά για τις επόμενες τρεις γενιές ποζάροντας με άνεση έμπειρου life-styler, να εξυπηρετούμε ως αποδιοπομπαίος τράγος για το επερχόμενο παγκόσμιο κραχ και να μην έχουμε το δικαίωμα εξόρυξης φυσικού πλούτου στην αμφισβητούμενη ΑΟΖ μας (ας είναι καλά οι Κύπριοι που επιτέλους όρθωσαν ανάστημα).

Ναι αγαπητέ φίλε…όντως οι Εβραίοι και μόνο αυτοί φταίνε για όλες τις κατά συρροή στρατηγικές αποτυχίες των τελευταίων ετών και όχι το φτωχό μας το γκιαούρικο κεφάλι. Οι Εβραίοι και εγώ, αφού για άλλη μία Κυριακή παρασύρθηκα και το χρησιμοποίησα το ρημάδι αντί να δεχτώ πως εμείς δε φταίμε σε τίποτα για την κατάντια μας.

Βασίλης Αντωνάς

ΚΑΚ (Κοινωνία Αμοιβαίας Κολακείας)

2011-09-02T19:25:00.000+03:00

Πέρασε και αυτό το καλοκαίρι και καιρός είναι να επανέλθουμε με ένα άρθρο σε ύφος –και ήθος- ελαφρύ και ψυχαγωγικό• και να ασχοληθούμε με ένα θέμα που έχουμε και στο παρελθόν αγγίξει και το οποίο συχνά αποτελεί –για εμένα τουλάχιστον- πηγή γέλιου και διασκέδασης: Τις σελίδες κοινωνικής δικτύωσης.

Ώρες ώρες, έχω την αίσθηση πως είμαι ο τελευταίος άνθρωπος στον πλανήτη που δεν έχει προσωπικό προφίλ στο Facebook. Παρολαυτά, ο οργανισμός για τον οποίο εργάζομαι, διατηρεί εταιρικό προφίλ και έτσι έχω πρόσβαση σε πολλά από τα δρώμενα αυτού του παράξενου κόσμου.

Το πρώτο πράγμα το οποίο μου προκαλεί περιέργεια, είναι ο σωρός πληροφοριών για πρόσωπα και πράγματα τα οποία ουδεμία σχέση έχουν με εμάς και τις δραστηριότητές μας. Για κάποιο λόγο, παρελαύνουν μπροστά μου όλοι οι φίλοι των φίλων και οι…φίλοι τους.

Το δεύτερο πράγμα το οποίο με εντυπωσιάζει, είναι το ρεσιτάλ αμοιβαίας κολακείας που διαδραματίζεται μπροστά στα μάτια μου. (Εντάξει, το παραδέχομαι, ορισμένες φορές ενδίδω και μπορεί να κάνω 1-2 κλικ παραπάνω παρασυρμένος από ένα κράμα έκπληξης, αλλά και φυσικής περιέργειας).

Το ρεσιτάλ αυτό, το βρίσκω να λαμβάνει χώρα συνήθως κάτω από καλλιτεχνικές φωτογραφίες των χρηστών, τραβηγμένες πάντα σε ειδυλλιακά τοπία, σε «ανυποψίαστη» στιγμή. Είναι μάλιστα τόσο προσεγμένες, που θα μπορούσα να βάλω στοίχημα πως στις διακοπές τους, όλες και όλοι πήραν φέτος μαζί τους τον προσωπικό τους φωτογράφο.

Σαν ψυχολόγος, έχω έμφυτη την ανάγκη να εντοπίζω τις δομές των πραγμάτων και τη σειρά με την οποία συμβαίνουν. Έτσι, μπήκα στον κόπο να αναλύσω τη σειρά με την οποία γίνονται τα πράγματα στους διάλογους που συνοδεύουν αυτές τις φωτογραφίες. Και την παραθέτω παρακάτω, ούτως ώστε να μπορεί όποια και όποιος θέλει να την ακολουθεί ως εγχειρίδιο, δεδομένου του ότι , άνθρωποι είμαστε, μπορεί κάποια στιγμή να μπερδευτούμε.

Χάριν απλοποίησης, χρησιμοποιούμε παράδειγμα φύλου θηλυκού. Αντικαταστήστε όμως κατά βούληση.

Έχουμε και λέμε λοιπόν:

Βήμα 1: Όπως είπαμε, προσλαμβάνεις προσωπικό φωτογράφο (Ο τυπάκος που σε ακολουθεί με ομπρέλες, αντηλιακά, ψάθες, νερά κλπ. είναι μια χαρά αν δεν σου βρίσκεται ο Χέλμουτ Νιούτον)

Βήμα 2: Επιλέγεις ειδυλλιακό τοπίο (Και η παραλία στο χωριό σου μια χαρά είναι, που να τρέχεις τώρα στην Καραϊβική. Ας είναι καλά το Photoshop)

Βήμα 3: Επιλέγεις θέμα. Παράδειγμα: Προβληματισμένη Διανοούμενη Καλλονή Αγναντεύει το Απέραντο Γαλάζιο (εννοείται φορώντας το μπικίνι σου για να εξασφαλίσεις το μέγιστο δυνατό κοινό)

Βήμα 4: Ποζάρεις επιμελώς ατημέλητη και δήθεν χωρίς να γνωρίζεις πως η κάμερα σε σημαδεύει. Πολλές φορές. (Κάντο μέχρι να πιάσει, στις ψηφιακές μπορείς να τραβάς μέχρι να βαρεθείς ή να απελπιστεί εντελώς το άλλο σου μισό)

Βήμα 4: Τραβάς τουλάχιστον 300 φωτογραφίες. (Για να διαλέξεις αυτήν που «αναδεικνύει» τα στοιχεία που σε κάνουν μοναδική, ξέρεις εσύ)

Βήμα 4: Τρέχεις αμέσως να βρεις WI-FI και ποστάρεις (Αμέσως όμως. Αλλιώς πάρε ένα από αυτά τα μαραφέτια που έχουν παντού internet)

Βήμα 5: Περιμένεις υπομονετικά να σου γράψουν οι φίλες και οι φίλοι σου πως είσαι «μια θεά», «μια κούκλα», «θαύμα της φύσης». (Και διάφορα τέτοια συναφή)

Βήμα 6: Τους ευχαριστείς έναν έναν (νομίζω με αυτό τον τρόπο πολλαπλασιάζεται το κοινό που έχει πρόσβαση σε ένα τόσο σημαντικό γεγονός. Έχει να κάνει με αυτό το «ο φίλος του φίλου» που προαναφέραμε)

Βήμα 7: Όταν αρχίζει να ξεθυμαίνει λίγο τα πράγμα, το αναζωπυρώνεις προσποιούμενη μετριοφροσύνη ή ανταποδίδοντας τα κομπλιμέντα (αν θες να το τραβήξεις λίγο ακόμα, κάνε αυτά τα βήματα ξεχωριστά).

Βήμα 8: Απολαμβάνεις τα σχόλια που σε διαβεβαιώνουν πως εννοούν κάθε λέξη από αυτά που έγραψαν και επαναλαμβάνουν το πόσο «θεά» είσαι (αν είσαι τυχερή, εδώ θα προστεθούν και άλλοι στο θεατρικό)

Βήμα 9: Αυτό είναι το πιο σημαντικό, για να εξασφαλίσεις πως όλο αυτό θα επαναληφθεί την επόμενη φορά που χρειάζεσαι την «ντόπα» σου. Ανταπόδωσε τα κομπλιμέντα σε όλους. (Θυμήσου, όσο περισσότερη προσπάθεια βάλεις σε αυτό το στάδιο, τόσο καλύτερο επιτόκιο θα έχει η επένδυσή σου. Αν το ξεχάσεις, είσαι άξια της μοίρας σου)

Βήμα 10: Συμμετέχεις στην επανάληψη των βημάτων από το 5 και μετά, αυτή τη φορά για τις υπόλοιπες «κουκλάρες» που σου είπαν πως είσαι «πανέμορφη» (Θεωρητικά αν όλο αυτό γίνει σωστά, μπορεί να συνεχιστεί επ’ άπειρον χωρίς να χρειαστεί να ξεκινήσει καινούριος διάλογος. Πράγμα που ομολογουμένως είναι συγκεντρωτικά βολικό)

Καλή διασκέδαση και αν μπερδευτείς εμπιστεύσου αυτό το μικρό μεν αλάνθαστο δε εγχειρίδιο που ετοίμασα για εσένα, αποκλειστικά για εσένα μόνο. Επειδή είσαι μια μοναδική «θεά»!

ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ*

2011-08-04T18:55:00.000+03:00

*painting by Shilaimon

Γλυκέ μας Σταύρο

2011-04-23T14:21:00.001+03:00

Κάθε μερικά χρόνια κάτι συμβαίνει στην έντεχνη Ελληνική μουσική σκηνή. Κάτι συνταρακτικό. Μεταξύ άλλων, πηγαίνοντας πίσω μισό αιώνα, θα συναντήσουμε αριστουργήματα όπως το Άξιον Εστί του Μίκη Θεοδωράκη (1964), Ο Δρόμος του Πλέσσα (1969), η Μικρά Ασία του Καλδάρα (1972), ο Σταυρός του Νότου του Μικρούτσικου (1979, σε ποίηση Νίκου Καββαδία), οι Γραμμές των Οριζόντων 10 χρόνια μετά και κάποιες δουλειές από καλλιτέχνες όπως οι Κατσιμίχα, οι Πυξ Λαξ και ελάχιστοι άλλοι τα τελευταία 20 χρόνια.

Κοινό χαρακτηριστικό των παραπάνω είναι, με εξαίρεση τις Γραμμές των Οριζόντων, πως τα τραγούδια ήταν πρώτες εκτελέσεις καθώς και καινοτόμα, σχεδόν «επαναστατικά» για την εποχή τους, είτε όσον αφορούσε στο στίχο και στη μουσική, είτε όσον αφορούσε στο ύφος και την ενορχήστρωση.

Τα τελευταία χρόνια, για πολλούς και διάφορους λόγους, τους οποίους μπορούμε να αναλύσουμε σε επόμενο άρθρο και οι οποίοι υποψιάζομαι και ελπίζω πως χάρη στην κρίση θα εξαλειφθούν, δεν είχαμε την τύχη να ακούσουμε κάτι εξαιρετικό, κάτι το οποίο να διεκδικήσει, να σηματοδοτήσει, να στιγματίσει ή και να δημιουργήσει τη δική του εποχή.

Ελλείψει λοιπόν μουσικών επαναστάσεων, ενδιαφέρον παρουσιάζει η διασκευαστική μετενσάρκωση παλιότερων ακουσμάτων, με πρωτοστάτη πολλές φορές το Γιώργο Νταλάρα (όπως για παράδειγμα η δουλειά που παρουσίασε το 2003 με έργα του Βασίλη Τσιτσάνη και φυσικά το κλασσικό πλέον 50 Χρόνια Ρεμπέτικο το 1988). Ο Νταλάρας, καλλιτέχνης που έχει συνδεθεί άμεσα με συνθέτες όπως οι Λοίζος, Καλδάρας και άλλοι μέγιστοι, δε ξεχνάει να μας θυμίζει.

Και έτσι το Σεπτέμβριο του 2008, μάζεψε μιά παρέα από μουσικούς μάγους στο Ηρώδειο και μας θύμισε γιατί ο Σταύρος Κουγιουμτζής είναι ήταν και θα είναι τόσο επίκαιρος όσο και διαχρονικός∙ τόσο κοινωνικός όσο και προσωπικός∙ τόσο λυρικός όσο και συνταρακτικός ∙ τόσο μελαγχολικός όσο και νοσταλγικός (με αυτό το τελευταίο να αγγίζει το όριο της ιδιοφυίας).

Η παρέα του, οι πιό διακριτικοί και άξιοι σύγχρονοι ερμηνευτές: Μελίνα Ασλανίδου (που μας ταξιδεύει ειδικά όταν κάνει δεύτερες, σε τραγούδια όπως το Όταν Ανθίζουν Πασχαλιές), Κώστας Μακεδόνας (που μεταδίδει και το τελευταίο γραμμάριο πληγωμένης περηφάνιας στο Κάποιο Άλλον Φίλησες), η Δέσποινα Ολυμπίου αλλά και η κόρη του Σταύρου Κουγιουμτζή, Μαρία, η οποία προσφέρει με μεστή αμεσότητα ερμηνείες σε αριστουργήματα του πατέρα της (με αποκορύφωμα το Θα ‘ταν 12 του Μάρτη). Μοναδική απουσία ίσως, από τους συνήθεις ύποπτους, ο Μπάσης, ο οποίος ενδεχομένως να κρίνεται ως πιό λαικός και «μεταλλικός» σε σχέση με τις συνθέσεις του Κουγιουμτζή. Όσο για την επιλογή των μουσικών, το αποτέλεσμα, το κελάηδισμα μάλλον, μιλάει από μόνο του.

Οι ενορχηστρώσεις, όπως πάντα όταν εποπτεύει ο Νταλάρας, αναδεικνύουν ακόμα περισσότερο και από τις πρώτες εκτελέσεις και κολακεύουν (αν μπορεί να ειπωθεί κάτι τέτοιο για μουσικές που είναι ήδη ονειρικές) τα τραγούδια και υπογραμμίζουν τις γλυκές ιδιομορφίες του μουσικοσυνθέτη Κουγιουμτζή (όπως οι εύστοχες μουσικές εκτονώσεις με «έβδομες», τα «γεμίσματα», οι εναλλαγές μινόρε-ματζόρε, αλλά και οι «ψαγμένες» εισαγωγές (για τους πιο τεχνικά κατηρτισμένους ανάμεσά σας).

Ανάμεσα σε πολλά άλλα, και εδώ οι νεότεροι από εσάς θα εκπλαγείτε με το πόσα από αυτά τα τραγούδια γνωρίζετε, θα ακούσετε το Οι Ελεύθεροι και Ωραίοι, Μ’ Έκοψαν με Χώρισαν στα Δυο (από τις κορυφαίες στιγμές του δίσκου), Ντίλαν Τόμας, Το Πουκάμισο το Θαλασσί, το Μη μου Θυμώνεις Μάτια μου και πολλά άλλα.

Για εμένα το Ο Γιώργος Νταλάρας Τραγουδάει Σταύρο Κουγιουμτζή, είναι η κορυφαία στιγμή στα Ελληνικά μουσικά δρώμενα τα τελευταία 10 τουλάχιστον χρόνια. Ελπίζω να μη χρειαστεί να περιμένουμε πάλι τόσο και ταυτόχρονα να ακούσουμε κάτι καινούργιο που να είναι εξίσου καλό με τα παλιά μας. Κάτι που ισχύει και για τα περισσότερα πράγματα στη χώρα μας αυτή τη στιγμή. Ή αν δεν μπορούμε να καινοτομήσουμε, τουλάχιστον ας κοιτάξουμε πίσω…όλο και κάτι θα βρούμε που ενδεχόμενος μπορούμε με τη φροντίδα μας να το κάνουμε ακόμα καλύτερο. Και αυτό, πολλές φορές και ειδικά σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, μπορεί να είναι αρκετό.

Βασίλης Αντωνάς
Εφημερίδα Κηφισιά 2011

Κριτές και Θύματα: Η Σφραγίδα και η Παγίδα

2011-03-27T17:24:00.001+03:00

Θυμάμαι πριν πολλά χρόνια, σίγουρα πάνω από δέκα, όταν ήμουν ακόμα κάτοικος Μεγάλης Βρετανίας, να παίρνει το μάτι μου κατ’ επανάληψη ένα παράξενο φαινόμενο: Άνθρωποι, τρεις ή τέσσερις, να κάθονται πίσω από ένα τραπέζι και να κοιτούν αυστηρά, εξεταστικά κάποιον καλλιτέχνη, ο οποίος έδινε μία σύντομη παράσταση μπροστά τους. Γύρω υπήρχε κοινό, ενθουσιασμένο που χειροκροτούσε, σφύριζε και πότε ζητωκραύγαζε πότε αποδοκίμαζε. Στο τέλος της παράστασης, τις περισσότερες φορές οι άνθρωποι πίσω από το τραπέζι προσέβαλλαν με εφευρετικότητα την συνήθως μέτρια έως τραγελαφική παράσταση και απέρριπταν τον εκάστοτε καλλιτέχνη από τη συνέχεια του θεσμού. Κάποιες άλλες, λιγότερες φορές, εξέφραζαν επιτηδευμένα θαυμασμό και χρησιμοποιούσαν απόλυτες εκφράσεις και κλισέ (όπως «ποτέ δεν έχω συγκινηθεί τόσο πολύ» ή «το μέλλον σου ανήκει»), οι οποίες ομολογουμένως δεν συγκρίνονταν σε φαντασία και δημιουργικότητα με τις προσβολές που είχαν εκστομίσει προς κάποιον άλλον διαγωνιζόμενο πριν λίγα λεπτά.

Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, δύο πράγματα παρέμεναν πανομοιότυπα, επαναλαμβανόμενα και αναλλοίωτα: Η έκφραση αγωνίας η οποία συχνά άγγιζε το φόβο ή και τον τρόμο ακόμα, στα πρόσωπα των καλλιτεχνών και η οποία κατέληγε είτε σε χαρά και ανακούφιση είτε σε θυμό, θλίψη και απογοήτευση, ανάλογα με το τι είπαν τα ανθρωπάκια πίσω από το τραπέζι στο τέλος της παράστασης. Όσον αφορά τα ανθρωπάκια πίσω από το τραπέζι, αυτό που παρέμενε αναλλοίωτο ήταν μία μεγαλοπρεπής αίσθηση «αυτό-σημασίας» (και συγχωρήστε την απευθείας μετάφραση από την Αγγλική του self-importance) η οποία ενίοτε καλύπτονταν πίσω από μία αυτάρεσκη παράθεση αναλυτικών (και σχεδόν πάντα ελλιπών και άσχετων) γνώσεων γύρω από το αντικείμενο του διαγωνισμού είτε από μία προσποιητή αίσθηση ταπεινοφροσύνης όταν ο διαγωνιζόμενος τους είχε αφήσει «πραγματικά» άναυδους με τη μεγαλειώδη απόδοσή του.

Όπως σίγουρα θα έχετε ήδη καταλάβει, οι παραπάνω Καφκικές, δοκιμασίες καλλιτεχνών (auditions) οι οποίες περισσότερο θυμίζουν Ρωμαϊκή αρένα (με τα ανθρωπάκια σε ρόλο μικρού Καίσαρα, που με τον αντίχειρα θα αποφασίσει τη μοίρα του μονομάχου), έχουν εδώ και πολλά χρόνια φτάσει και στη χώρα μας. Όπως με όλα τα πράγματα τα οποία εισάγουμε (ελλείψει διάθεσης για δικές μας δημιουργίες αλλά και καθοδηγούμενοι σταθερά και αδιαμαρτύρητα από εξωτερικούς παράγοντες προς μία συμφέρουσα για όλους πλην ημών κλωνοποίηση), έχουμε μεγιστοποιήσει τα αρνητικά και έχουμε αγνοήσει πλήρως οποιαδήποτε θετικά. Με λίγα λόγια επαναλαμβάνουμε την κοινωνικοπολιτική μας έφεση των τελευταίων τριάντα ετών, η οποία συμπεριλαμβάνει δυτικού τύπου κατανάλωση και life style και Αφρικανικού τύπου παραγωγικότητα.

Το γεγονός πως τα περισσότερα από τα ανθρωπάκια που αξιολογούν, δεν έχουν την παραμικρή ιδέα για το πώς να αναπαράξουν αυτό το οποίο βλέπουν, δε φαίνεται να ταράζει κανέναν. Έτσι έχουμε για παράδειγμα κριτές χορού, τραγουδιού και μουσικής οι οποίοι αντίστοιχα δεν μπορούν να βάλουν το ένα πόδι μπροστά από το άλλο, έχουν εύρος φωνητικής οκτάβας τρεις νότες (αυτό ισχύει και για κάποιους «επαγγελματίες» τραγουδιστές που κάθονται που και που πίσω από το τραπέζι που είναι οι «γνωρίζοντες») και που δεν έχουν «πιάσει» μια φορά στη ζωή τους μια χορδή ή ένα πλήκτρο.

Στηριζόμαστε για καλλιτεχνική τεχνογνωσία και κριτική σε «Μουσικούς Παραγωγούς» (ο βαρύνων ορισμός για αυτόν που αλλάζει δισκάκια σε ραδιοφωνική εκπομπή), εκδότες περιοδικών Life Style (ο βαρύνων ορισμός για όσους είπαν σε τρεις γενιές τι χρώμα προβιά πρέπει να φοράνε ανά εποχή για να είναι “in”), υπεύθυνους Δημοσίων Σχέσεων (ο βαρύνων ορισμός για ξανθιές που πάνε σε party και είναι φιλικές με διάφορους «παράγοντες») και διάφορους άλλους άσχετους, να αξιολογούν δημοσίως τα νεαρά βλαστάρια, που πηγή έμπνευσής τους έχουν τα τελευταία τριάντα χρόνια (τα οποία περιγράψαμε παραπάνω) και που απεγνωσμένα ψάχνουν κάποιον να τους δανείσει ταυτότητα και να τους πιστοποιήσει με κάποια αξία.

Και έτσι αγαπητοί συμπατριώτες, με μια ανάσα, περάσαμε από την μπουάτ του Λοΐζου και της Χαρούλας, την Αθήνα του Σεφέρη και του Ελύτη, τα πεντάγραμμα του Μίκη και του Μάνου, τους στίχους του Γκάτσου και του Παπαδόπουλου στο σήμερα. Να ζητάμε πιστοποίηση της ταυτότητας μας δημόσια από διάφορους πυγμαίους, που η συνδρομή τους στο δημόσιο βίο είναι το «ύφος και η σοφία, στη μικρή πλατεία».

Ίσως να είναι καιρός να αναλογιστούμε βαθύτερα το μερίδιο ευθύνης που αναλογεί στον καθένα μας ατομικά, για τη συντήρηση όλου αυτού του θιάσου. Δεν μπορεί να φταίνε μόνο οι άλλοι που ανατρέπονται τα όνειρά μας (όπως ο Σεφέρης υπονοεί στο ποίημά του «Άρνηση»). Ίσως τελικά η κυριότερη ευθύνη να βαραίνει εμάς (όπως ο Θεοδωράκης προφητικά εννόησε, αφαιρώντας καίρια μία άνω τελεία, στον τρίτο στίχο της τρίτης στροφής όταν μελοποίησε την «Άρνηση»)

Στο περιγιάλι το κρυφό

κι άσπρο σαν περιστέρι

διψάσαμε το μεσημέρι•

μα το νερό γλυφό.

Πάνω στην άμμο την ξανθή

γράψαμε τ’ όνομά της•

ωραία που φύσηξεν ο μπάτης

και σβύστηκε η γραφή.

Mε τι καρδιά, με τι πνοή,

τι πόθους και τι πάθος,

πήραμε τη ζωή μας(•) λάθος!

κι αλλάξαμε ζωή.

Καληνύχτα Ελλάδα. Ελπίζω το πρωί να ορίζεις εσύ την ταυτότητα σου ξανά.

Βασίλης Αντωνάς (Εφημερίδα Κηφισιά, 2011)

Αν εκ Πλήρωσης Εγγύτης, εξ’ Έκνομής Ηδονής

2011-02-28T22:39:00.003+02:00

Ο άνθρωπος καθρεφτίζει τη φύση: Τα μαγνητικά πεδία μας υποδεικνύουν πόσο δύσκολο είναι να μείνουν χώρια στοιχεία φτιαγμένα για να είναι μαζί• οι σεισμοί μας υπενθυμίζουν πως κάποτε είναι καιρός για ανακατατάξεις• η βαρύτητα φροντίζει να μένουν –τα βασικά τουλάχιστον- στη θέση τους• τα ηφαίστεια μας ενημερώνουν πως δε χρειάζεται να βλέπουμε τις τεκτονικές πλάκες για να βιώσουμε τις αποφάσεις τους. Και ούτω καθεξής.

Υπάρχουν όμως και λιγότερο δραματικά φαινόμενα, εξίσου αναπόφευκτα μεν πολύ πιο σταθερά δε. Ένα από αυτά, είναι η εναλλαγή της μέρας με τη νύχτα. Υπεύθυνος για αυτή την σταθερή αλλαγή, είναι ο Ήλιος. Για την ακρίβεια, η σχέση που έχει αναπτύξει με τη Γη μας ο Ήλιος, η οποία εξασφαλίζει και κάποια άλλα πλεονεκτήματα.

Όλοι γνωρίζουμε πως ο πλανήτης μας εξαρτάται απόλυτα από τον Ήλιο. Σχεδόν όλη μας η ενέργεια εξασφαλίζεται μέσω αυτής της σχέσης. Είναι μία όμορφη, σταθερή σχέση, ζεστή και παρόλο που εγκυμονεί κάποιους κινδύνους, κυρίως λόγω της δικής μας απρόσεκτης διαχείρισης, νομίζω όλοι θα συμφωνούσαμε πως ένας –μεταφορικός- ήλιος στης ζωή μας, είναι πάντα ευπρόσδεκτος, τουλάχιστον όσο ευπρόσδεκτη είναι και μία βόλτα στη λιακάδα.

Με τη δύση του Ήλιου, τις περισσότερες φορές κάνει την εμφάνιση του ένας δεύτερος «εραστής» του πλανήτη μας: Η σελήνη. Η Γη μας χρειάζεται πολύ λιγότερο τη Σελήνη υποθέτω. Πολλοί θα μπορούσαν να πουν, πως η βασική της αρμοδιότητα είναι να ρυθμίζει τις….παλίρροιες. Μερικοί θα ισχυριζόντουσαν πως μπορεί και να μας οδηγήσει στη τρέλα (σεληνιασμός), αυτό όμως δεν είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο. Το σίγουρο είναι πως η παρουσία της είναι λιγότερο λαμπερή και υπό το αχνό, κιτρινωπό συνήθως φώς της, συμβαίνουν πολύ διαφορετικά πράγματα από ότι κατά τη διάρκεια της μέρας. Ένα άλλο χαρακτηριστικό του φεγγαριού, είναι πως η τύχη τα έφερε έτσι, ώστε να βλέπουμε πάντα την ίδια πλευρά του (εξού και «η σκοτεινή πλευρά της σελήνης»). Για έναν χαρακτήρα που εμφανίζεται μόνο στα σκοτάδια, αυτό αποτελεί υπόδειγμα σταθερότητας αλλά όχι ακεραιότητας, μια και πανσέληνο έχουμε μόνο μια φορά το μήνα.

Μερικές φορές, η σελήνη, κατορθώνει και να μπει ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο, προκαλώντας τη γνωστή σε όλους μας έκλειψη, η οποία πολλές φορές είναι και ολική. Παρόλο που το φαινόμενο αυτό δε συμβαίνει πολύ συχνά (η τελευταία φορά ήταν το 2010 και πιό πριν το 1999, αν και μικρότερες εκλείψεις συμβαίνουν συχνότερα), εμπεριέχει ένα σημαντικό στοιχείο: Η σελήνη παρεμβάλλεται ανάμεσα στον ήλιο και τη γη, κατά τη διάρκεια της ημέρας, προκαλώντας έκλειψη ηλίου (δηλαδή την απουσία ή και εγκατάλειψη του παντοδύναμου άστρου) εν μέσω της κυριαρχίας του.

Η διαφορά μεγέθους μεταξύ του Ήλιου και της Σελήνης, κάνει αυτή τη μάχη να φαντάζει ως επανάληψη αυτού που διαδραματίστηκε μεταξύ του Δαβίδ και του Γολιάθ. Ένας από τους –πολλούς- λόγους που αυτό συμβαίνει, ο οποίος όμως για εμένα είναι αλληγορικά ο πιο σημαντικός, είναι η απόσταση: Ο Ήλιος, παρόλη τη δύναμη τη μεγαλοπρέπεια και τα οφέλη που προσφέρει στη γη μας, δε θα καταφέρει να έρθει ποτέ τόσο κοντά όσο οι δύο νυχτόβιοι εραστές. Ως εκ τούτου, η εγγύτητα της Γης με το Φεγγάρι, είναι προϋπόθεση για την επισκίαση του ογκώδους μεν μακρινού δε Ήλιου. Και ως εκ τούτου η συμμετοχή της για την ολοκλήρωση της έκλειψης, ουσιαστική και εκούσια.

Με μαθηματική ακρίβεια, είναι βέβαια πως οι εκλείψεις θα συνεχιστούν. Και τότε το καλύτερο που έχετε να κάνετε, είναι να βρεθείτε κάπου αναπαυτικά για να απολαύσετε το θέαμα• ιδανικά, καθισμένοι πάνω σε βρεγμένη Γη την ώρα που απολαμβάνει φιλήδονα, ανυπόμονα, αχόρταγα και πιθανώς ενοχικά το σκοτεινό, ολοκληρωτικό χάδι του εισβολέα που αφήνει και θα αφήνει πιο κοντά από όλους τους άλλους• και το οποίο ποτέ δεν κρατάει –και δεν «κρατάει»- αρκετά.

Η εκπλήρωσις της έκνομής των ηδονής

έγινεν. Απ' το στρώμα σηκωθήκαν,

και βιαστικά ντύνονται χωρίς να μιλούν.

Βγαίνουνε χωριστά, κρυφά απ' το σπίτι• και καθώς

βαδίζουνε κάπως ανήσυχα στον δρόμο, μοιάζει

σαν να υποψιάζονται που κάτι επάνω των προδίδει

σε τι είδους κλίνην έπεσαν προ ολίγου.

Πλην του τεχνίτου πώς εκέρδισε η ζωή.

Αύριο, μεθαύριο, ή μετά χρόνια θα γραφούν

οι στίχ' οι δυνατοί που εδώ ήταν η αρχή των.

(Καβάφης 1919-1933, Η Αρχή των, Vol.1: 144)

Painting by: Paul Gauguin

Β.Α.

Φόβος ο Κυρίαρχος

2011-02-04T17:20:00.001+02:00

Οι περισσότεροι από εμάς, πιστεύουμε πως ο φόβος είναι ένα συναίσθημα, μία συνειδητή αντίδραση σε στιγμές, γεγονότα και διλήμματα. Ο φόβος όμως είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο και αν και εξυπηρετεί στην επιβίωση και αυτοπροστασία μας, ταυτόχρονα επηρεάζει την πορεία της ζωής μας σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι φανταζόμαστε.

Καταρχάς, χρήσιμο είναι να αντιληφθούμε πως ο φόβος εκφράζεται στο πλαίσιο μίας ευρύτατης κλίμακας που μπορεί να ξεκινάει από τον στιγμιαίο τρόμο που κατακλύζει το κορμί μας μπροστά από έναν ορατό, άμεσο και φυσικό κίνδυνο (ένα ατύχημα για παράδειγμα), και να φτάνει μέχρι μία φοβική στάση ζωής, η οποία διακριτικά, αργά, σταθερά και ενδεχομένως υποσυνείδητα μπορεί να καθορίσει τις περισσότερες και σημαντικότερες επιλογές στη ζωή μας: Από την επαγγελματική και ερωτική πορεία μέχρι τη γεωγραφική και οικογενειακή κατάληξη.

Μία φοβική στάση ζωής, είναι ενδεχομένως ο μεγαλύτερος περιορισμός στον οποίο κάποιος μπορεί να εγκλωβιστεί. Η εξίσωση που παράγει η ψυχή είναι τόσο απλή όσο και δαιμονική: Να φροντίσουμε για την επιβίωσή μας, κάνοντας πάντα επιλογές που περιορίζουν τις πιθανότητες απώλειας και διασφαλίζουν την ομαλή πορεία των πραγμάτων. Εύκολα γίνεται αντιληπτό, πως αυτού του είδους η προσέγγιση, υπαγορεύεται από τις φοβίες μας και όχι τις επιθυμίες μας• και κάπου εκεί δημιουργείται ένα ερώτημα, που ίσως αξίζει να προηγείται των επιλογών μας: Κάνω αυτό που πραγματικά θέλω, ή αυτό που με τρομάζει λιγότερο;

Κάποιοι ίσως επιλέξουν να αποφύγουν τέτοιου είδους ερωτήματα, είτε επειδή έχουν συμβιβαστεί είτε επειδή αισθάνονται πως είναι πλέον πολύ αργά για να αλλάξουν οτιδήποτε. Για όσους δεν ανήκουν στις παραπάνω κατηγορίες, μία περαιτέρω εξερεύνηση και ενδεχομένως αναπλαισίωση της στάσης τους, να αποβεί απελευθερωτική, λυτρωτική κα αναζωογονητική• γιατί ποτέ δεν είναι αργά να κοιτάξουμε τη ζωή στα μάτια και να διεκδικήσουμε αυτό που πραγματικά θέλουμε και όχι αυτό που μας τρομάζει λιγότερο.

Βασίλης Αντωνάς
Εφημερίδα Κηφισιά 2011

Ψυχοθεραπεία: Οδηγίες Χρήσεως

2011-01-07T17:15:00.001+02:00

Έχοντας περάσει πλέον στο δεύτερο αιώνα ζωής, η επιστημονική τέχνη της Ψυχοθεραπείας, έχει διεισδύσει πλέον για τα καλά στη ζωή μας και βοηθάει καθημερινά χιλιάδες συνανθρώπους μας να επιλύσουν θέματα που τους βασανίζουν ή να βρουν νόημα στη ζωή τους. Παρόλαυτα, εξακολουθούν να υπάρχουν ακόμα παρεξηγήσεις, ημιμάθεια και κάποιες άτοπες συγκρίσεις με νεοεισερχόμενα επαγγέλματα, οι οποίες καλό είναι σταδιακά να επιλύονται και να αποσαφηνίζονται, προς όφελος πρωτίστως του θεραπευόμενου.

Τι

Αφήνοντας κατά μέρους την ιστορική διαδρομή, οποία θα μας παρέπεμπε σε πιονέρους του χώρου, όπως ο Φρόιντ και ο Γιουνγκ, αλλά ελάχιστα θα εξυπηρετούσε το σκοπό αυτού του άρθρου, θα επιχειρήσω να παραθέσω έναν απλό και σύντομο ορισμό της –ατομικής-Ψυχοθεραπείας:

Ψυχοθεραπεία είναι η διαδικασία και επί πληρωμή υπηρεσία, μέσω της οποίας θεραπευτής και θεραπευόμενος, συνεργάζονται συζητώντας, στο πλαίσιο προκαθορισμένων σε χώρο, χρόνο και διάρκεια συναντήσεων, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής ή/και την επίλυση προβλημάτων ή/και την αντιμετώπιση προκλήσεων του θεραπευόμενου.

Εναλλακτικά θα συναντήσουμε ερμηνείες οι οποίες παραλείπουν να αναφερθούν σε θέματα βελτίωσης (παρά μόνο επικεντρώνονται στην επίλυση προβλημάτων). Θεωρώ όμως, ότι εξυπακούεται πως η επίλυση προβλημάτων, βελτιώνει την ποιότητα ζωής. Επιπροσθέτως, κάποιες ερμηνείες, αναφέρονται στον θεραπευόμενο ως «ψυχικά άρρωστο άτομο». Τέτοιου είδους προσεγγίσεις όμως έχουν εκλείψει δραστικά. Ούτως ή άλλως, περιστατικά βαριάς παθολογίας, αντιμετωπίζονται από ψυχιάτρους, οι οποίοι συνήθως συνοδεύουν την αγωγή τους με φάρμακα.

Ποιος

Η ψυχοθεραπεία παρέχεται από ψυχίατρους και ψυχολόγους. Είναι σημαντικό να σημειωθεί πως αποτελεί αυτόνομη και ξεχωριστή μετεκπαίδευση, ελάχιστης διάρκειας 4 ετών με προϋποθέσεις την προσωπική θεραπεία του ειδικού κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσής του (τουλάχιστον) και την εποπτεία του από συνάδελφο ή συνάδελφους κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης αλλά και της άσκησής του. Ως εκ τούτου, ένα απλό πτυχίο ψυχολογίας ή και ψυχιατρικής δεν αποτελεί επαρκές εφόδιο για την άσκηση του επαγγέλματος. Παρεμφερή επαγγέλματα αποτελούν η συμβουλευτική ή η κλινική συμβουλευτική και κλινική ψυχολογία. Νεοεισερχόμενα επιτηδεύματα όπως το life coaching, τα οποία έχουν αρχίσει να κάνουν την εμφάνισή τους στην Αθήνα, ουδεμία σχέση έχουν με την ψυχοθεραπεία, ειδικά εφόσον η σχετική εκπαίδευση σπανίως ξεπερνάει το ένα έτος. Εν ολίγης, σημαντικό είναι να υπάρχει σαφήνεια όσον αφορά στην εκπαίδευση του ειδικού.

Πότε

Οποιοσδήποτε μπορεί να ξεκινήσει θεραπεία οποιαδήποτε στιγμή, φτάνει να έχει διάθεση να καταλάβει των εαυτό του, να βελτιώσει τη ζωή και τις σχέσεις του ή φυσικά να ξεπεράσει μία δύσκολη συγκυρία όπως κατάθλιψη, χωρισμός, άγχος, πένθος κλπ.

Πως

Έχοντας εδραιώσει λοιπόν τις βασικές παραμέτρους μέσω του ορισμού μας, αξίζει να σημειώσουμε πως υπάρχουν διάφορες προσεγγίσεις και σχολές ψυχοθεραπείας, με τις κυριότερες 5 να είναι η Ψυχαναλυτική, η Ανθρωποκεντρική, Η Γνωσιακή-Συμπεριφοριστική η Συστημική και η Εκλεκτική.

Η Ψυχαναλυτική προσέγγιση, η οποία είναι και η αρχαιότερη όλων, εξερευνά σε βάθος γεγονότα και σχέσεις στο παρελθόν του θεραπευόμενου, γυρεύοντας επαναλαμβανόμενες, αντιπαραγωγικές δομές, ενώ ο αναλυτής ενημερώνει τον θεραπευόμενο για τις παρατηρήσεις του. Ταυτόχρονα ο αναλυτής, ερμηνεύει και προσφέρει ανατροφοδότηση στον θεραπευόμενο (ο οποίος για λόγους παράδοσης κυρίως πλέον ονομάζεται «ασθενής», λόγω του ότι οι πρώτοι ψυχοθεραπευτές ήταν ψυχίατροι), βάσει της σχέσης που αναπτύσσεται μεταξύ τους. Η προσέγγιση αυτή έχει και τη μεγαλύτερη διάρκεια, λόγω του ότι χρειάζεται χρόνος μέχρι να αναπτυχθούν οι απαραίτητες προϋποθέσεις, για να μπορέσει ο ασθενής να φερθεί εντός του θεραπευτικού πλαισίου, όπως φέρεται και στην καθημερινότητα του. Πλεονέκτημα αυτής της προσέγγισης είναι φυσικά το βάθος της παρέμβασης και μειονέκτημα ενδεχομένως η δέσμευση σε χρόνο που απαιτείται.

Η Ανθρωποκεντρική προσέγγιση αντιμετωπίζει θεραπευτή και θεραπευόμενο («πελάτη» όπως τον αποκαλούν οι Ανθρωποκεντρικοί θεραπευτές), μέσα σε ένα πλαίσιο ισότητας και αμεσότητας και ενώ το παρελθόν δεν αγνοείται, εστιάζουν στο εδώ και τώρα. Η σχέση μεταξύ του θεραπευτή και του πελάτη έχει και εδώ βαρύνουσα σημασία και ο θεραπευτής είναι κάπως πιο παρεμβατικός από ότι οι ψυχαναλυτικοί συνάδελφοί του. Η διάρκεια είναι μικρότερη καθώς και η συχνότητα των επισκέψεων, που στις ψυχαναλυτικές προσεγγίσεις φτάνει και τις πέντε φορές την εβδομάδα.

Η Γνωσιακή-Συμπεριφοριστική θεραπεία, ασχολείται όπως προδίδει και ο τίτλος με τη συμπεριφορά και μπορεί να βοηθήσει άμεσα με θέματα όπως οι φοβίες, η διακοπή καπνίσματος και τα λοιπά. Η σχέση με τον θεραπευτή δεν έχει την ίδια βαρύτητα με την Ψυχαναλυτική και Ανθρωποκεντρική προσέγγιση και μέθοδοι και τεχνικές έχουν την τιμητική τους. Το πλεονέκτημα είναι σαφώς η αμεσότητα και η σχετικά μικρή διάρκεια, θα τολμούσα να γράψω όμως πως για σοβαρότερα θέματα και πιο βαθειά εξερεύνηση, ίσως είναι κάπως επιφανειακή.

Η Συστημική προσέγγιση αντιμετωπίζει τον θεραπευόμενο ως μέλος του συνόλου (του συστήματος) και ως εκ τούτου είναι και η πιο διαδεδομένη για ομαδική θεραπεία, οικογενειακή θεραπεία και θεραπεία ζευγαριών. Ο θεραπευόμενος ανακαλύπτει περισσότερα για το ρόλο του εντός του συστήματος και εντοπίζοντας τα μειονεκτήματα και πλεονεκτήματα που αυτός του προσφέρει, επιλέγει τι θα αλλάξει και τι θα κρατήσει. Ειδικότερα εντός των ομάδων, μπορεί κάποιος να ανακαλύψει πολλά για τον εαυτό του, με το να επαναλάβει πάγιες συμπεριφορές.

Η Εκλεκτική σχολή, είναι η ταχύτερα αναπτυσσόμενη αυτή τη στιγμή και μάλλον όχι άδικα εφόσον συνδυάζει στοιχεία, μεθόδους και γνώση από διάφορες σχολές. Αυτό έχει ως κατάληξη έναν ιδιαίτερα ευέλικτο θεραπευτή, ο οποίος μπορεί να προσαρμόσει την προσέγγισή του ανάλογα με το ποιόν έχει απέναντί του. Ταυτόχρονα φυσικά, συνήθως δεν δύναται να κατέχει καμία στο ίδιο βάθος με τους εξειδικευμένους συνάδελφους του, εκτός βέβαια αν η εκλεκτική του εκπαίδευση έχει επακολουθήσει της εξειδίκευσής του (πράγμα αρκετά διαδεδομένο).

Μύθος και Πραγματικότητα

Η κυριότερη παρεξήγηση σχετικά με την Ψυχοθεραπεία είναι πως επικεντρώνεται σε λάθη του παρελθόντος και αγνοεί τις ευκαιρίες του μέλλοντος. Μία τέτοιου είδους τοποθέτηση πηγάζει κυρίως από άγνοια αλλά φυσικά και από άτομα που είχαν μία αρνητική θεραπευτική εμπειρία. Κάτι τέτοιο είναι αρκετά φυσιολογικό, δεδομένου του πως σε όλα τα επαγγέλματα υπάρχουν καλοί και κακοί επαγγελματίες αλλά και του ότι δεν μπορεί πάντα ο θεραπευτής να ταιριάζει με όλους τους θεραπευόμενους. Η απλή πραγματικότητα είναι πως είμαστε όλοι προϊόντα του παρελθόντος και των εμπειριών μας, οι οποίες και καθορίζουν τη δομή και την ποιότητα της ζωής μας και της καθημερινότητάς μας. Ως εκ τούτου, μία ιστορική κατανόηση του ποιοί είμαστε και γιατί, αποτελεί το κλειδί για τη βελτίωση και την ευτυχία μας. Είναι τόσο απλό.

Κριτήρια Επιλογής Θεραπευτή

Το παραπάνω κείμενο παρέχει αρκετές πληροφορίες για να ενημερωθεί ο υποψήφιος θεραπευόμενος. Κανένα όμως κείμενο δε μπορεί να προσφέρει τις πληροφορίες που θα πάρουμε μέσα από την προσωπική επαφή. Δεδομένου λοιπόν του ότι ο σημαντικότερος παράγοντας για την πορεία μίας Ψυχοθεραπείας, είναι η ποιότητα της Ψυχοθεραπευτικής σχέσης, μία επίσκεψη αρκεί για να απαντηθούν οι περισσότερες απορίες μας.

Βασίλης Αντωνάς
Εφημερίδα Κηφισιά 2011

(Painting by Emile Bernard: Autoportrait Symbolique 1891)

Γελωτοποιοί: Η Νέα Άρχουσα Τάξη

2010-12-03T16:37:00.001+02:00

Στη χώρα μας, τα τελευταία…τρεις χιλιάδες χρόνια, έχουν υπάρξει πολλές εναλλαγές όσον αφορά στο ποια είναι σε κάθε περίοδο η άρχουσα τάξη. Πολλές από αυτές σίγουρα τις αγνοούμε, τις σημαντικότερες όμως πιστεύω τις γνωρίζουμε, ακόμα και αν έχουμε επιλέξει να παρασυρθούμε από την νεοελληνική και νεοφιλελεύθερη τάση του να είμαστε ανιστόρητοι.

Με τον όρο «άρχουσα τάξη», δεν αναφέρομαι απαραίτητα σε θέματα καταγωγής, οικονομικής δύναμης ή πολιτικής θέσης. Για εμένα άρχουσα τάξη, είναι αυτή η οποία καθορίζει κάθε φορά την ταυτότητά μας, είναι η ομάδα ανθρώπων στη οποία στρεφόμαστε κάθε φορά για να μας πει ποιοι είμαστε, -ή ποιοι δεν είμαστε-, η ομάδα που η συνείδησή μας, συλλογικά και ατομικά, εμπιστεύεται για να μάθει την αλήθεια• και βάσει αυτής να τοποθετηθεί και ως εκ τούτου να δράσει. Ίσως παραθέτοντας μερικά παραδείγματα, να ταυτοποιήσω αυτές τις ομάδες ιστορικά, στο πλαίσιο που οι γνώσεις μου –και η άποψή μου φυσικά- μου επιτρέπουν.

Ο αρχαιότερος Έλληνας, για τον οποίο έχουμε επαρκή στοιχεία όσον αφορά στη ζωή και στη δραστηριότητά του, είναι ο Όμηρος, ο οποίος έζησε μεταξύ 800 και 700 π.Χ. και ο οποίος έγραψε την Ιλιάδα και την Οδύσσεια, δύο έργα τα οποία μέχρι σήμερα αποτελούν ορόσημο πολιτισμού, λογοτεχνίας, σοφίας αλλά και επιδεικνύουν την ανδρεία, την επιμονή και τη δημιουργικότητα των Ελλήνων.

Ο επόμενος Έλληνας, ο οποίος πιστεύω πως διαμόρφωσε μία εποχή, ήταν ο Περικλής, μέσα από την ηγεσία του οποίου αναπτύχθηκαν πολιτικά συστήματα, κουλτούρα, εμπόριο, αρχιτεκτονική και άλλα. Ο Περικλής έζησε περίπου το 450 π.Χ.

Έχουμε λοιπόν μέχρι τώρα, στον πρώτο μισό αιώνα της ιστορικής μας αναδρομής, έναν ιστορικό-συγγραφέα και έναν πολιτικό. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, μεσουράνησαν και τρεις ακόμα ομάδες ανθρώπων: Οι στρατιωτικοί και αναφέρω ενδεικτικά τους Θεμιστοκλή, Ξενοφώντα και Αλκιβιάδη. Οι ρήτορες, και αναφέρω ενδεικτικά τους Σόλωνα, Δημοσθένη και Λυσία. Οι φιλόσοφοι, και αναφέρω ενδεικτικά τους Πλάτωνα, Σωκράτη και Αριστοτέλη. Αξίζει να σημειωθεί πως πολλοί από τους προαναφερόμενους, συνδύαζαν δύο, τρεις ή και περισσότερες ιδιότητες. Έτσι πολλοί πρόγονοί μας υπήρξαν πολιτικοί, στρατιωτικοί και ρήτορες ταυτόχρονα.

Κάνοντας ένα τεράστιο άλμα στο χρόνο, και προσπερνώντας τον Μέγα Αλέξανδρο και τα χρόνια όπου μεσουρανούσε η Ρώμη (εμπνευσμένη πάντα από την αρχαία Ελλάδα), φτάνουμε στον Μέγα Κωνσταντίνο, (274 μ.Χ) ο οποίος προώθησε την ανεξιθρησκεία αλλά και εκκίνησε την ιστορία του Ορθόδοξου Χριστιανισμού, στη σύνοδο της Νίκαιας. Συνεχίζοντας, μπορούμε να αναφερθούμε εκτενώς στα χρόνια του Βυζάντιου και να μιλήσουμε για γενναίους στρατηλάτες όπως ο Ρωμανός Διογένης, καλλιτέχνες, έμπορους, κληρικούς και πολλούς άλλους, οι όποιοι κατάφεραν να διατηρήσουν μία αυτοκρατορία για πάνω από χίλια χρόνια (306-1453). Όποια αντίρρηση και να έχει οποιοσδήποτε και όσο αμφιλεγόμενη και αν είναι αυτή η περίοδος, η οποία κλείνει με το γενναίο θάνατο του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, τα νούμερα μιλούν από μόνα τους.

Κάνουμε άλλο ένα βήμα στο χρόνο, λόγω τουρκοκρατίας και φτάνουμε στο 1821, την εποχή της λεβεντιάς, του Κολοκοτρώνη, του Κανάρη, του Καραϊσκάκη, της Μπουμπουλίνας, του Διάκου, του Παπαφλέσσα και άλλων. Οι οπλαρχηγοί επαναστάτες είναι πέραν κάθε αμφιβολίας, δικαίως, η άρχουσα τάξη της περιόδου.

Ακολουθούν εκατό χρόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων το Ελληνικό έθνος υπερδιπλασιάζεται σε μέγεθος και επιρροή, και κύριος υπαίτιος για αυτό είναι ο Ελευθέριος Βενιζέλος (1863-1936), πολιτικός με δυναμική, φιλοδοξία και βλέψεις. Η καταστροφή της Σμύρνης φέρνει ένα κύμα από αξιόλογους ανθρώπους στην Ελλάδα. Μερικά χρόνια μετά, ακόμα και ο δικτάτορας Μεταξάς, συμβάλλει στην αξιοπρέπεια της χώρας μας με το γνωστό σε όλους «όχι». Ζέρβας και Βελουχιώτης, πολεμούν ο ένας τον άλλον ανδρεία στον εμφύλιο που φύτεψαν οι σύμμαχοι στη χώρα μας, και ασχέτως του ποιόν υποστηρίζει ο καθένας πολιτικά και ιστορικά, λίγοι αμφισβητούν πως οι δύο αυτοί οπλαρχηγοί πολέμησαν για ιδανικά στα οποία πίστεψαν και όχι για προσωπικό κέρδος.

Από τη λήξη του εμφυλίου και μετά, ακολούθησαν μεγάλες και τρανές μορφές σε πολλά επίπεδα, οι οποίες διαμόρφωσαν την εθνική μας ταυτότητα και την κοινή γνώμη. Μουσικοί και συνθέτες όπως οι Τσιτσάνης, Λοΐζος, Χατζηδάκης, Ξαρχάκος και άλλοι. Ποιητές όπως οι Καββαδίας και Λευτέρης Παπαδόπουλος. Γίγαντες όπως ο Μίκης Θεοδωράκης. Πολιτικές μορφές όπως οι Λαμπράκης, Γεώργιος Παπανδρέου και Κωνσταντίνος Καραμανλής.

Η παραπάνω ελλιπής, αυθόρμητη και παντελώς άναρχη ιστορική αναδρομή, δεν έχει σκοπό να παρουσιάσει τους μεγάλους Έλληνες. Αυτό έχει γίνει ήδη, σε πλαίσιο πολύ πιο αποτελεσματικό από αυτό. Ο σκοπός της παραπάνω αναδρομής είναι να τραβήξουμε μία κλωστή και να συνδέσουμε όλους τους παραπάνω με ένα κοινό χαρακτηριστικό. Και το κοινό χαρακτηριστικό είναι πως όλοι, χωρίς καμία εξαίρεση, πρόσφεραν –καλώς ή κακώς- δραστικά, δραστήρια και δυναμικά θέτοντας τον εαυτό τους ως παράδειγμα προς μίμηση στους υπόλοιπους από εμάς. Και με αυτόν τον τρόπο, σηματοδότησαν την εποχή τους, αντικατοπτρίζοντας ή καθορίζοντας το λαϊκό αίσθημα και τη λαϊκή πράξη, δράση και ταυτότητα.

...και έτσι φτάνουμε στο γύρισμα του αιώνα. Μετά από την επανάσταση του life-style τη δεκαετία του 90, με ηγέτη τον κύριο Κωστόπουλο και θύματα δύο γενιές ψευτομαγκάκων, αποχαυνωμένων Ελλήνων, οι οποίοι δεν ήξεραν τι έπρεπε να πρώτο-κάνουν για να είναι «μοδάτοι» και “in”, ήρθαν κάποιοι άλλοι να μας αποτελειώσουν. Τα ηνία δεν κρατούν πλέον ούτε οι φιλόσοφοι, ούτε οι ρήτορες, ούτε οι στρατιωτικοί, ούτε καν οι πολιτικοί. Τα ηνία κρατούν πλέον οι δημοσιογράφοι, οι οποίοι με ύφος δημόσιου κατήγορου, στήνουν δημόσιες δίκες σε οποιονδήποτε δεν πράττει όπως αυτοί θεωρούν σωστό. Δεν προσφέρουν πράξη, δράση ή ταυτότητα. Δεν κάνουν καν τη δουλειά τους, η οποία είναι να μεταφέρουν τις ειδήσεις. Παρά μόνο επεκτείνουν εκβιαστικά και παρασιτικά τη δύναμή τους.

Πολλοί από εμάς παρακολουθήσαμε την εξέλιξη αυτή με τρόμο. Ήμασταν βέβαιοι πως το σάπιο σύστημά μας δεν μπορούσε να γεννήσει, να εξελίξει ή να μεταλλάξει μία ακόμα πιο παρασιτική συνομοταξία ανθρώπων. Παρολαυτά τα καταφέραμε, αντικατοπτρίζοντας πλήρως την ταυτότητα του Νεοέλληνα σε ένα είδος το οποίο κρύβεται πίσω από το γυαλί της τηλεόρασης, χλευάζει τους πάντες (εκτός από τον εαυτό του και το είδος του), προσποιείται μεγαλεπήβολα πως γνωρίζει τα πάντα και γελοιοποιεί οτιδήποτε έχει να κάνει με εθνική ταυτότητα και περηφάνια, σαν να είναι κάτι ποταπό, ξεπερασμένο και οπισθοδρομικό.

Κυρίες και κύριοι, καλώς ήρθατε στην Ελλάδα του 2010, όπου η άρχουσα τάξη, η ομάδα των ανθρώπων που διαμορφώνει την κοινή γνώμη και αντικατοπτρίζει την ποιότητα και τα χαρακτηριστικά της κοινωνίας και της κουλτούρας μας, είναι οι γελωτοποιοί. Αρβύλες, τσαντίρια, Θέμος και άλλοι, σας μαθαίνουν πώς να παρουσιάζεστε ως πιο έξυπνοι από όλους, χωρίς να χρειάζεται να δημιουργήσετε, να προσφέρετε, να σκεφτείτε ή να δράσετε με οποιονδήποτε τρόπο. Απλά κοροϊδέψτε αυτάρεσκα τους γύρω σας και με κάποιον τρόπο, η χώρα και εσείς όχι μόνο θα σωθείτε αλλά και θα προοδεύσετε. Νεοέλληνα, οι νέοι σου ηγέτες κατέφτασαν. Άντε στο καναπεδάκι σου τώρα με τον φραπέ σου, να τους δοξάσεις, να τραγουδήσεις μαζί τους και να γελάσετε μαζί για τα υπόλοιπα κορόιδα, που δεν κάνουν τίποτα για να πάει μπροστά αυτός ο τόπος!

Βασίλης Αντωνάς
Εφημερίδα Κηφισία 2010

Το Θράσος του Αντί-Πολιτεύεσθαι

2010-10-19T18:11:00.004+03:00

Με ολοένα και πιο μειωμένο ενδιαφέρον, παρακολουθώ τους τίτλους ειδήσεων και τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, που μία στις τρεις φορές (και αναλόγως φυσικά με το που είναι πολιτικά προσκείμενες) φιλοξενούν τον τίτλο «Οξεία αντιπαράθεση κυβέρνησης-αντιπολίτευσης: Σκληρή κριτική άσκησε ο Αντώνης Σαμαράς στον Πρωθυπουργό». Τις άλλες δύο φορές τα πρωτοσέλιδα αναφέρονται σε κάποια ενέργεια του «ΔΝΤ» και στο «υπόμνημα» ή σε «σειρά κινητοποιήσεων» διαφόρων επαγγελματιών. Εν ολίγοις λοιπόν, το κεντρικό νόημα είναι πως κάποιοι δεν κάνουν καλά την δουλειά τους, ως εκ τούτου κάποιοι έχουν αναλάβει να τους εποπτεύσουν και κάποιοι τρίτοι διαμαρτύρονται για όλα φροντίζοντας η κατάσταση να γίνεται ακόμα χειρότερη. Παρόλο που πολύ θα ήθελα να αναλύσω την παραπάνω τραγελαφική σειρά γεγονότων, θα συγκρατηθώ και θα επικεντρωθώ στο θέμα του τίτλου.

Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, παρακολουθούμε στη χώρα μας μία ανιαρή, ανούσια και ουσιαστικά περιπαιχτική εναλλαγή στην εξουσία δύο κομμάτων. Πρόχειροι υπολογισμοί μου λένε πως η μεν ΝΔ είχε την εξουσία για κάτι λιγότερο από το ένα τρίτο της τριακονταετίας και το ΠΑΣΟΚ το υπόλοιπο.

Καθόλη τη διάρκεια του Muppet show αυτού, (κατά το Ελληνικότερο, αν και αυτό αμφισβητείται στις μέρες μας, θέατρο σκιών ή «Καραγκιόζης»), όλοι όσοι πέρασαν από την αρχηγία της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης, είτε είχαν διατελέσει πρωθυπουργοί τα προηγούμενα χρόνια (όπως ο Ανδρέας Παπανδρέου), είτε ήταν υπουργοί σε προηγούμενες κυβερνήσεις (όπως ο Πρωθυπουργός και ο Αρχηγός της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης επί του παρόντος αλλά επίσης και οι Κώστας Σημίτης, Κωνσταντίνος Μητσοτάκης και Κώστας Καραμανλής).

Χωρίς καμία εξαίρεση, όλοι αυτοί οι πολιτικοί, κατά τη διάρκεια της θητείας τους ως αρχηγοί του δεύτερου κόμματος, άσκησαν κριτική και κατηγόρησαν ανηλεώς την εκάστοτε κυβέρνηση σε σημείο που ακόμα και η εφαρμογή πολιτικών τις οποίες και οι ίδιοι κάποτε μπορεί να είχαν υποστηρίξει, τους βρήκε πολέμιους. Το πιο εξοργιστικό όμως από όλα, είναι πως ως πανάκεια έχουν πάντοτε έτοιμη τη λύση μέσω ενός εκσυγχρονιστικού προγράμματος, μιας περήφανης και ακέραιης εξωτερικής πολιτικής και της υπόσχεσης καλύτερων οικονομικών ημερών.

Το παραπάνω φαινόμενο, για εμένα έφτασε στο ανώτερο στάδιο γελοιότητας, όταν ο κύριος Παπανδρέου, ομολογουμένως έξυπνα, απάντησε σε κάποια σύσταση του κυρίου Σαμαρά, ρωτώντας τον γιατί δεν είχε φροντίσει ο ίδιος το θέμα ως υπουργός της προηγούμενης κυβέρνησης, τηλεφωνώντας στον κύριο Καραμανλή και παραθέτοντάς του τη λύση.

Αυτό βέβαια που εγώ αναρωτιέμαι, είναι πόσες φορές θα μπορούσε να είχε σηκώσει το τηλέφωνο ο κύριος Παπανδρέου, τηλεφωνώντας είτε στον κύριο Σημίτη είτε στον πατέρα του, όταν υπηρετούσε ως υπουργός πολιτισμού, παιδείας ή εξωτερικών. Εκτός βέβαια αν ο ίδιος κρίνει, πως η συνεισφορά του στα τρία αυτά υπουργεία έχει συνδράμει στο «εξαιρετικό» αποτέλεσμα που απολαμβάνουμε σήμερα και στους τρεις αυτούς τομείς.

Βασίλης Αντωνάς
Εφημερίδα Κηφισά 2010

Η Ομηρεία της Κολακείας

2010-09-27T17:54:00.003+03:00

Είναι όμορφο να εκφράζουμε την εκτίμηση μας για τους άλλους και να επισημαίνουμε το όμορφό τους. Είναι μία αναγνώριση, μία προτροπή, μία ενθάρρυνση, κάτι το οποίο επιβραβεύει το ξεχωριστό τους και ως εκ τούτου στηρίζει την ύπαρξη και τη βελτίωσή του. Είναι όμορφο και για αυτόν που το κάνει, δείχνοντας μεγαλοψυχία και ευγένεια αλλά και για τον παραλήπτη, για ευνόητους λόγους. Όπως όλα όμως τα πράγματα, έτσι και αυτό έχει δύο όψεις.

Ας κοιτάξουμε πρώτα τον παραλήπτη. Κάποιος θα σκεφτεί, «σε τι μπορεί να βλάψει ένα κομπλιμέντο»; Αυτό εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Καταρχάς, ένας άνθρωπος μπορεί να λάβει μία φιλοφρόνηση ακούσια και τυχαία, για κάτι το οποίο έκανε καλά, επίσης όμως μπορεί και να δημιουργήσει, σχεδόν να σκηνοθετήσει συνθήκες οι οποίες αφήνουν λίγα περιθώρια σε κάποιον όσον αφορά στην επιλογή του να προσφέρει ένα θετικό σχόλιο ή να σωπάσει. Μία χαρακτηριστική, χειριστική μέθοδος διαφόρων ανθρώπων, είναι να μειώνουν διαρκώς τον εαυτό τους ή τα κατορθώματά τους, προσκαλώντας εμμέσως πλην σαφώς την ενθάρρυνση των άλλων. Μία παρόμοια μέθοδος, είναι το να βρίσκονται διαρκώς σε μία προβληματική και προβληματισμένη διάθεση από την οποία βγαίνουν μόνο μετά από τις προσπάθειες των γύρω τους να τους πείσουν πως είναι σημαντικοί, αγαπητοί, άξιοι και ούτω καθεξής. Φυσιολογικό επακόλουθο είναι, μετά από σύντομο χρονικό διάστημα, αυτό να δημιουργήσει έναν κοινό και αμφίδρομο προγραμματισμό, εξαναγκάζοντας τους μεν «φιλοφρονητές» να ανακαλύπτουν ολοένα και καινούργιες μορφές κολακείας και τους δε «φιλοφρονημένους» να περιορίζονται σε μέτριες και κακές «επιδόσεις», δεδομένου του πως έχουν μάθει να αποσπούν ανταμοιβή για αυτές. Άλλωστε, αν κοιτάξετε γύρω σας, θα παρατηρήσετε πως οι άνθρωποι οι οποίοι συνήθως λαμβάνουν τα περισσότερα κομπλιμέντα, είναι ως επί το πλείστον ανασφαλείς, μέτριας απόδοσης ή με κάποιον τρόπο ανήμποροι.

Εξίσου όμως χειριστικά και ίσως περισσότερο ακόμα, μπορεί να είναι τα κίνητρα, συνειδητά ή ασυνείδητα, των ανθρώπων που φιλοφρονούν διαρκώς τους άλλους. Παρακάμπτοντας την πιο εμφανή και πολλαπλώς εξερευνημένη έννοια του «γλειψίματος» με απώτερο σκοπό την εύνοια του φιλοφρονημένου (με οτιδήποτε αυτό συνεπάγεται, από μία προαγωγή μέχρι ένα δάνειο), μπορούμε να διαπιστώσουμε πως υπάρχουν ακόμα σκοτεινότερες πτυχές πίσω από ένα φαινομενικά αθώο κομπλιμέντο. Προϋποθέσεις για το ξεδίπλωμα αυτών των πτυχών είναι η ύπαρξη ενός «θύματος», στα πρότυπα αυτού που περιγράψαμε πιο πάνω και ενός ή πολλών «καλοπροαίρετων συμμάχων», που στόχο έχουν να ελέγξουν το θύμα. Τέτοιου είδους σχέσεις μάλιστα μπορεί να λειτουργήσουν και εθιστικά, σχεδόν σαν ναρκωτικό και με αυτόν τον τρόπο, ο «φιλοφρονητής», παρακρατώντας ή διαθέτοντας τη «δόση» στον «κομπλιμεντομανή», εξασκεί ολοκληρωτικό έλεγχο, τιμωρώντας και ανταμείβοντας, στο πλαίσιο ενός εξουσιαστικού προγράμματος. Ίσως αξίζει να παρατηρήσετε πως οι άνθρωποι που κάνουν διαρκώς κομπλιμέντα, δεν έχουν συνήθως ιδιαίτερη εξουσία.

Σας ευχαριστώ που με διαβάσατε αγαπητοί μου αναγνώστες. Είστε οι καλύτεροι ;-)

Βασίλης Αντωνάς
(Εφημερίδα Κηφισιά 2010)

*Επιβάτες…

2010-07-12T14:32:00.001+03:00

Έχω υπάρξει πάντα οπαδός της δράσης…της δράσης, της πρόληψης, της προετοιμασίας…του άμεσου και του δυναμικού. Πιστεύω πως πάντα υπάρχει κάτι το οποίο μπορούμε να κάνουμε, για να αλλάξουμε την τροπή των γεγονότων, όταν αυτά αρχίζουν να παίρνουν ανεπιθύμητη τροπή. Βεβαίως, εδώ μπορείτε να υποστηρίξετε, πως αν τα γεγονότα έχουν αρχίσει να παίρνουν ανεπιθύμητη τροπή, αυτό από μόνο του καταρρίπτει το μέρος της θεωρίας που αναφέρεται στην πρόληψη• και αυτό είναι κακό, γιατί όπως ξέρουμε, οι θεωρίες είναι όπως το ντόμινο και μόλις φύγει ένα κομμάτι, ακολουθούν και άλλα.

Πάρτε για παράδειγμα μία απλή μετακίνηση. Με τραίνο. Ο συρμός ξεκινά, εσείς έχετε φροντίσει να ξεκινήσετε στη ώρα σας, έχετε προσχεδιάσει το δρομολόγιο και όλα κυλούν ρολόι• μέχρι που το βαγόνι ακινητοποιείται• μεταξύ δύο σταθμών• δεξιά και αριστερά, υπάρχει μόνο το πυκνό, κρύο και σκοτεινό τσιμέντο που φαντάζει σαν λαρύγγι τεράστιου δράκου, που σας έχει καταβροχθίσει• και δε λέει ούτε να βήξει -ούτως ώστε λυτρωτικά να βρεθείτε πάλι έξω- ούτε να καταπιεί -ούτως ώστε να συνεχίσετε την πορεία σας προς τα σωθικά του-.

Η πραγματικότητα είναι πως έχετε κολλήσει σαν ένα μικρό κομμάτι μαρούλι και το μόνο που μπορείτε να κάνετε, είναι να περιμένετε υπομονετικά μέχρι το επόμενα γεύμα του φανταστικού μας δράκου, γίνει η αιτία για να συνεχίσετε το ταξίδι σας• εκτός αν κάνει δίαιτα. Που προφανώς κάνει, δεδομένου του ότι όπως είπαμε, συγκαταλέγεστε πλέον στη οικογένεια των ζαρζαβατικών, τα οποία ένας δράκος δε θα κατανάλωνε εάν δεν είχε πρόβλημα με το βάρος του.

Κάπως έτσι είναι λοιπόν η ζωή μας πολλές φορές. Βρισκόμαστε μικροί και ασήμαντοι –ούτε καν επαρκώς ενοχλητικοί-, εξαρτώμενοι από μία σειρά γεγονότων τα οποία πολλές φορές δεν έχουν τίποτα να κάνουν ούτε με εμάς, ούτε με τα καλοστρωμένα και μεγαλεπήβολα σχέδια μας. Και κάτι τέτοιες στιγμές, το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε, είναι να αξιοποιήσουμε τον χρόνο μας κάνοντας κάτι που ειλικρινά θα το χαρούμε. Όπως το να γράψουμε μία μικρή ιστορία για ένα δράκο που κάνει διαίτα…

Βασίλης Αντωνάς
Εφημερίδα Κηφισιά 2010

*Με ευχαριστίες στην Μ.Λ. για την έμπνευση του Επιβάτες

Brief Note on Obstinacy

2010-06-10T18:16:00.000+03:00

Strength of character can easily degenerate into obstinacy. The line between them is often hard to draw in a specific case; but surely it is easy to distinguish them in theory.

Obstinacy is not an intellectual defect; it comes from reluctance to admit that one is wrong. To impute this to the mind would be illogical, for the mind is the seat of judgement. Obstinacy is a fault of temperament. Stubbornness and intolerance of contradiction result from a special kind of egotism, which elevates above everything else, the pleasure of its autonomous intellect, to which others must bow...

...we would therefore argue that strength of character turns to obstinacy as soon as a man resists another point of view not from superior insight or attachments to some higher principle, but because he objects instinctively.

Carl Von Clausewitz

On War

Περί Συνέπειας

2010-06-08T16:59:00.001+03:00

Τελευταία έχω αναπτύξει μία ενοχλητική, τόσο για εμένα όσο και για τους άλλους φαντάζομαι, συνήθεια. Επαναλαμβάνω τον εαυτό μου δύο, τρεις και τέσσερις φορές. Στην αρχή ανησύχησα πως αναπτύσσω αλζχάϊμερ, μετά όμως συνειδητοποίησα πως, μπορώ να μετρήσω περίπου πόσες φορές το έχω κάνει (και έχω ανακαλύψει με τη βοήθεια συνεργάτιδάς μου πως ο μέσος όρος μου είναι περίπου τρεις φορές) και δεύτερον δεν επαναλαμβάνω όλα τα πράγματα• επαναλαμβάνω μόνο όσα πράγματα προϋποθέτουν χρονικό και πρακτικό συντονισμό μεταξύ εμού και κάποιου άλλου.

Εν ολίγοις επαναλαμβάνω, αναπλαισιώνω, εκφράζω με δικές μου λέξεις (όπως θες πες το βρε αδερφέ) το μέρος της υποχρέωσης που έχει αναλάβει ο άλλος σε σχέση με εμένα ή σε σχέση με μία κοινή μας προσπάθεια, ελπίζοντας πως με έχει ακούσει. Από το τί ώρα θα συναντηθώ με κάποιον και το μέρος της συνάντησής μας, μέχρι το πότε θα επικοινωνήσει μαζί μου και το τί έχουμε συμφωνήσει να κάνει• και είχα αρχίσει να αναρωτιέμαι, πέρα από το γεγονός πως είμαι κάπως ψυχαναγκαστικός με τη συνέπεια, το χρόνο και την ακρίβεια, τί ευθύνεται για αυτή μου την εμμονή• και το ανακάλυψα• μέσα σε δύο δευτερόλεπτα:

Ελάχιστοι είναι οι άνθρωποι που κάνουν αυτό που λένε όταν λένε πως θα το κάνουν. Στην αρχή προσπάθησα να εξετάσω και μία δεύτερη θεωρία, το αν δηλαδή τα πράγματα που έχουν να κάνουν μαζί μου, είναι τα λιγότερο σημαντικά, ο νόμος των πιθανοτήτων, όμως, το καθιστά αυτό (λόγω της μονιμότητας του φαινόμενου) απίθανο. Και έτσι αποφάσισα να μην προσθέσω την παράνοια στο ήδη εκκολαπτόμενο αλζχάϊμερ.

Μετά προσπάθησα να βρω μία λύση, και ως οργανωτικός σύμβουλος αποφάσισα πως αν καθιστώ τους γύρω μου συν-υπεύθυνους για αυτό που έχουμε αναλάβει, ή έστω αν βεβαιώνομαι πως πάντα υπάρχει αμοιβαίο όφελος, τότε θα γίνουν πιο συνεπής. Και αυτή όμως η θεωρία καταρρίφτηκε όταν ανακάλυψα πως κάποιοι αργούσαν ή δεν έρχονταν σε συναντήσεις που λάμβαναν χώρο προς όφελός τους (και τις οποίες είχαν ζητήσει), ή δεν εμφανίζονταν για να… πληρωθούν για παράδειγμα.

Πειραματίστηκα και με το να μην κάνω τίποτα μέχρι ο άλλος να εκπληρώσει το δικό του μέρος της υποχρέωσης, και αυτό όμως είχε τις δυσκολίες του, διότι αν και ζημιωνόμασταν και οι δύο με κάποιο τρόπο από αυτή την καθυστέρηση, αυτό δε φαινόταν να αλλάζει κάτι.

Και έτσι κατέληξα σε δύο συμπεράσματα: Πρώτον, την ασυνέπεια την έχουμε στο αίμα μας σα λαός, και πιθανολογώ πως πηγάζει από κάποιο είδος παθολογικής υπεροψίας και ασέβειας προς τους γύρω μας (όπως είπα, όμως, δε θα ρισκάρω να παραθέσω καταληκτικές διαγνώσεις)…και δεύτερον, το μεγαλύτερο προσόν που μπορεί να έχει κάποιος στην Ελλάδα, αυτό με τη μεγαλύτερη αξία λόγω της σπανιότητάς του σε προσωπικό, επαγγελματικό και κοινωνικοπολιτικό επίπεδο, είναι η συνέπεια.

Δεν είναι ούτε το ταλέντο, ούτε η εξυπνάδα, ούτε τα λεφτά, ούτε οι ιδέες, ούτε η «χαριτωμενιά». Και όταν το καταλάβουμε αυτό όλοι και αρχίσουμε να το εκτιμάμε, να το ανταμείβουμε και να σεβόμαστε ο ένας το χρόνο και τα σχέδια του άλλου, ή απλά να σεβόμαστε ο ένας τον άλλον, τότε ίσως να σταματήσει να φταίει ο «Άγνωστος Ελληνάρας» για όσα δεν έγιναν, να μας τελειώσουν οι δικαιολογίες και κάπου να καταλήξουμε με αυτή την αναξιόπιστη ιδέα που κάποτε ονομάζαμε Ελλάδα και τώρα έχει καταντήσει σαν τον Πύργο του Κάφκα.

Βασίλης Αντωνάς
(Εφημερίδα Κηφισιά 2010)

Περί Σεβασμού

2010-05-28T16:05:00.005+03:00

Λίγα πράγματα θεωρούνται τόσο αυτονόητα σε ένα υγιές κοινωνικό σύστημα (αποφεύγω τον όρο «δημοκρατικό», ο οποίος έχει ευτελιστεί στη χώρα μας) όσο ο σεβασμός για τους γύρω μας. Δε θέλω όμως σήμερα να γράψω για κοινωνικοπολιτικά θέματα. Θέλω να γράψω για τις ανθρώπινες σχέσεις.
Ο σεβασμός, είναι μία από αυτές τις έννοιες, τις οποίες δυσκολευόμαστε να ορίσουμε με σαφήνεια, και για τις οποίες η Ελληνική γλώσσα δεν έχει άμεση αντωνυμία (Σεβασμός: έλλειψη σεβασμού). Η πιο συνηθισμένη ερμηνεία, αναφέρεται στην εκτίμηση που δείχνουμε σε κάτι, ή σε κάποιον για τα χαρίσματά του. Θα μπορούσε, λοιπόν, κάποιος να υποθέσει, πως το κοντινότερο συνώνυμο του σεβασμού, είναι η εκτίμηση και ως εκ τούτου το αντίθετο είναι η υποτίμηση (και χάριν απλότητας και ελλείψει προχωρημένων γλωσσολογικών γνώσεων, δεν προχωρώ σε ανάλυση της δραστικής επίδειξης της υποτίμησης (και της έλλειψης σεβασμού), η οποία θα μπορούσε να είναι η περιφρόνηση).
Μέτα, λοιπόν, από αυτή τη μάλλον φιλόδοξη για τις δυνατότητές μου απόπειρα τοποθέτησης του «σεβασμού» εντός γλωσσολογικού και εννοιολογικού πλαισίου, ήρθε η ώρα να αναλογιστούμε κατά πόσο αντιμετωπίζουμε τους γύρω μας με σεβασμό και κατά κύριο λόγο (μια και είπαμε πως δε θέλουμε να ασχοληθούμε εκτενώς με κοινωνικοπολιτικές παραμέτρους) αυτούς με τους οποίους μας δένει μία κοντινή σχέση, ίσως μία σχέση εκτίμησης ή ακόμα και αγάπης.
Το πρώτο πράγμα στο οποίο δια της εις άτοπον απαγωγής μπορώ να καταλήξω, είναι πως εφόσον σεβασμός συνεπάγεται η εκτίμηση για τα χαρίσματα του άλλου, τότε το αντίθετο είναι η έλλειψη εκτίμησης για τα χαρίσματα του άλλου. Με άλλα λόγια, το τρομακτικό για εμένα τουλάχιστον συμπέρασμα, είναι πως το να μη δείχνουμε στους κοντινούς μας ανθρώπους το πόσο όμορφους (καθ΄οποιανδήποτε έννοια) τους θεωρούμε, είναι έλλειψη σεβασμού (Και ακόμα χειρότερα φυσικά, περισσότερο για εμάς παρά για αυτούς, είναι το να είμαστε μαζί τους εάν δεν τους θεωρούμε όμορφους, αυτή όμως η συζήτηση θα απαιτούσε καινούρια επικεφαλίδα).
Είχα σκοπό να γράψω και άλλα• κρίνω όμως, πως μετά από αυτή την αποκάλυψη, η οποία προέκυψε κατά τη διάρκεια της συγγραφής του άρθρου, καλά θα κάνω να περιμένω πριν επανέλθω στο θέμα• διότι το να επεκταθώ, θα ήταν σαν να θέλω να χορέψω, χωρίς καν να γνωρίζω πως ούτε να περπατήσω δεν μπορώ καλά-καλά. Η συνέχεια, λοιπόν, στο εγγύς, ελπίζω, μέλλον. Για εμένα• για εσένα• για εσάς• για όλους μας.

Βασίλης Αντωνάς
(Εφημερίδα Κηφισιά 2010)
Artwork. E. Risk

Περί Ελευθερίας, Δημοκρατίας, Αυθάδειας και Βλακείας

2010-05-10T13:38:00.003+03:00

Με απορία παρακολουθώ τα τελευταία χρόνια την εξέλιξη της Ελληνικής, της νεοελληνικής κοινωνίας. Παρακολουθώ τους διάφορους κουκουλοφόρους να σπάνε και να καταστρέφουν τις περιουσίες μας και τις δυνάμεις καταστολής να το επιτρέπουν αυτό για ώρες ολόκληρες• παρακολουθώ τους δημόσιους καρεκλοκένταυρους ακλόνητους στη θέση τους, να πληρώνονται από εμάς και σε αντάλλαγμα να μας φέρονται σα σκουπίδια σε εφορίες, νοσοκομεία, υπουργεία και άλλους δημόσιους οργανισμούς• παρακολουθώ την αποδυνάμωση της Εθνικής κυριαρχίας στρατιωτικά και διπλωματικά και τους προκλητικούς γείτονές μας από βορρά και ανατολή να μας υπονομεύουν με τις ευλογίες της διεθνούς κοινότητας• παρακολουθώ τα δύο κόμματα εξουσίας να μπαινοβγαίνουν στο Μαξίμου με την ψήφο μας και εμείς να αναρωτιόμαστε πως αυτό είναι μετά από 30 χρόνια ασυδοσίας ακόμα δυνατόν.
Παρακολουθώ Ελληνικές σημαίες να καίγονται, άτυχους μα ασήμαντους νεαρούς να ηρωποιούνται, πανό στην Ακρόπολη να προβάλλονται στα διεθνή ΜΜΕ, ατιμώρητα σκάνδαλα και κλοπές, καταδίκη σε θάνατο με πυρπόληση επειδή κάποιοι διάλεξαν να εργαστούν, την εξιδανίκευση της τεμπελιάς και την αναβάθμιση του συνδικαλισμού και της αποχής από την εργασία σε τρόπο ζωής, χλευασμό ειρωνική διάθεση για τις δυνάμεις που διατηρούν εσωτερικά και εξωτερικά την ασφάλειά μας, όπως ο στρατός και η αστυνομία, υποτίμηση, καταδίωξη, οποιασδήποτε παραδοσιακής αξίας, όπως η οικογένεια και κρυφή ντροπή, φίμωτρο και δημόσιο δικαστήριο για όποιον τολμά να αγαπά και να πονά για την πατρίδα.
Με άλλα λόγια, οι κυρίαρχοι του παιχνιδιού, οι “in”, οι “cool”, οι “υπεράνω”, είναι πλέον οι νεοφιλελεύθεροι νεοέλληνες, μηδενιστές, άθεοι, αναρχικοί, άνευ ιδεολογίας, χωρίς εθνική συνείδηση, υποκινούμενοι από ατομικισμό, με γνώμονα το βόλεμα, την ανούσια διαμαρτυρία, το τέλος του Ελληνισμού και κρυμμένοι πίσω από ένα σκοτεινό πέπλο που κοροϊδεύοντας ο ένας τον άλλον, βολικά μέχρι τώρα ονομάζαμε δημοκρατία και ελευθερία.
Τώρα βέβαια για πια δημοκρατία μιλάμε όταν πριν μερικές μέρες στελέχη κομμάτων που τόλμησαν να διαφωνήσουν με τη κομματική γραμμή διεγράφησαν, όταν φοβόμαστε πλέον να κυκλοφορήσουμε στο κέντρο της πόλης μας και όταν αναγκαζόμαστε τώρα να αποπληρώσουμε τα χρέη που άλλοι καταχράστηκαν, εν μέσω παγκόσμιας κατακραυγής, όταν ντρεπόμαστε να πούμε πως αγαπάμε τη χώρα μας όχι μόνο εκτός αλλά και εντός των τειχών, αυτό είναι μια άλλη ιστορία.
Δε θα γράψω άλλο…νιώθω πως θα υποτιμήσω τη νοημοσύνη μας με έναν αποφθεγματικό καταληκτικό επίλογο. Ο καθένας ας πράξει κατά πως νομίζει πια και κατά πως προστάζει η συνείδηση του.

Βασίλης Αντωνάς
Εφημερίδα Κηφισιά, 2010

(Πίνακας)
Young Greek Defending his Wounded Father
(1827)
This oil painting by Ary Scheffer presents, upon the stage of history, a Greek youth who acquires a sense of duty and becomes a man in the hour of battle, as his wounded father dies. In this composition, the artist alludes to Greece’s ancient past, which the fighting Greeks are defending.

Περί Αναμονής (ΙΙ)

2010-04-26T20:52:00.004+03:00

Πριν μερικές εβδομάδες, παρέθεσα μία τοποθέτηση του Νίτσε περί αναμονής. Ο φιλόσοφος καταπιανόταν με τον συνηθισμένο απόλυτο, στομφώδες και οδυνηρά εύστοχο τρόπο του με τους παράγοντες που καθορίζουν το αν θα περιμένουμε, το αν αξίζει να περιμένουμε για κάτι ή για κάποιον. Το κείμενο το παρέθεσα χωρίς σχολιασμό ή εισαγωγή, δεδομένου του ότι το μήνυμα ήταν, κατά τη γνώμη μου σαφές: Το «ανθρώπινο» μας (αγαπημένο θέμα του Νίτσε), δεν αντέχει να περιμένει όταν επικρατούν το πάθος, (τα πάθη;) όπως στην περίπτωση των ερωτευμένων ή της πληγωμένης περηφάνιας, όπως στη περίπτωση δύο αντιπάλων που έχουν προσβάλει ο ένας τη τιμή του άλλου και πρέπει να αναμετρηθούν. Στη δεύτερη περίπτωση μάλιστα ο φιλόσοφος έγραφε πως ο θάνατος είναι προτιμότερος από το να ζει κάποιος με πληγωμένο εγωισμό.
Επειδή όμως ο ίδιος ο Νίτσε, στο ίδιο σύγγραμμα (Ανθρώπινο, Υπερβολικά Ανθρώπινο), γράφει και το περίφημο «it is the consensus sapientium that any consensus gentium is foolishness» (σε ελεύθερη μετάφραση ο Νίτσε προσκαλεί όσους είναι σοφοί να αμφισβητούν τα πάντα και κυρίως τα συμπεράσματα, κατά πάσα πιθανότητα αναφερόμενος σε ένα ακόμη αγαπημένο του θέμα, το Θεό και την ύπαρξή του ή τη Θρησκεία, επιφυλάσσομαι να τοποθετηθώ ακλουθώντας τη συμβουλή του), θα τολμήσω και εγώ να παραθέσω αντίλογο, όχι φυσικά στηριζόμενος στα δικά μου μικροσκοπικά πόδια αλλά ασφαλώς κρυμμένος πίσω από έναν άλλο γίγαντα της διανόησης.
Απολαύστε…
«Θυμήθηκα είχα ξεκολλήσει κάποτε από τον κορμό μια ελιάς μια χρυσαλλίδα και την είχα απιθώσει στην απαλάμη μου• μέσα από το διάφανο τσόφλι της διέκρινα ένα πράμα ζωντανό να σαλεύει, η μυστική κατεργασία θα βρίσκουνταν πια στο τέρμα και η μελλούμενη, σκλαβωμένη ακόμα πεταλούδα περίμενε σιγοτρεμάμενη να ‘ρθει η άγια ώρα να προβάλλει στον ήλιο. Δε βιάζουνταν, είχε εμπιστοσύνη στο φως, στο χλιαρό αέρα, στον αιώνιο νόμο του Θεού και περίμενε.
Με εγώ βιάζουμουν • ήθελα μια ώρα αρχύτερα να δω να ξεπουλιάζει μπροστά μου το θάμα, πως τινάζεται από το μνήμα της και από το σάβανό της η σάρκα και γίνεται ψυχή. Έσκυψα κι άρχισα να φυσώ πάνω της τη ζεστή ανάσα μου• και να σε λίγο, μια σκισμάδα χαράχτηκε στη ράχη της χρυσαλλίδας, σιγά σιγά σκίστηκε από πάνω έως κάτω αλάκερο το σάβανο και φάνηκε σφιχτομανταλωμένη ακόμη με στρουφηγμένα τα φτερά, με τα πόδια κολλημένα στη κοιλιά καταπράσινη η αμέστωτη πεταλούδα. Σπαρτάριζε αλαφριά και ολοένα ζωντάνευε κάτω από την επίμονη ζεστή μου ανάσα• το ένα φτερό ξεκόρμισε, χλωρό σα μπουμπουκισμένο φύλλο λεύκας, κι άρχισε να σπαρταράει και ν’ αγωνίζεται να ξετυλιχτεί ως πέρα αλάκερο, μα του κάκου• έμεινε μισάνοιχτο και ζαρωμένο. Σε λίγο κουνήθηκε και το άλλο φτερό, μόχτησε κι αυτό να τεντωθεί, δεν μπόρεσε και στάθηκε μισοξετυλιγμένο κι έτρεμε• κι εγώ με την αναίδεια του ανθρώπου σκυμμένος, φυσούσα απάνω τους το ζεστό αχνό μου, μα τα μισερωμένα φτερά είχαν τώρα ακινητήσει κι είχαν γύρει μαραμένα.

Νίκος Καζαντζάκης

(Εφημερίδα Κηφισιά 2010)

Άδειες νίκες

2010-04-08T16:22:00.005+03:00

Μία από τις πιο περιοριστικές και βλαβερές συνήθειες στο ρεπερτόριο των ανθρωπίνων συμπεριφορών, είναι η ανάγκη να έχουμε δίκιο. Είτε πρόκειται για τις επαγγελματικές μας επιλογές, τις πολιτικές μας πεποιθήσεις και κυρίως τις προσωπικές μας σχέσεις, πολλές φορές αγνοούμε παντελώς το ποια έκβαση θα ωφελούσε τους εμπλεκόμενους σε μία διένεξη και επικεντρωνόμαστε στο να αποδείξουμε στον άλλον, πως έχει άδικο.
Ένα από τα τραγικότερα και συνάμα αστειότερα σημεία, όπου μπορούμε να παρατηρήσουμε αυτή την ανθρώπινη συμπεριφορά, είναι οι δρόμοι. Σίγουρα όλοι μας θα έχουμε δει πολλές φορές οδηγούς να τσακώνονται για το παραλίγο ατύχημα που έλαβε χώρα μεταξύ τους. Συνήθως ο διαπληκτισμός διαδραματίζεται κάτω από συνθήκες που εγκυμονούν περισσότερους και σοβαρότερους κινδύνους από αυτούς που μόλις αισίως απέφυγαν (δηλαδή είτε οδηγώντας ο ένας πλάι στον άλλον επικίνδυνα, είτε σταματώντας σε επικίνδυνα σημεία για να τσακωθούν, είτε ακόμη χειροδικώντας ο ένας πάνω στον άλλον). Υπάρχουν δύο πράγματα τα οποία είναι απολύτως βέβαια σε αυτές τις περιπτώσεις: Κανείς από τους εμπλεκόμενους δε θα ωφεληθεί από τη διένεξη και κανείς δε θα συμμορφωθεί παραδεχόμενος το λάθος του, ακόμα και αν κείτεται ξυλοδαρμένος σε κάποιο πεζοδρόμιο.
Με αφορμή το παραπάνω παράδειγμα, ίσως αξίζει να αναλογιστούμε πόσες φορές συμβαίνει κάτι παρόμοιο με κοντινά μας πρόσωπα. Πόσες φορές η αίσθηση αδικίας ξεχειλίζει, το αίμα βράζει και ο θυμός μάς κυριεύει και έτσι ξεκινά το γαϊτανάκι του καβγά, το οποίο αποτελείται από τρεις πράξεις: Τον πρόλογο (δηλαδή το χρόνο που μοναχικά ο καθένας παλεύει με τον πληγωμένο εγωισμό του), το κυρίως θέμα (δηλαδή ο καβγάς) και τον επίλογο, ο οποίος μπορεί να κρατήσει και περισσότερα από τα προκαταρκτικά (δηλαδή το διάστημα που ο ένας κρατάει μούτρα στον άλλο).
Αν και πολλές φορές οι καβγάδες καθαρίζουν την ατμόσφαιρα και εκτονώνουν τις σχέσεις, αξίζει να παρατηρήσουμε ορισμένες παραμέτρους. Η πρώτη από αυτές είναι η συχνότητα. Η δεύτερη είναι η ένταση. Η τρίτη είναι ο χρόνος που χρειάζεται για να επανέλθει η σχέση στα φυσιολογικά της πλαίσια. Τέλος, χρήσιμο θα είναι να εντοπίσουμε τους ρόλους που αναλαμβάνει ο καθένας. Δηλαδή αν κάποιος είναι πάντα το θύμα και κάποιος πάντα ο θύτης, τότε αυτό έχει να μας πει κάτι για το πόσο εξυπηρετείται ο καθένας από αυτούς τους ρόλους.
Με τα παραπάνω στο μυαλό, ας προσπαθήσουμε λοιπόν όλοι να αποφύγουμε τις άδειες νίκες και ας κοιτάξουμε σε βάθος τα κίνητρα και τα αίτια που οδηγούν μία ουσιαστικά βλαβερή συμπεριφορά. Το πρόβλημα μπορεί να έγκειται στη σχέση, στις περιστάσεις ή ακόμα και στον άλλο άνθρωπο. Κυρίως όμως, πρέπει να αναζητήσουμε το μερίδιο ευθύνης που αναλογεί σε εμάς.

Βασίλης Αντωνάς
Εφημερίδα Κηφισιά 2010

The Ability to Wait

2010-04-04T04:03:00.002+03:00

Being able to wait is so hard that the greatest poets did not disdain to make the inability to wait the theme of their poetry. Thus Shakespeare in his Othello, Sophocles in his Ajax,21 who, as the oracle suggests, might not have thought his suicide necessary, if only he had been able to let his feeling cool for one day more. He probably would have outfoxed the terrible promptings of his wounded vanity and said to himself: "Who, in my situation, has never once taken a sheep for a warrior? Is that so monstrous? On the contrary, it is something universally human." Ajax might have consoled himself thus.

Passion will not wait.

The tragedy in the lives of great men often lies not in their conflict with the times and the baseness of their fellow men, but rather in their inability to postpone their work for a year or two. They cannot wait.

In every duel, the advising friends have to determine whether the parties involved might be able to wait a while longer. If they cannot, then a duel is reasonable, since each of the parties says to himself: "Either I continue to live, and the other must die at once, or vice versa." In that case, to wait would be to continue suffering the horrible torture of offended honor in the presence of the offender.

And this can be more suffering than life is worth.

Friedrich Nietzsche-Human, All too Human

Φόβος και Αναγέννηση

2010-03-30T17:17:00.003+03:00

Διανύουμε μία περίοδο δύσκολη και ύπουλη, σχεδόν σκοτεινή. Στην ατμόσφαιρα υπάρχει διάχυτο ένα μούδιασμα και μία αίσθηση φόβου και ακινησίας. Δεν είναι μόνο τα όσα συμβαίνουν, τα οποία έχουν να κάνουν κυρίως με οικονομικές παραμέτρους• είναι και όσα φοβόμαστε πως μπορεί να συμβούν: κοινωνική αναταραχή, επιδρομή στη περιουσία μας από το κράτος και στα υπάρχοντα μας από απελπισμένους κακοποιούς, μειωμένες ή ανύπαρκτες συντάξεις. Η αβεβαιότητα (σε αυτή την περίπτωση ή αβεβαιότητα του αν το μέλλον θα είναι άσχημο ή πολύ άσχημο) γεννά πάντα φόβους. Η πιθανότητα του να μην μπορούμε να ορίζουμε τα πράγματα, να είναι αυτά μεγαλύτερα και ισχυρότερα από εμάς και να μας οδηγούν παρά τη θέλησή μας, είναι περισσότερο επώδυνη από όσο μπορούμε να αντέξουμε.
Αυτή η περίοδος, θα μπορούσε να σηματοδοτήσει μια συλλογική «Αναγέννηση», μία στροφή δηλαδή από το υλικό στο πνευματικό. Χωρίς σε καμία περίπτωση να υποστηρίζω πως το ένα θα πρέπει να αναιρέσει το άλλο, δεν υπάρχει αμφιβολία πως επί του παρόντος επικρατεί μία ανισορροπία προς όφελος του υλικού. Αυτό, άλλωστε, είναι και αυταπόδειχτο από τους φόβους που κυριαρχούν…δεν έχω ακούσει κανένα να φοβάται πως θα του κλέψουν την ψυχή, πως θα του στερήσουν τα πνευματικά του δικαιώματα ή πως θα του περιορίσουν την ελευθερία, το προνόμιο του να αγαπά και να αγαπιέται και την έκφρασή της σκέψης του (ενώ αυτά μπορεί ήδη να συμβαίνουν εδώ και πολύ καιρό και μάλιστα σε μεγάλο βαθμό σε επίπεδο αυτοχειρίας).
Ως εκ τούτου, αυτή η περίοδος πιστεύω πως είναι ιδανική για την ατομική διεκδίκηση της ψυχής μας (ή οποία αποτελεί σχεδόν πάντα σημείο εκκίνησης για κάθε συλλογική Αναγέννηση). Οι τρόποι για να το κάνουμε αυτό, είναι πολλοί, άμεσα διαθέσιμοι και υποτιμημένοι: Μία φιλολογική αναδρομή σε μεγάλους Έλληνες και ξένους συγγραφείς και ποιητές, ένα καινούργιο χόμπυ του οποίου την έναρξη πάντα αναβάλλαμε, μία καθιερωμένη βόλτα στη φύση, μία ψυχοθεραπεία για να καταλάβουμε τον εαυτό μας και τις προτεραιότητές μας…μέχρι και με το Θεό (ή με το Θείο) προλαβαίνουμε να ασχοληθούμε ή ακόμα και με τους κοντινούς μας ανθρώπους…και αν τότε σας μείνει λίγος χρόνος, ίσως και να προλάβετε να απελπιστείτε για όλα όσα μπορεί να γίνουν• γνωρίζοντας όμως πως θα έχετε ουσιαστικά συνδράμει σε ένα μέλλον με περισσότερη ελπίδα και λιγότερο φόβο• ένα μέλλον που θα το ορίζουμε εμείς εκ των έσω.

Βασίλης Αντωνάς
Εφημερίδα Κηφισιά 2010

Απόδραση από τη Ψυχή

2010-03-25T13:39:00.008+02:00

Πολλοί από εμάς, ελπίζουμε πως με το να αλλάξουμε τις εξωτερικές μας συνθήκες και περιστάσεις θα λύσουμε τα προβλήματά μας και θα αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά τις προκλήσεις της ζωής μας –ή ακόμα και πως αυτές οι προκλήσεις θα πάψουν να υπάρχουν-. Από τις πιο απλές αλλαγές όπως μία ανανέωση στη γκαρνταρόμπα μας ή ένα καινούργιο αυτοκίνητο μέχρι τις πιο απαιτητικές όπως η αλλαγή του συντρόφου μας ή και της χώρας διαμονής μας.
Και ενώ όλα αυτά μπορούν να δημιουργήσουν συνθήκες για ανακούφιση, ευεξία ή ακόμα και βελτίωση του ψυχισμού μας, παραμένουν εξωτερικές συνθήκες. Αυτό το οποίο ουσιαστικά δεν αλλάζει και τόσο είναι ο πυρήνας της ψυχής μας, είτε βρίσκεται σε γραφικό και όμορφο χωριουδάκι κυκλαδίτικου νησιού, είτε παλεύει στη καρδιά μιας μεγαλούπολης. Τι ίδιο ισχύει και όταν προσπαθούμε να αλλάξουμε τη ζωή μας αλλάζοντας σύντροφο. Αρκεί να σημειωθεί πως εάν εμείς δεν αλλάξουμε, δε μετακινηθούμε, η καινούργια μας επιλογή θα επιβληθεί από τα υπάρχοντα κριτήρια και κατά πάσα πιθανότητα, θα μοιάζει κατά κάποιο τρόπο με τις προηγούμενες (ή θα την οδηγήσουμε εμείς στο να μοιάζει, για να ικανοποιήσουμε την ανάγκη μας για οικειότητα, ασχέτως του αν μας ωφελεί αυτό ή όχι).
Ουσιαστικά, αυτό το οποίο πολλές φορές μας διαφεύγει, είναι το πώς το περιβάλλον μας, συμπεριλαμβανομένου και της επιλογής μας να τοποθετηθούμε ή να παραμείνουμε σε αυτό, είναι είδωλο του ποιοι είμαστε, όχι μόνο όσον αφορά στο πώς το φίλτρο της ψυχής μας στρεβλώνει τις εικόνες αλλά και όσον αφορά στο πώς το επηρεάζουμε προσπαθώντας να το ελέγξουμε.
Με λίγα λόγια, από τον εαυτό μας να ξεφύγουμε δε μπορούμε. Και ενώ θα μπορούσα δεκάδες εξηγήσεις και ψυχολογικές δυναμικές να παραθέσω επί τούτου, προς το παρών αφήνομε στη πέννα του Καβάφη, που για όλα αυτά γενναιόδωρα χαρίζει πάντα τον εύστοχο λόγο του.

Βασίλης Αντωνάς

Η Πόλις

Είπες• «Θα πάγω σ' άλλη γή, θα πάγω σ' άλλη θάλασσα,
Μια πόλις άλλη θα βρεθεί καλλίτερη από αυτή.
Κάθε προσπάθεια μου μια καταδίκη είναι γραφτή•
κ' είν' η καρδιά μου -- σαν νεκρός -- θαμένη.
Ο νους μου ως πότε μες στον μαρασμό αυτόν θα μένει.
Οπου το μάτι μου γυρίσω, όπου κι αν δω
ερείπια μαύρα της ζωής μου βλέπω εδώ,
που τόσα χρόνια πέρασα και ρήμαξα και χάλασα».

Καινούριους τόπους δεν θα βρεις, δεν θάβρεις άλλες θάλασσες.
Η πόλις θα σε ακολουθεί. Στους δρόμους θα γυρνάς
τους ίδιους. Και στες γειτονιές τες ίδιες θα γερνάς•
και μες στα ίδια σπίτια αυτά θ' ασπρίζεις.
Πάντα στην πόλι αυτή θα φθάνεις. Για τα αλλού -- μη ελπίζεις --
δεν έχει πλοίο για σε, δεν έχει οδό.
Ετσι που τη ζωή σου ρήμαξες εδώ
στην κώχη τούτη την μικρή, σ' όλην την γή την χάλασες.

Κωνσταντίνος Π. Καβάφης (1910)

Εφημερίδα Κηφισιά, 2010

Φάτα Μοργκάνα*

2010-03-22T13:37:00.003+02:00

Για μια μεσοδευτεριάτικη ανατριχίλα σε κάθε λέξη…ένα ταξίδι με τη φωνή και τη μουσική της Κωχ και τις ανεξίτηλες εικόνες του Καββαδία…και μια πρώτη στροφή που κάποιοι από εμάς θα χρειαζόντουσαν χίλιες ζωές για να συλλάβουν και που αγκαλιάζει Θεό, γυναίκα και θάλασσα με μια ανάσα.

http://www.youtube.com/watch?v=g9iiK7q2RC4&feature=related

Από το ποίημα παραθέτω μόνο τις τρεις πρώτες στροφές που μελοποιήθηκαν…γυρέψτε το υπόλοιπο στο Τραβέρσο (1975)

Θα μεταλάβω με νερό θαλασσινό
στάλα τη στάλα συναγμένο απ' το κορμί σου
σε τάσι αρχαίο, μπακιρένιο αλγερινό,
που κοινωνούσαν πειρατές πριν πολεμήσουν.

Πανί δερμάτινο, αλειμμένο με κερί,
οσμή από κέδρο, από λιβάνι, από βερνίκι,
όπως μυρίζει αμπάρι σε παλιό σκαρί
χτισμένο τότε στον Ευφράτη στη Φοινίκη.

Σκουριά πυρόχρωμη στις μίνες του Σινά.
Οι κάβες της Γερακινής και το Στρατόνι.
Το επίχρισμα. Η άγια σκουριά που μας γεννά,
Μας τρέφει, τρέφεται από μας, και μας σκοτώνει.

Πούθ' έρχεσαι; Απ' τη Βαβυλώνα.
Πού πας; Στο μάτι του κυκλώνα.
Ποιαν αγαπάς; Κάποια τσιγγάνα.
Πώς τη λένε; Φάτα Μοργκάνα.

*Μαρίζα Κωχ σε στίχους Νίκου Καββαδία

Περί Αξιοπρέπειας

2010-03-22T01:26:00.001+02:00

Για Έλληνες που έχουν "παραδώσει":

Ο νεαρός Καζαντζάκης τρέχει να ανταμώσει το πατέρα του, μια βραδιά που κατακλυσμική βροχή καταστρέφει την απλωμένη σταφίδα –«μόχτος της χρονιά»- του χωριού στη Κρήτη:

Άλλοι βλαστημούσαν, άλλοι φώναζαν τη Παναγιά να τους λυπηθεί, να βάλει το χέρι της και στο τέλος θρήνος ξέσπασε πίσω από τις ελιές στο κάθε αμπέλι.
…
…βιαζόμουν να δω τι θα’ κανε ο πατέρας μου• θα’ κλαιγε, θα βλαστημούσε, θα φώναζε; Περνώντας από τον οψιγιά είδα πως όλη η σταφίδα είχε φύγει.
Τον είδα να στέκεται στο κατώφλι ακίνητος και δάγκανε τα μουστάκια του. Πίσω του όρθια η μάνα μου έκλαιγε.
-Πατέρα, φώναξα, πάει η σταφίδα μας!
-Εμείς δε πάμε μου αποκρίθηκε• σώπα!
Ποτέ δε ξέχασα τη στιγμή ετούτη• θαρρώ μου στάθηκε στις δύσκολες στιγμές της ζωής μου μεγάλο μάθημα• αναθυμόμουν τον πατέρα μου ήσυχο, ασάλευτο να στέκεται στο κατώφλι, μήτε βλαστημούσε μήτε παρακαλούσε, μήτε έκλαιγε• ασάλευτος κοίταζε τον όλεθρο, κι έσωζε, μόνος αυτός, ανάμεσα σε όλους τους γειτόνους, την αξιοπρέπεια του ανθρώπου.

Νίκος Καζαντζάκης-Αναφορά στο Γκρέκο

mercurius: χθες του αύριο*

2010-03-21T23:40:00.002+02:00

Για τη χούφτα των ανθρώπων που ρώτησαν που πήγαν τα ποιήματα που ανέβασα το Φεβρουάριο και το Μάρτιο του 2010: Αποτελούν τώρα ποιητική συλλογή σε ένα και μοναδικό αντίτυπο, το οποίο βρίσκεται πλέον με τον ιδιοκτήτη του.
Στο προσεχές μέλλον, ως επί το πλείστον, θα κλέψω από τη σοφία των Καζαντζάκη (Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά και Αναφορά στο Γκρέκο), Νίτσε (Τάδε έφη Ζαρατούστρας και Ανθρώπινο, Υπερβολικά Ανθρώπινο), διαφόρων και διαφορετικών Ελλήνων ποιητών όπως Καβάφης, Καββαδίας και Παπαδόπουλος. Τέλος, κάποιες φορές μπορεί να δημοσιεύσω συνδέσμους για δημιουργίες Ελλήνων συνθετών όπως Θεοδωράκης, Ξαρχάκος, Χατζιδάκης, Λοΐζος αλλά και Τσιτσάνης, Καλδάρας, Πάνου κλπ

B.A.

*mercurius: yesterday's tomorrow.
For the handful of you who enquired about the poems I uploaded in February and March 2010: They now comprise a poetry collection and their owner has the one and only available copy.
For the foreseeable future I will mostly plagiarise wisdom from Kazantzakis (Zorba the Greek and Report to Greco), Nietzsche (Thus Spoke Zarathustra and Human All, too Human) as well as a diverse selection of Greek poets such as Cavafy, Kavadias and Papadopoulos. Finally I may at times post links to creations of Greek composers such as Theodorakis, Xarhakos, Hatzidakis, Loizos and even Tsitsanis, Kaldaras, Panou etc

V.A.

Περί Θράσους, Δειλίας και Ανωνυμίας στο Διαδίκτυο

2010-03-01T15:02:00.002+02:00

Στην εποχή μας η ανάληψη πρωτοβουλίας, ευθύνης, ρίσκου και αρμοδιότητας –των ουσιαστικών δηλαδή χαρακτηριστικών του Ηγέτη-, έχει καταστεί ένα σπάνιο και δυσεύρετο φαινόμενο. Φυσικό είναι αυτή η πραγματικότητα της κοινωνικοπολιτικής αρένας να αντικατοπτρίζεται στο ιντερνέτ. Στο ιντερνέτ μάλιστα, κάποια δειλά (και φυσικά πληγωμένα) ανθρωπάκια έχουν και την ευκαιρία να κρυφτούν πίσω από την ανωνυμία τους. Έτσι πέρα από το ότι δε παράγουν έργο και δε συνδράμουν σε οποιαδήποτε εξέλιξη, παρά μόνο σαπίζουν μέσα στη μίζερη ζωή τους, τους δίνεται και η ευκαιρία να κρίνουν κάποιους που προσπαθούν να το κάνουν, με λιγότερη ή περισσότερη επιτυχία.
Χαρακτηριστικό δείγμα αυτής της κατηγορίας ανθρώπων, είναι οι λεγόμενοι “internet bullies” (τρομοκράτες του διαδικτύου). Τους συναντάμε σε chat rooms να προσβάλλουν ασύστολα το πιο εύκολο θύμα. Σε διαδικτυακά παιχνίδια να δημιουργούν κλίκες. Σε blogs να καταδιώκουν με τιποτένια σχόλια (τα οποία συνήθως χαρακτηρίζονται και από έλλειψη φαντασίας) και εμμονή τον εκάστοτε αρθρογράφο. Μερικές φορές δυστυχώς πετυχαίνουν το στόχο τους και το μίσος τους έχει οδηγήσει κάποιους άτυχους συνανθρώπους μας μέχρι και στην αυτοκτονία.
Κάποιοι ίσως να σκεφτούν πως αυτά τα παράσιτα δεν επιτελούν κανένα σκοπό. Αυτό όμως δεν είναι αλήθεια. Κάποιες φορές, από μία τέτοια δοκιμασία ο παραλήπτης μπορεί να βγει πιο δυνατός, όπως και σε παρόμοια σενάρια της πραγματικής ζωής. Άλλες φορές υπάρχει και η περίπτωση μέσα από τον οχετό και το βούρκο της ψυχής τους, να μάθουμε κάτι για τον εαυτό μας. Τέλος, δίνουν σε μερικούς από εμάς την ευκαιρία να γράψουμε κάτι στο blog μας, από το οποίο ίσως να ωφεληθεί κάποιος συνάνθρωπός μας• και για αυτό τους ευχαριστούμε.

B.A.

Περί Συγχώρεσης

2010-02-14T14:01:00.006+02:00

Στο τζάμι του αυτοκινήτου μου, με περίμενε ένα ενδιαφέρον μήνυμα σήμερα το πρωί, στη μορφή δισέλιδου εκκλησιαστικού έντυπου. Παρουσίαζε το θέμα της συγχωρητικότητας, αναφερόμενο σε τοποθετήσεις του ιερού Χρυσόστομου. Παρακάμπτοντας τα κομμάτια τα οποία δεν κατανοώ απολύτως (όπως για παράδειγμα το πώς το να συγχωρούμε και να δεχόμαστε συγχώρεση είναι «ξεκάθαρη απαίτηση του Θεού»), έφτασα στο σημείο το οποίο με ενδιέφερε περισσότερο, και ως ψυχοθεραπευτή και ως οργανωτικό σύμβουλο. Το σημείο αυτό, αναφερόταν στις προϋποθέσεις και τις συνέπειες της συγχώρεσης. Παραβλέποντας τα κομμάτια περί "ατελούς φύσης, ενοχής και αμαρτίας", κατέληξα σε αποφθέγματα, τα οποία παρατιθέμενα σε μορφή καθοδηγητικής αρχής, μπορούν να αποβούν χρήσιμα για όλους μας:
«…κάποιες φορές υποκαθιστούμε τη συγχώρεση με τη περιφρόνηση και την κρυμμένη εχθρότητα. Κάποιες άλλες φορές, θέτουμε στη συγγνώμη μας όρια και προϋποθέσεις, κρατούμενα και υπολογισμούς».
Σαν ψυχοθεραπευτής, στο παραπάνω αναγνώρισα το φαινόμενο της παθητικής επιθετικότητας συνδυασμένο με την ανάγκη αυτοδίκαιης κατάληψης ηθικής υπεροπλίας. Όπως σαφέστατα υπονοεί και το κείμενο, δε πρόκειται περί συγχώρεσης αλλά περί εκδίκησης με το πλεονέκτημα του «φαίνεσθαι». Το φαινόμενο αυτό το συναντάμε συχνά σε δυαδικές σχέσεις, όπου το λάθος του ενός δίνει το δικαίωμα της παρατεταμένης ομηρίας στον έναν και την υποχρέωση της συναισθηματικής υποδούλωσης στον άλλον.
Σαφώς πιο αισιόδοξο, το επόμενο μήνυμα αναφέρει: «Η συγχωρητικότητα είναι η πληγωμένη αγάπη που δίνει πάντα ευκαιρίες για μία καινούργια αρχή».
Ομολογώ πως διατηρώ και επαγγελματικά και προσωπικά κυνική και επιφυλακτική στάση σε σχέση με τη χρησιμότητα της «συγγνώμης». Αρχικά ενίσταμαι στη ταπείνωση που πρέπει να υποστεί ο ένοχος. Ταυτόχρονα όμως, αδυνατώ ως επί το πλείστον να αντιληφθώ τι θα αλλάξει από το λάθος ή από το κακό που έχει γίνει και έτσι επικεντρώνομαι περισσότερο στο αντικείμενο της βελτίωσης μέσα από τη κατανόηση του τι έχουμε κάνει λάθος. Σε επιχειρησιακό επίπεδο, αυτό βασίζεται στους πυλώνες της ανατροφοδότηση, της βελτίωσης της αποδοτικότητας και της θέσπισης κοινού στόχου και οράματος. Ο συγγραφέας όμως, εδώ μας αποκαλύπτει και μία ακόμα, σχεδόν συνταρακτική διάσταση του θέματος, που δεν είναι άλλη από την εδραίωση σχέσεων εμπιστοσύνης. Η συγχώρεση λοιπόν, για να το θέσω με πεζούς όρους που εγώ καταλαβαίνω καλύτερα, δρα και ως ανανέωση συμβολαίου.
Πλούσιo λοιπόν σε μηνύματα , παρόλο το μικρό του μεγέθους του το δισέλιδο αυτό έντυπο. Από όλα αυτά όμως, εμένα κάτι μου λείπει. Στις προϋποθέσεις και τις συνέπειες θα είχα τη ψυχαναλυτική επιθυμία (ίσως και απαίτηση) να αφιερωνόταν και λίγος χώρος για τα κίνητρα. Αυτό ελπίζω να μας δοθεί η ευκαιρία να το κάνουμε σε μελλοντικό άρθρο, ούτως ώστε να επιχειρήσουμε μία πιο εμπεριστατωμένη προσέγγιση σε ένα θέμα το οποίο τελικά είναι πολύ μεγαλύτερο από ότι φαντάζει στις μέρες μας.

Βασίλης Αντωνάς
Εφημερίδα Κηφισιά 2010

Roger the Clown

2010-02-10T00:51:00.003+02:00

…here is a good one that an old friend shared with me over the weekend.

A man goes to the doctor…”Doctor, I am not feeling too good…I have no friends, my girlfriend left me and I can’t drag myself out of bed in the morning…I think I am depressed”!
“You are in luck” says the doctor…”…the circus is in town and every night, Roger the clown is part of their show. He is very funny and no doubt, he will cheer you up. He cheers everybody up”!
“You see doctor…that is the problem. I am Roger”.

Red Lion: Διαχρονική Αξία (Το Α κεφαλαίο)

2009-12-07T19:37:00.007+02:00

Έχουν περάσει πάνω από 20 χρόνια, από τότε που για πρώτη φορά πέρασα το κατώφλι του Red Lion, της Αγγλικής Pub στο Παγκράτι. Θυμάμαι ακόμα την αίσθηση ζεστασιάς, ασφάλειας και οικειότητας που μου δημιουργήθηκε και την ευκολία με την οποία έπιασα κουβέντα με τον μπάρμαν και ιδιοκτήτη, τον κύριο Παντελή. Τα θυμάμαι ακόμα αυτά, γιατί παραμένουν αναλλοίωτα κάθε φορά που ξεκλέβω μία-δύο ώρες για να πιώ μια βαρελίσια μπύρα, να μασουλήσω μερικά φιστίκια και να ξεφύγω από τη πεζή και ενίοτε ψεύτικη καθημερινότητα.

Ταυτόχρονα με κυριεύει και μία αίσθηση ευγνωμοσύνης για τη τύχη που είχα να βρεθώ εκεί στα πρώτα μου εφηβικά χρόνια. Σαν εγγύηση προστασίας φαντάζει τώρα κοιτώντας πίσω στο παρελθόν από στέκια αλλιώτικα, όπου στον μπάρμαν δε μπορείς να μιλήσεις, όχι μόνο γιατί η μουσική είναι υπερβολικά δυνατή και αυτός δεν ενδιαφέρεται να σε ακούσει, αλλά και γιατί τα νοθευμένα ποτά και ενδεχομένως οι υπόλοιπες ουσίες που πρέπει να καταναλώσεις για να πάψεις να είσαι ο εαυτός σου, κάνουν την ανθρώπινη επαφή πολυτέλεια.

Στο Red Lion η ανθρώπινη επαφή είναι προϋπόθεση, και κάθε φορά που θα γυρίσεις το κεφάλι, για να πεις ένα «Καλησπέρα, πως πάει σήμερα…;», όλο και κάποιον ενδιαφέρον άνθρωπο θα συναντήσεις. Έχω φύγει από εκεί, με ποιητικές συλλογές υπογεγραμμένες από το δημιουργό, με γνώσεις γύρω από τη θαλάσσια βιολογία από ειδικό επιστήμονα…μέχρι και με μοσχάρι κοκκινιστό σε πακέτο έχω φύγει, δημιουργία ερασιτέχνη σεφ ο οποίος επέμενε να το δοκιμάσω.

Σας λέω, είναι ένα απίθανο μέρος. Από τη ξύλινη μπάρα και τους κόκκινους καναπέδες, μέχρι τα σπίρτα και τα χαρτονομίσματα από όλο τον κόσμο, τις παμπάλαιες αφίσες και τη γωνία με τα darts, κάθε πόρος αυτού του μέρους αναβλύζει ατμόσφαιρα και ιστορία.

Εάν είστε γονέας και ανησυχείτε για τα στέκια που συχνάζει το παιδί σας, κεράστε το μια μπύρα στο Red Lion. Αν όχι και οι δύο, τότε τουλάχιστον ο ένας από εσάς, θα γίνει σίγουρα μόνιμος θαμώνας.

Βασίλης Αντωνάς

* Στη φωτογραφία διακρίνονται δεξιά ο Παντελής, αριστερά ο γιός του και στη μέση ευτυχισμένος πελάτης

Ανθρώπινες Σχέσεις: Ότι Λάμπει δεν Είναι Χρυσός*

2009-09-15T14:03:00.003+03:00

Το άρθρο παραχωρήθηκε από την Ηρώ Φραγκάκη και βασίζεται σε εκτεταμένη έρευνά της.*

Στις αρχές του 21ου αιώνα ο σύγχρονος άνθρωπος καλείται να αντιμετωπίσει μια πληθώρα αγχογόνων καταστάσεων ζώντας μέσα στο ατελείωτο κυνηγητό της «υλικής ευτυχίας», η δίνη του οποίου παρασέρνει τον ίδιο μας τον εαυτό αλλά και τις σχέσεις μας. Παρόλα αυτά, βασική προτεραιότητα για κάθε άνθρωπο παραμένει η σχέση του με τους άλλους, αφού κατά βάθος όλοι χρειαζόμαστε ένα ανθρώπινο άγγιγμα για να είμαστε ευτυχισμένοι. Αντιμέτωπος , λοιπόν, ο εαυτός μας με το σύγχρονο τρόπο ζωής παλεύει να αντεπεξέλθει με τις δικές του άμυνες και τα δικά του όπλα για να καταφέρει για να βρει την ευτυχία του, με αποτέλεσμα ο καθένας από εμάς να διαθέτει ένα δικό του μηχανισμό που καθορίζει σημαντικά και την προσωπικότητά μας.

Έτσι, δημιουργούνται διάφοροι τύποι προσωπικότητας που συνδέονται περίτεχνα στο κουβάρι των ανθρώπινων σχέσεων (και στην ακραία τους μορφή αποτελούν ένα είδος διαταραχής) ανάμεσα στους οποίους είναι και ο ναρκισσιστής και ο οριακός, που αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς δημιουργείται συχνά μια σχέση ανάμεσά τους.

Ο ναρκισσιστής είναι ένας άνθρωπος που αποπνέει έναν αέρα δύναμης και επιτυχίας έχοντας την αίσθηση του μεγαλείου και της σπουδαιότητας και αναζητά έναν άνθρωπο που να του δείχνει συνεχώς το θαυμασμό και την αποδοχή του και έτσι να λειτουργεί σαν καθρέφτης του εαυτού του (James & Masterson, 1988). Δεν ενδιαφέρεται για τα συναισθήματα των άλλων και συχνά τους αντιμετωπίζει με αδιαφορία και υποτίμηση. Σύμφωνα με την ψυχαναλυτική θεωρία του Freud, ο ναρκισσιστής διαθέτει μια επιφανειακή αυτοπεποίθηση, κάτω από την οποία, όμως, κρύβεται ένα τραυματισμένο εγώ γεμάτο από συναισθήματα έντονου εσωτερικού θυμού και ανασφάλειας. Παράλληλα, ο οριακός είναι ο άνθρωπος που διακατέχεται από έντονη ανασφάλεια, συναισθηματική αστάθεια και έναν ακατανίκητο φόβο εγκατάλειψης. Σύμφωνα με τη Melanie Klein, ο οριακός αμφιταλαντεύεται συχνά ανάμεσα σε συναισθήματα εξιδανίκευσης και υποτίμησης του συντρόφου του λόγω της δικής του εσωτερικής ανασφάλειας και προβάλλει στον άλλον αυτά που στην πραγματικότητα πιστεύει ο ίδιος για τον εαυτό του. Ο οριακός έχει ανάγκη δίπλα του έναν άνθρωπο για να στηριχθεί επάνω του, να αποποιηθεί των ευθυνών του και να νιώσει στοργή και ασφάλεια, προσπαθώντας έτσι να καλύψει τα συναισθήματα κατωτερότητας και το εσωτερικό άγχος που νιώθει.

Αυτοί, λοιπόν, οι δύο τύποι προσωπικότητας συχνά συνάπτουν σχέση μεταξύ τους γιατί βρίσκουν ο ένας στον άλλο το κατάλληλο έδαφος για να καλύψουν τις εσωτερικές του ανάγκες και να διατηρήσουν την παθολογία τους. Πρόκειται για δύο τύπους προσωπικότητας που αλληλοσυμπληρώνονται, γιατί κατά βάθος βιώνουν παρόμοια συναισθήματα μειονεξίας που εκφράζονται με διαφορετικό τρόπο. Ο οριακός , δηλαδή, κρέμεται πάνω από το ναρκισσιστή για να νιώσει ασφάλεια και ο ναρκισσιστής βρίσκει στο πρόσωπο του οριακού το θαυμασμό και την επιβεβαίωση που χρειάζεται. Για να στηρίξουμε αυτή την άποψή μας για την έλξη αυτών των ατόμων, πραγματοποιήσαμε μια μικρή έρευνα που μελετά τόσο τα ναρκισσιστικά και τα οριακά χαρακτηριστικά όσο και το μοντέλο της σχέσης διαφόρων ζευγαριών της ελληνικής πραγματικότητας, με στόχο να ανακαλύψουμε αν όντως συναντάται συχνά το μοντέλο σχέσης ναρκισσιστής-οριακός. Το δείγμα μας είναι συμπτωματικό και αποτελείται από ζευγάρια ηλικίας 18-35 ετών που έχουν σχέση πάνω από ένα χρόνο και είναι είτε φοιτητές είτε εργαζόμενοι. Η έρευνά μας χρησιμοποιεί ένα ερωτηματολόγιο που αποτελείται από 10 ερωτήσεις κλειστού τύπου που διαχωρίζουν τα χαρακτηριστικά του οριακού και του ναρκισσιστή και μελετούν το μοντέλο της σχέσης τους και από τις απαντήσεις προκύπτουν πέντε τύποι προσωπικότητας: ο οριακός, ο ναρκισσιστής, αυτός που τείνει προς το ναρκισσισμό, αυτός που έχει μια τάση προς τα οριακά χαρακτηριστικά και αυτός που ισορροπεί ανάμεσα στις δύο κατηγορίες.

Τα αποτελέσματά μας ήταν τα εξής:

· Το 40% των ατόμων παρουσιάζει ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά.
· Το 15% παρουσιάζει μια τάση προς το ναρκισσισμό.
· Το 20% των ατόμων ισορροπεί ανάμεσα στις δύο κατηγορίες.
· Το 25% παρουσιάζει μια τάση προς τα οριακά χαρακτηριστικά.
· Δεν εμφανίζονται άτομα που να χαρακτηρίζονται απόλυτα από τα οριακά χαρακτηριστικά.

Όσον αφορά στο μοντέλο σχέσης των ζευγαριών προκύπτει ότι:

· Το 40% των σχέσεων έχουν το μοντέλο ναρκισσιστής- τείνει προς οριακός.
· Το 10% έχουν το μοντέλο τάση προς ναρκισσιστή-τάση προς οριακό.
· Το 10% έχουν το μοντέλο ναρκισσιστής-ισορροπημένος.
· Το 10% έχουν το μοντέλο ισορροπημένος-τείνει προς ναρκισσιστής.
· Το 10% έχουν το μοντέλο ισορροπημένος-ισορροπημένος.
· Το 10% έχουν το μοντέλο ναρκισσιστής-ναρκισσιστής.
· Το 10% έχουν το μοντέλο ναρκισσιστής-τείνει προς ναρκισσιστής.
· Δεν εμφανίζεται κανένα ζευγάρι με το μοντέλο οριακός-οριακός.

Αρχικά, θα ήθελα να τονίσω ότι το 40% του δείγματος παρουσιάζει ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά, ενώ μόνο το 25% παρουσιάζει μια τάση προς τα οριακά χαρακτηριστικά, στοιχείο που μας οδηγεί στη σκέψη ότι είναι πιο εύκολο να εκφράσει κάποιος ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά παρά οριακά και κατ’ επέκταση να υιοθετήσει μηχανισμούς άμυνας ναρκισσιστικής φύσεως. Λαμβάνοντας υπόψη ότι το δείγμα μας αποτελείται από άτομα ηλικίας 18-35, συμπεραίνουμε ότι αυτή η έντονη ναρκισσιστική τάση μπορεί να σχετίζεται και με τις απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας που προωθεί το μοντέλο του ναρκισσιστικού προσώπου, καθώς επιβάλλει στους ανθρώπους να φαίνονται πάντα δυνατοί και άτρωτοι και δε δέχεται τις ανθρώπινες αδυναμίες. Επίσης, ένα σημαντικό ποσοστό, της τάξεως του 40%, των σχέσεων που μελετήθηκαν πληρούν τις προϋποθέσεις του μοντέλου ναρκισσιστής-οριακός και εμφανίζουν μια σταθερότητα στους ρόλους τους μέσα στη σχέση. Το στοιχείο αυτό επιβεβαιώνει την υπόθεσή μας για τη συχνή δημιουργία σχέσης ανάμεσα σε έναν οριακό και ένα ναρκισσιστή που προσπαθούν ενδόμυχα να καλύψουν τις εσωτερικές τους ανάγκες και ανασφάλειες. Τέλος, αξίζει να σημειώσουμε ότι δε συναντήσαμε το μοντέλο σχέσης οριακός-οριακός, γεγονός που μας οδηγεί στην υπόθεση ότι είναι δύσκολο να δημιουργηθεί μια σχέση ανάμεσα σε δύο οριακούς, καθώς χαρακτηρίζονται και οι δύο από συναισθήματα κατωτερότητας και ανασφάλειας και δεν μπορούν να καλύψουν τα συναισθηματικά κενά τους. Αυτή η μικρή και σίγουρα όχι καταληκτική έρευνα δίνει μια ενδεικτική εικόνα για τα μοντέλα των σχέσεων της σύγχρονης εποχής, χωρίς όμως να μπορεί να γενικεύσει τα συμπεράσματά της σε όλο τον πληθυσμό, καθώς το δείγμα της είναι μικρό ενώ το φάσμα των ανθρώπινων ιδιαιτεροτήτων τεράστιο.

Η σύμπραξη, λοιπόν, αυτών των δύο τύπων ατόμων μπορεί φαινομενικά να οδηγεί σε μια αρμονική σχέση, όμως στην πραγματικότητα εξυπηρετεί τις εσωτερικές ανασφάλειες των δύο ατόμων και διατηρεί την παθολογία τους, ενώ οι ουσιαστικές σχέσεις πρέπει να διέπονται από αληθινά συναισθήματα αγάπης και στοργής για τον άλλο.

Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον κύριο Βασίλη Αντωνά, Διευθύνοντα Σύμβουλο της Impact, για την πολύτιμη βοήθειά του.

Ηρώ Φραγκάκη
Εφημερίδα Κηφισιά 2009

Η Ανευθυνότητα της Αυτό-Υποβάθμισης

2009-04-06T14:32:00.004+03:00

Στο ηλεκτρονικό μου γραμματοκιβώτιο έφτασε πριν δύο μέρες μία «έρευνα» η οποία ζητούσε να ψηφίσουμε τους 100 μεγαλύτερους Έλληνες «μ_____ς» όλων των εποχών. «Θα έχει κάποιους γραφικούς», σκέφτηκα μέσα μου, μισοχαμογελώντας…Ανοίγοντάς το, προς μεγάλη μου έκπληξη διαπίστωσα πως ο κατάλογος περιλάμβανε ονόματα όπως ο Μέγας Αλέξανδρος, ο Πλάτων, ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, αλλά και τις περισσότερες σύγχρονες πολιτικές φιγούρες της νεότερης Ελληνικής ιστορίας. Παρόλο που το χιούμορ δεν έλειπε, το όλο κατασκεύασμα θύμιζε πολύ ανθελληνική προπαγάνδα όπως αυτές που πολλές φορές συναντάμε σε εθνικιστικές Σκοπιανές, Τουρκικές και Βουλγάρικες ιστοσελίδες (αντίστοιχες των οποίων φυσικά υπάρχουν και από την πλευρά μας).

Εάν αυτό κατασκευάστηκε από ξένους ανθέλληνες με αντικρουόμενα συμφέροντα, τότε αυτό συνέβη στο θεωρητικά αποδεκτό πλαίσιο της πολιτικής διαμάχης, έστω και με αυτό το θρασύδειλο τρόπο. Αυτό όμως το οποίο φαντάζει απόλυτα τρομακτικό, είναι το ενδεχόμενο ότι αυτή η ιστοσελίδα να κατασκευάστηκε από Έλληνες.

Κοιτώντας πίσω τις τελευταίες δεκαετίες, νοιώθω να έχω υπάρξει στόχος μίας πλύσης εγκεφάλου που σκοπό έχει να διοχετεύσει και να εδραιώσει εσκεμμένα την κατώτερη ποιότητα που χαρακτηρίζει τον Έλληνα πολίτη και το Ελληνικό κράτος (και αποφεύγω την κατακριτέα πλέον λέξη «έθνος» για να αποτρέψω τον κίνδυνο του να στιγματιστώ «εθνικιστής) στο συλλογικό υποσυνείδητό μας. Από τα θέατρα, τις επιθεωρήσεις και το δημοσιογραφικό μας κόσμο (3 οντότητες που λίγο απέχουν η μία από την άλλη), μέχρι την καθημερινή μας ατομική ηττοπάθεια, τον «ωχαδερφισμό» και το «έλα μωρέ τώρα», έχουμε καταφέρει να πείσουμε τον εαυτό μας πως όχι μόνο δεν αξίζουμε τίποτα, αλλά και πως δεν αξίζουμε να αξίζουμε τίποτα. Η ανακούφιση αυτής της εξέλιξης φυσικά, είναι η αποποίηση οποιασδήποτε ευθύνης για την αλλαγή ή βελτίωση της κατάστασης· και στην Ελλάδα του σήμερα το να μην έχεις ευθύνη, είναι μάλλον η προτεραιότητά μας.

Από την άλλη, παρακολουθώντας όπως οι περισσότεροι, τις παραγωγές του «Hollywood» (συμπεριλαμβανομένων των Αμερικάνικων προεκλογικών εκστρατειών, του CNN, του NBC και διαφόρων άλλων θεαματικών αγωγών της Αμερικάνικης «ανωτερότητας»), αλλά και έχοντας επισκεφτεί αρκετές φορές την Αμερική, δεν μπορώ παρά να θαυμάσω το πώς μία χώρα με λίγες εκατοντάδες χρόνια ιστορίας, η οποία έχει πετσοκόψει εκατομμύρια άλλων λαών (καταφέρνοντας ταυτόχρονα να πουλήσει τις πράξεις της ως ηρωικές παρεμβάσεις για το παγκόσμιο καλό), και της οποίας η απληστία ευθύνεται ως επί το πλείστον για την οικονομική κρίση, κατοικείται από ανθρώπους που τολμούν να έχουν τη σημαία έξω από το σπίτι τους, τραγουδούν με πάθος τον εθνικό τους ύμνο και έχουν καταφέρει τα αρχικά US (η NY, LA κλπ.) να αποτελούν σύμβολά μόδας και έμπνευσης για τους υπόλοιπους από εμάς. (Μόλις χθες είδα έναν νεαρό ο οποίος φορούσε μπλουζάκι που ανέγραφε “US Arrogant” (Ηνωμένες Πολιτείες Υπεροψία) με την Αμερικάνικη σημαία σε περίοπτη θέση και μέγεθος, και ο οποίος είτε ήξερε τι φορούσε είτε όχι, το ίδιο στέλεχος αγέλης καθίσταται). Φανταστείτε να φορούσε μπλουζάκι με την Ελληνική σημαία, για παράδειγμα, με τις λέξεις Ελλάς Ακέραιη και Ενωμένη…το πιο πιθανό θα ήταν, η Ελληνική μας αστυνομία, την οποία με το νεοφιλελευθερισμό μας έχουμε καταφέρει να ευνουχίσουμε, να τον συλλάμβανε ως μέλος Εθνικιστικής οργάνωσης…ή ακόμα και αν το γλύτωνε αυτό, να τον περιθωριοποιούσαμε οι υπόλοιποι.

Συνεχίστε έτσι λοιπόν φίλοι Έλληνες, χλευάζοντας τον εαυτό σας, υποκύπτοντας στα ξένα συμφέροντα, αποδεχόμενοι τη μοίρα σας, και φορώντας μεγάλες Αμερικάνικες σημαίες στα μπλουζάκια σας…γιατί η Ελληνική, για την οποία έπεσαν και μάτωσαν άντρες και γυναίκες που ένοιωθαν πως άξιζε την υπεράσπιση και την αγάπη τους, όπως φαίνεται μας πέφτει. λίγη. Αα…και μην ξεχάσετε πριν πάτε για να παρακολουθήσετε την τελευταία περιπέτεια που δείχνει το πώς οι καλοί Αμερικάνοι έσωσαν τον πλανήτη, να ψηφίσετε και το μεγαλύτερο Έλληνα μ____α όλων των εποχών. Κάπου στη λίστα, πρέπει να είναι όλων τα όνοματά μας.

Βασίλης Αντωνάς

Εφημερίδα Κηφισιά 2009

Εκδήλωση με θέμα «Project Manager: Coach, Ηγέτης, Οραματιστής»

2009-03-06T19:51:00.002+02:00

Την Πέμπτη 12 Μαρτίου 2009, το PMI Greece οργανώνει εκδήλωση με καλεσμένο ομιλητή τον Βασίλη Αντωνά. Η ομιλία θα λάβει χώρα μεταξύ 18:15 και 19:00

ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ
Χέοπας, Αλέξανδρος, Μπρουνέλ, Στράους…Διαχείριση έργου ή Ηγεσία; Εδώ και πέντε χιλιάδες χρόνια σχεδόν, τα περισσότερα μεγάλα κατορθώματα έχουν επιτευχθεί μέσα από δυναμική επικοινωνία, αξιοποίηση ταλέντου, κινητοποίηση, στρατηγική πειθαρχεία και όραμα. Οι Ηγετικές Ικανότητες στη διαχείριση έργου ήταν πάντα προϋπόθεση. Σε μία εποχή δύσκολη, ανταγωνιστική και ευμετάβλητη όσοι παραλείψουν να τις αναπτύξουν και να τις εφαρμόσουν, θα πληρώσουνε βαρύ τίμημα. Όσοι τις αξιοποιήσουν, θα αποκτήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

ΧΩΡΟΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ
Η εκδήλωση και η Γ.Σ. θα πραγματοποιηθεί στο αμφιθέατρο της εταιρείας JP AVAX (Αμαρουσίου – Χαλανδρίου 16 και Δελφών) που παραχωρείται ευγενικά από την JP AVAX για τον σκοπό της εκδήλωσης.

Περισσότερες Λεπτομέρειες εδώ:

http://www.pmi-greece.org/gr/events/event-03-09.html

Παρουσίαση 14 Μαρτίου 2009-"Μνήμες, Όνειρα, Αντανακλάσεις"

2009-03-06T19:24:00.002+02:00

Το Σάββατο 14 Μαρτίου θα φιλοξενηθώ ως ομιλητής από την Ελληνική Εταιρία Συμβουλευτικής, στο πλαίσιο της ΒΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑΣ " Η ΖΩΗ ΜΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΟΝΕΙΡΑ", 14 &15 ΜΑΡΤΙΟΥ 2009, ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ, ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ 70, ΚΑΛΛΙΘΕΑ.

ΠΕΡΙΣΣΌΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΘΑ ΒΡΕΙΤΕ ΕΔΩ:

http://www.hac.com.gr/SemsDetails.asp?id=4&uUrl=6/3/200969317,33

«Αρχέτυπα, συλλογικό ασυνείδητο, αλχημεία, σύμβολα…ο κόσμος του Καρλ Γιουνγκ φαντάζει ονειρικός και παραμυθένιος ακόμα και στον μυημένο. Και όντος ο παράξενος αυτός άντρας, είχε ανακαλύψει τον τρόπο να συνδέει την εσωτερική με την εξωτερική πραγματικότητα. Ερμηνεύοντας και περιγράφοντας με ακρίβεια αυτό που οι υπόλοιποι από εμάς βιώνουν ως μία εμπειρία που κρατά ελάχιστα και η οποία παραμένει φευγαλέα και μυστήρια, κατόρθωσε να ξεκλειδώσει πτυχές της ανθρώπινης ψυχής που στις περισσότερες περιπτώσεις μένουν θαμμένες αρκετά βαθειά κάτω από τη συνείδηση. Και όχημα για αυτές τις περιηγήσεις, υπήρξε το όνειρο. Όπως ο ίδιος αναφέρει στις πρώτες κιόλας σελίδες του Ο Άνθρωπος και τα Σύμβολά του, «Σαν γενικός κανόνας, η ασυνείδητη διάσταση ενός γεγονότος αποκαλύπτεται μέσα από τα όνειρα, όπου παρουσιάζεται όχι ως λογική σκέψη, αλλά ως συμβολική αναπαράσταση». Με την πυξίδα αυτού του μεγάλου ερευνητή της ψυχής, θα επιχειρήσουμε να αποκρυπτογραφήσουμε και εμείς τις συμβολικές αναπαραστάσεις των ονείρων μας…

Modern Day Greek “Hoplites” Take on Shop Windows-and Lose

2008-12-09T16:57:00.001+02:00

From its southernmost shores of Crete to its northernmost mountains in Macedonia, it would appear that Greece has surrendered unconditionally to violent chaos and disorder, since last week’s shooting of a 15-year old boy that resulted in his death. The adolescent was shot allegedly in cold blood by a member of the riot police, apparently after a verbal dispute that lasted briefly. During the last four days, thousands of people, primarily in their twenties and wearing hoods to cover their faces, have destroyed and vandalised banks, car showrooms, shops and government buildings in the midst of fire and tear gas, thrown by police forces, numbed and disabled by the public outrage against them.

The shooting took place in Exarcheia, a bohemian quarter of Athens that is frequented by anarchists and left-wing extremists and is the place of origin for most civil unrest and violence in the city. This tradition stems back to the area hosting the headquarters of resistance against the 1967-1974 military dictatorship. Residents in the area claim that the situation has escalated beyond anything they have ever witnessed before and the constant live media coverage, gives no one reason to believe otherwise. As a matter of fact, the media have literally extracted every ounce of drama they possibly could from this story, and it was not long before the unfortunate 15-year old was christened a “hero”, a development contrary to any common sense or understanding, and the state of Greece transformed to a fitting sacrificial battle field.

The question that inevitably arises is what kind of a state so desperately seeks reason to rebel and seek enraged vengeance? The answer is simple: The same state that has not seen anything remotely resembling progress, evolution or change for the past 30 years. Greece, with its rich historical past, filled with innovation, revolution and enlightenment has been held hostage by a handful of bureaucrats, businessmen and foreign interests and has been ruled by the same 2-3 families for the past 10 elections or so.

One does not need to look further than the last 100 years of history to discover that the Greek nation has always been accustomed to hosting and engaging in historical events of great significance, both exuberating and painful.

In 1912, Venizelos, led Greece to the Balkan wars, which marked the greatest ever geographical expansion for the country. In 1922, the destruction of Smyrna in the context of the conflict with the Turks saw almost half a million Greeks dead and a 3,000 year presence of Greeks in Asia Minor came to an end. In 1941, Greece entered WWII, at first defeating and humiliating the forces of invading Italy but finally yielding to the overwhelming German military supremacy. Nevertheless, some claim that Greece delayed Hitler’s plans to invade Russia, thus playing a decisive role in the outcome of the war in Europe. In 1944 the war ended and Greece was liberated for less than two months, before civil war broke out between left wing partisans and the right wing army, courtesy of the cold war between East and West. The West was victorious and the scars are felt unto today. After more than two decades of dependence on U.S. support, in 1967, a military junta gained control. In 1974, the island of Cyprus was invaded by Turkey and the junta fell. Whether it was the fall of the island or the rebellious music and students’ uprising and alleged deaths that overthrew the junta, remains a subject of dispute.

In 1981, US raised socialist leader Andreas Papandreou won the elections, promising “change” and ruled Greece for almost 15 years, with a short break from term inbetween. A series of scandals rendered his reputation controversial, however this was arguably the last time that Greeks were visibly united by one spirit and believed in a big cause. And this is exactly where the problem lies for the youngsters who came to life in the 80s and 90s. They have absolutely no memory of any major event that has inspired greatness, stimulated social change or united the nation, with the exception of…the Eurobasket gold medal in 1987 and European Football Championship in 2004. Even the dispute with neighbouring FYROM marks an embarrassment.

Therefore, with no one and nothing to fight against or for, political leaders immersed in financial scandals, utter lack of leadership and progress, shame attached to any feeling of national pride (or even the expression of it) a dangerous global financial climate both psychologically and practically, unemployment rising and a deteriorating, introverted educational system, it is no surprise that any opportunity to rebel, clash and struggle will be seized…. even against a shop’s window or a citizen’s car.

Vassilis Antonas

Ο «Πύργος» των Καθηγητάδων

2008-11-12T18:04:00.003+02:00

Εδώ και πολλά χρόνια, παρακολουθώ σαστισμένος τον ανελέητο πόλεμο του «λόμπυ» (και όχι όλων) των Ελλήνων καθηγητάδων εναντίον των ιδιωτικών και ξένων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων που εδρεύουν στη χώρα μας. Ταμπουρωμένοι πίσω από έναν τραμπουκισμό χωρίς υπόσταση και λογική, καταφέρνουν επί σειρά ετών να κρατούν διαδοχικές κυβερνήσεις όμηρους του πολιτικού κόστους που θα επέφερε η άρση του τόσο βλαβερού για την Ελληνική κοινωνία μονοπωλίου.

Έχοντας στο πλευρό τους όργανα επιβολής μοναρχικού καθεστώτος όπως οι κουκουλοφόροι τρομοκράτες οι οποίοι συνήθως δεν προέρχονται καν από πανεπιστημιακούς κύκλους και άλλους περισσότερο επίσημους και βγαλμένους από τον «Πύργο» του Κάφκα όπως το ΔΙΚΑΤΣΑ (ή όπως αλλιώς λέγεται αυτές τις μέρες το συγκεκριμένο αυτό ρατσιστικό και φασιστικό κράτος εν κράτει), γαυγίζουν μανιασμένα για να απομακρύνουν οποιαδήποτε απόπειρα μόρφωσης και ανάπτυξης μίας γενιάς της οποίας η αξιοθρήνητη όψη είναι κατά μεγάλο ποσοστό ευθύνη τους.

Ούτε μια φορά όμως δεν έχουν τολμήσει να παραδεχτούν πως ο μοναδικός λόγος που μάχονται ενάντια σε οποιαδήποτε προοδευτική προσπάθεια, είναι επειδή οι αναπόφευκτες συγκρίσεις θα ρίξουν ακόμα περισσότερο φως στη σαπίλα που χαρακτηρίζει το εκπαιδευτικό (και όχι μόνο) σύστημα τις χώρας μας. Το φως δυστυχώς ή ευτυχώς είναι πάντα το καλύτερο απολυμαντικό. Και αυτό φυσικά, οι κύριοι καθηγητές, εν μέσω του βολέματος και της δυσωδίας που παράγεται από τους βόθρους του κατεστημένου τους, δεν μπορούν να το επιτρέψουν. Γιατί άλλωστε να βρεθείς αντιμέτωπος με μία σύγκριση η οποία ουσιαστικά θα αποκαλύψει την παρασιτική σου φύση; Πιο καλό είναι να κρύβεσαι ανάμεσα σε απεργίες, απειλές, εκβιασμούς, καταλήψεις, εξάρσεις ρητορισμού και το δήθεν συμφέρον των μαθητών, τραγουδώντας με την χαρακτηριστική αυτοδικαίωση του μαχόμενου συνδικαλιστή «η τρομοκρατία δεν θα περάσει».

Βασίλης Αντωνάς

Εφημερίδα Κηφισιά 2008

Τα Πικρά μας Σύκα

2008-09-26T18:55:00.004+03:00

Μου αρέσει πολύ κάποια γλυκά μεσημέρια του Σεπτέμβρη να περπατώ στους δρόμους της Κηφισιάς. Το διάλλειμα από τις συναντήσεις μου δίνει την ευκαιρία να αφήσω το γραφείο και να περιηγηθώ σε γειτονιές που δεκαετίες πριν περπατούσα πιο συχνά. Πότε η βόλτα μου με φέρνει προς το παλιό μου σχολείο στο Κεφαλάρι, πότε προς το κέντρο της Κηφισιάς και πότε προς τα Αλώνια.

Η σημερινή αναζήτηση είχε ως αποτέλεσμα να ανταμώσω έναν μικροπωλητή σύκων, ακριβώς έξω από το κοιμητήριο. Αφού περίμενα να κοπάσει η αδιάκοπη κίνηση κατάφερα να διασχίσω το δρόμο. Τα σύκα είναι από τα αγαπημένα μου φρούτα, και ήδη ρομαντικές σκέψεις όπως το ότι αυτά θα ήταν βιολογικής καλλιέργειας, δεν θα περιείχαν συντηρητικά και θα ήταν αποτέλεσμα του κόπου του ηλικιωμένου κυρίου αντί κάποιοu μεγαλοεπιχειρηματία έκαναν την αναμονή ακόμη πιο γλυκιά.

Ζύγωσα στο πλάι του παλιού αγροτικού Datsun και του ζήτησα να μου βάλει 5-6 σύκα. Στην πραγματικότητα 2-3 ήθελα, για να τα φάω στο γραφείο πριν την επόμενη συνάντηση, αλλά ντράπηκα να πάρω τόσα λίγα. Ο γέροντας ξεκίνησε να γεμίζει τη χάρτινη, καφέ σακούλα και εγώ τον ρώτησα αν είναι πιο καλά τα πράσινα η τα μαβιά σύκα. «Είναι άλλη ράτσα» μου αποκρίθηκε, «Όλα γλυκά είναι». Χάρηκα με την απάντηση, τέτοια στιχομυθία δεν την απαντάς στο Σούπερ-Μάρκετ.

Ο μπάρμπας συνέχιζε να γεμίζει και η σακούλα πρέπει να είχε τώρα 10 σύκα. «Τι 5 τι 10» σκέφτηκα. Μα το γέμισμα δε σταμάτησε, και έτσι σιγαλόφωνα του είπα «φτάνει». Χωρίς να με κοιτάξει, απλά επανέλαβε «Φτάνει»; Σαν εγώ να μην είχα μιλήσει και από δική του πρωτοβουλία με ρωτούσα αν θα έπρεπε να σταματήσει. «Ναι, φτάνουν» του απάντησα. Χωρίς να σταματήσει να γεμίζει με κοίταξε και μου είπε «Εντάξει»…ενώ έριχνε σβέλτα άλλα 4 σύκα μέσα στη σακούλα.

Απορημένος κοίταζα μία αυτόν και μία τη σακούλα που τώρα είχε σίγουρα πάνω από 20 σύκα. Δεν πήρα πολύ ώρα, ίσως ούτε δευτερόλεπτο και η απορία μου μετατράπηκε σε θυμό και ο θυμός σε αηδία. Στράφηκα από την άλλη και με γρήγορα βήματα απομακρύνθηκα μουρμουρίζοντας «Μάλλον δεν με ακούσατε». «Ναι, δεν σε άκουσα…» νομίζω πως μου είπε. Η προσποιητή αφέλεια και το ψέμα σαν να μισό-κρύβονταν πίσω από μία ασυναίσθητη στάλα ντροπής.

Για εμένα σήμερα κατέρρευσε άλλο ένα μικρό τουβλάκι της Ελλάδας που θέλουμε. Ακόμα χειρότερα όμως οι αμφιβολίες μου για την Ελλάδα που αξίζουμε απόκτησαν και άλλη ορμή. Από ότι ακούω και καταλαβαίνω, η χώρα αυτή τη στιγμή περνάει μεγάλη οικονομική κρίση. Κάποια πράγματα που συνέβαλαν σε αυτήν τα γνωρίζω. Μερικά προσπαθούν μάταια φίλοι οικονομολόγοι να μου τα εξηγήσουν. Πέρα όμως από τη διεθνή ενεργειακή κρίση, την κατάρρευση της στεγαστικής αγοράς των ΗΠΑ και ακόμα και τον κακό χειρισμό και την αναξιοκρατία όλων ανεξαιρέτως των κυβερνήσεων τα τελευταία χρόνια, υπάρχει κάτι για το οποίο φταίμε μόνο εμείς. Και αυτό είναι το ότι έχουμε χάσει τη «μπέσα» μας. Με αυτούς τους ρυθμούς, θα χάσουμε και το «φιλότιμο», θα χάσουμε και τη «μαγκιά» μας και ότι άλλο μας έχει απομείνει για να μας θυμίζει το ποιοι ήμασταν και το ποιοι θα έπρεπε να είμαστε. Και κοροϊδεύοντας ο ένας τον άλλον θα γεμίζουμε σακούλες με σύκα κατηγορώντας όλους τους άλλους για την κατάντια μας· όλους εκτός από τον εαυτό μας.

Βασίλης Αντωνάς

(Εφημερίδα Κηφισιά 2008)

Παθητική Επιθετικότητα: Η «Αόρατη Απειλή»

2008-09-07T18:01:00.003+03:00

Σίγουρα οι περισσότεροι από εμάς θα έχουμε πιάσει τον εαυτό μας να νιώθει ενοχλημένος από κάποιο γεγονός ή κάποια συζήτηση, χωρίς όμως να είμαστε απόλυτα σίγουροι για το τι είναι αυτό που είπε ή έκανε ο συνομιλητής μας και μας πείραξε. Ακόμα χειρότερα, αυτό μπορεί να μας συμβαίνει κατά συρροή με τα ίδια άτομα, συνάδελφους, γνωστούς, συμφοιτητές, συγγενείς ή ακόμα και με τον/την σύντροφό μας. Εάν αυτό μας συμβαίνει με τον περισσότερο κόσμο, τότε καλό είναι να εξετάσουμε προσεκτικά τους λόγους που μας κάνουν να παρανοούμε ή να παίρνουμε τα πράγματα προσωπικά. Αν όμως είναι κάτι το οποίο μας συμβαίνει με συγκεκριμένα άτομα, τότε υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να είμαστε αποδέκτες μίας από τις πιο ύπουλες και υποχθόνιες μορφές επιθετικότητας: Της παθητικής.

Η παθητική επιθετικότητα, δεν έχει μία εύκολη και απλή ερμηνεία. Ουσιαστικά είναι η έμμεση αντίσταση ενός ανθρώπου να συνεργαστεί. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της, είναι πως ο αποδέκτης αυτής της συμπεριφοράς δεν δύναται να εντοπίσει και να εκφράσει τι ακριβώς είναι αυτό που ο άλλος άνθρωπος εσκεμμένα κάνει το οποίο τον εξοργίζει. Ένα παράδειγμα θα ήταν η επανειλημμένη αδυναμία κάποιου να διεκπεραιώσει ή να εκτελέσει κάποια υποχρέωσή του. Με πρόφαση την ανικανότητα, τη μνήμη ή τις περιστάσεις, ο συγκεκριμένος άνθρωπος αποποιείται των ευθυνών του (τις οποίες και προφανώς συνειδητά ή υποσυνείδητα δεν θέλει να αναλάβει) και ουσιαστικά αφοπλίζει τον άλλον από την επιλογή να επισημάνει την πεισματική και επαναλαμβανόμενη επίθεση. Οποιαδήποτε απεγνωσμένη προσπάθεια να επισημανθεί ή να αλλάξει αυτή η δομή συμπεριφοράς αντιμετωπίζεται με χιούμορ (π.χ. «Μην τα παίρνεις όλα τόσο σοβαρά»), δικαιολογίες (π.χ. «Μα απλά δεν πρόλαβα»), προσπάθεια δημιουργίας ενοχών («Δεν είσαι ικανοποιημένος ποτέ») ή ακόμα και δραστική επίθεση (π.χ. «Νομίζεις ότι είσαι τέλειος»). Συχνά στο τέλος, και αν δεν είμαστε προσεκτικοί, βρισκόμαστε να απολογούμαστε εμείς επειδή επισημάναμε τη συμπεριφορά του παθητικά επιθετικού ανθρώπου.

Η συμπεριφορά αυτή, την οποία πολλοί επιστήμονες χαρακτηρίζουν και ως διαταραχή προσωπικότητας, δεν είναι εύκολο να αντιμετωπιστεί. Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος είναι η οριοθέτηση του άλλου, η αποσαφήνιση του τι είναι αποδεκτό και τι όχι και η ενθάρρυνση να αναλάβει τις ευθύνες του. Εάν σε αυτό αποτύχουμε, καλό θα είναι να σκεφτούμε κατά πόσο η σχέση και η επαφή μας με τον συγκεκριμένο άνθρωπο είναι βιώσιμη. Εάν πάλι η επαφή μας είναι αναγκαστική (π.χ. σε περίπτωση συναδέλφων ή συγγενών) τότε θα πρέπει να διαχειριστούμε τις προσδοκίες που έχουμε από αυτούς. Οι πιθανότητες να αλλάξουν, ειδικά χωρίς να βοηθηθούν ψυχοθεραπευτικά από κάποιον ειδικό με αντικειμενικά κριτήρια, είναι μικρές. Οι συμπεριφορές αυτές όχι μόνο είναι συχνά υποσυνείδητες, αλλά είναι και αποτέλεσμα κάποιων περιστάσεων κατά τη διάρκεια των οποίων ο παθητικά επιθετικός άνθρωπος επιβίωσε χάριν της συμπεριφοράς του. Και αυτό δύσκολα το αποχωρίζεται κανείς…

Βασίλης Αντωνάς

Εφημερίδα Κηφισιά 2008

Ένας Αζώρ Φέρνει την Άνοιξη

2008-06-26T01:20:00.003+03:00

Έχοντας έμμεσα κατακρίνει τη γενιά του «Φρέντο», του «δήθεν» και του «facebook», ως γνήσιος 30άρης ο οποίος έχει αρχίσει να ξεχνάει τα κουσούρια της δικής του γενιάς και έχει εν μέρει εγκλωβιστεί στην παγίδα του «κάθε πέρσι και καλύτερα», νοιώθω πως θα ήταν δίκαιο να παρουσιάσω και μία άλλη πλευρά των πραγμάτων.

Πριν μερικές μέρες και καθώς ανηφόριζα προς την περιοχή του νοσοκομείου Παπαδημητρίου στα Μελίσσια αργά το βράδυ, διέκρινα ακριβώς στη «μύτη» της στροφής ένα μικρό σκυλάκι να κείτεται στη σκοτεινή και βρεγμένη άσφαλτο. Η εντύπωση που μου δόθηκε ήταν πως ένα ακόμα χαζούλη αδέσποτο είχε διαλέξει το λάθος μέρος για να ξεκουραστεί. Τουλάχιστον ένας στους τρεις οδηγούς, περνώντας με λίγη παραπάνω ταχύτητα θα το τραυμάτιζε, κατά πάσα πιθανότητα θανάσιμα. Λίγα μέτρα πιο κάτω, παρατήρησα μία νεαρή κοπέλα ντυμένη με τον παραδοσιακά ακαταλαβίστικο τρόπο και με ένα από τα περίεργα χτενίσματα που η γενιά μου πια δεν κατανοεί (δεν μπορώ με σιγουριά να πω αν ήταν «Emo», «Trendy» ή «Κάγκουρας» - αν και το τελευταίο θα φανταζόμουν πως χρησιμοποιείται αποκλειστικά για να περιγράψει αρένες), να έχει παρκάρει στην άκρη και να προσπαθεί να τηλεφωνήσει. Διέκρινα πως ήταν συναισθηματικά φορτισμένη και ο συνδυασμός των γεγονότων με έκανε να υποψιαστώ πως τα πράγματα ίσως να μην είναι ακριβώς όπως φαίνονται. Πάρκαρα σε μια γωνιά και βγαίνοντας από το αυτοκίνητο μπόρεσα να διακρίνω πως ο σκυλάκος έτρεμε ανεξέλεγκτα, έχοντας συχνά βίαιους σπασμούς και αφρίζοντας. Η νεαρή κοπέλα με κοίταξε ανακουφισμένη που κάποιος άλλος είχε σταματήσει.

Τηλεφώνησα άμεσα σε κάποιο κοντινό μου πρόσωπο που συμπωματικά έμενε κοντά και είναι φανατική φιλόζωος και της ζήτησα να με φέρει σε επαφή με τον κτηνίατρό της. Δεν είχα προλάβει να κλείσω το τηλέφωνο και ο δρόμος είχε γεμίσει από νεαρούς οι οποίοι μάλλον επέστρεφαν από ένα τοπικό γυμναστήριο που λειτουργεί 24 ώρες. Μέσα σε λίγα λεπτά ο άτυχος σκύλος είχε ως δια μαγείας μεταφερθεί από τη σκοτεινή και μουσκεμένη γωνιά κάτω από ένα σκέπαστρο, πάνω σε μία σακούλα, αφού κάποιοι είχαν φροντίσει να σταματήσουν την κυκλοφορία. Το κοντινότερο νοσοκομείο ζώων εντοπίστηκε (…στην Παιανία), κάποιοι κατέφθασαν με ενέσεις ατροπίνης (προφανώς ο σκύλος δεν είχε χτυπηθεί από αυτοκίνητο αλλά είχε φάει φόλα) και σε λίγη ώρα ένα αυτοκίνητο με το άτυχο τετράποδο όδευε προς το νοσοκομείο.

Μισή ώρα μετά έλαβα μήνυμα πως ο ασθενής μας απεβίωσε. Ήταν πραγματικά θλιβερό που οι προσπάθειες και η αγάπη τόσων ανθρώπων δεν έφτασε για να σώσουν μια ζωή, το ζώο όμως έφυγε εν μέσω ενός χαδιού και μιας τρυφερής κουβέντας αντί για παρατημένο ή και ξαναχτυπημένο στον παγωμένο και βρεγμένο δρόμο. Με θαυμασμό παρακολούθησα το συντονισμό και την προσπάθεια να αναδιπλώνεται με πάθος αλλά και μεθοδικότητα. Κάποια στιγμή μάλιστα, ένας από τους νεαρούς είπε «τραγικοί είμαστε…» αναφερόμενος στη γενιά του.

Εκείνη τη νύχτα συνειδητοποίησα πως τελικά δεν είναι η γενιά που είναι τραγική. Οι καιροί είναι που έχουν δέσει τα χέρια και τα πόδια και έχουν φιμώσει το στόμα και την ψυχή των νέων. Η εξέλιξη των μηχανισμών ελέγχου και αποχαύνωσης έχει υπάρξει τρομακτική και έχει συνθλίψει μια γενιά χωρίς όραμα, ελπίδα ιδανικά αλλά πάνω από όλα χωρίς ηγέτες. Ίσως όταν καταλάβουμε πως η αξιοπρέπειά μας βρίσκεται σε εξίσου κρίσιμη κατάσταση με του μικρού σκύλου, να καταφέρουμε να αφυπνιστούμε και να δράσουμε αποφασιστικά και με τόλμη…ακριβώς όπως έκανε και η παρέα από το γυμναστήριο μια βροχερή Τρίτη βράδυ.

Βασίλης Αντωνάς

(Εφημερίδα Κηφισιά 2008)

Τα Καινούργια Ρούχα του Βασιλιά

2008-05-14T15:59:00.006+03:00

Τελικά δυσκολεύομαι πολύ να δείξω κατανόηση για τις δημοφιλείς, διαδικτυακές, κοινωνικές πλατφόρμες τύπου My Space, Face Book και Akazoo. Μπορώ να καταλάβω πολύ καλά τα οφέλη που αποκομίζουν οι εταιρίες μέσα από την συγκομιδή δεδομένων, τη δυνατότητα να διαφημίσει κάποιος την υπηρεσία και το προϊόν του, μέχρι και την ανάγκη του Μεγάλου Αδελφού να μας φακελώσει όλους μπορώ να καταλάβω. Ο καθένας κοιτάει τα συμφέροντα του και θέλει να επεκτείνει τη σφαίρα της επιρροής του, και στη σήμερον ημέρα το δυνατότερο νόμισμα είναι οι πληροφορίες.

Αυτό που δε μπορώ όμως καθόλου να καταλάβω, είναι η αφέλεια που επιδυκνείουν κάποιοι χρήστες. Και δεν αναφέρομαι μόνο στην αφέλεια όσον αφορά τη προαναφερθείσα χρήση δεδομένων. Δεν αναφέρομαι καν στην ανικανότητα τους να αντιληφθούν τους ευνόητους κινδύνους που εγκυμονεί το να δημοσιεύουν το όνομα, το τηλέφωνο, τη γεωγραφική τους θέση και τις προσωπικές συνήθειές τους. Όχι, τα παραπάνω προϋποθέτουν ένα δείκτη ευφυΐας λίγο άνω του μετρίου, και αυτό δεν μπορεί να το απαιτεί κάποιος από όλο τον κόσμο.

Η αφέλεια στην οποία αναφέρομαι, είναι στον «επιτηδευμένο» τρόπο που μερικοί θεατρίνοι δομούν το προφίλ του, πείθοντας ακόμα και τον εαυτό του πως αυτό το κατασκεύασμα ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα της ύπαρξής του. Μια φωτογραφία (συνήθως ημίγυμνη, προκλητική και με ύφος ναζιάρικο ή επιμελώς προβληματισμένο) με τέλειο φωτισμό που επιδυκνείει το καλύτερο δυνατόν «προφίλ» σε ένα τέλειο τοπίο, μια σειρά από συνήθειες όπως η «ανάγνωση ποίησης» και η «συντήρηση έργων τέχνης». Αγαπημένοι συγγραφείς ο «Καζαντζάκης, ο Ντοστογιέφσκι, και ο Σαίξπηρ». Όσον αφορά το τι κάνει ο καθένας «τώρα», οι δραστηριότητες κυμαίνονται από το να βλέπει τι θέα από κάποιο ουρανοξύστη στη Νέα Υόρκη μέχρι το να ταξιδεύει με σακίδιο την Αφρική.

Και μένω και εγώ ο αφελής, να γυρεύω καθημερινά όλα αυτά τα πανέμορφα, καλλιεργημένα, ταξιδεμένα και με άποψη πλάσματα και το μόνο που βλέπω ως επί το πλείστον, είναι οι Νεοέλληνες με τις «Μερτσεντές» και τις «Καγιέν» στις καφετέριες να καυχιούνται για τη πρόσφατη κραιπάλη τους σε κάποιο παραλιακό μπουζουκομάγαζο, ή να πετάνε τα σκουπίδια τους στους δρόμους, και οι νεοελληνίδες με 3-4 στρώσεις μακιγιάζ, αψεγάδιαστη αμφίεση και ύφος βασιλικότερό του βασιλικού να κάνουν τα πάντα για να αποσπάσουν λίγη προσοχή με προσποιητή αδιαφορία από τον κάφρο στην καφετερία (πολλές φορές απλά και μόνο για να έχουν την ικανοποίηση να τον απορρίψουν επιδεικτικά για να γεμίσουν το κενό της ύπαρξής τους ), ο οποίος αν και ως επί το πλείστον βλάξ, έχει καταλάβει πως το μόνο που θέλει η συγκεκριμένη νεοελληνίδα, είναι η «Μερτσεντές» και η δυνατότητα να ανακοινώσει χαιρέκακα στις φίλες της, πως ο «δικός» της, την πήγε στη Μύκονο και «ήξερε και τον πορτιέρη του τάδε club».

Και έτσι, παραμένω με τη απορία του αν τελικά όλα αυτά τα υπέροχα ηλεκτρονικά πλάσματα κρύβονται κάπου, ή αν απλά έχει υπάρξει μεταξύ τους μία σιωπηλή συνεννόηση να προσποιηθούν πως ο ένας πιστεύει τον άλλον. Ίσως τελικά να είμαι εγώ ο αφελής που δεν έχω ακόμη καταφέρει να εισχωρήσω στη συνωμοσία!

Βασίλης Αντωνάς

(Εφημερίδα Κηφισιά 2008)

Ψητό Γεμιστό Καλαμάρι

2008-05-06T16:51:00.004+03:00

Στο πλαίσιο της προώθησης μιας ζωής δημιουργικής και ολοκληρωμένης και της ορατής πλέον άφιξης του Ελληνικού καλοκαιριού, το blog σήμερα θα ασχοληθεί με τη…μαγειρική. Συγκεκριμένα θα δούμε μία υγιεινή και νόστιμη συνταγή για ψητό γεμιστό καλαμάρι στα κάρβουνα ή για τους λιγότερο τυχερούς στο grill.

Υλικά για 2 άτομα

1 Φρέσκο Καλαμάρι βάρους περίπου 500 γραμμαρίων
100 Γραμμάρια Φέτα
100 Γραμμάρια Κεφαλογραβιέρα
Μία πιπεριά πορτοκαλί ή κίτρινη βιολογικής καλλιέργειας
Ένα σφηνοπότηρο ούζο
Μία κουταλιά της σούπας λάδι ελιάς
Μία μικρή ντομάτα ζουμερή, αρωματική και «ψημένη» (όχι άγουρη)
Μία κουταλιά του γλυκού ζάχαρη, λευκή
Μαϊντανός φρέσκος
Αλάτι και Πιπέρι

Πλένουμε καλά το καλαμάρι μέσα και έξω, σχίζοντας την εσοχή κάτω από το κεφάλι χωρίς ωστόσο να το κόψουμε τελείως. Κόβουμε την ντομάτα, τη φέτα και την κεφαλογραβιέρα σε κύβους και την πιπεριά (το ένα τέταρτο περίπου) σε μικρές ροδέλες και τα τοποθετούμε σε ένα μπολ. Προσθέτουμε μία μεγάλη κουταλιά λάδι ελιάς, μία μικρή κουταλιά ζάχαρη, αλάτι, πιπέρι και ένα σφηνοπότηρο ούζο, και ανακατεύουμε για λίγα δευτερόλεπτα ελαφρά. Στο τέλος προσθέτουμε 20 περίπου γραμμάρια φρεσκοκομμένο μαϊντανό.

Γεμίζουμε το καλαμάρι με το μίγμα μας και αν χρειάζεται κλείνουμε τυχόν κενά με μία οδοντογλυφίδα. Τοποθετούμε το καλαμάρι σε αλουμινόχαρτο χωρίς να το κλείσουμε και το μαρινάρουμε με όσο μείγμα έχει απομείνει. Το τοποθετούμε σε προθερμασμένο grill (στους 200 περίπου) ή σε κάρβουνα και το ψήνουμε για 12 με 15 λεπτά γυρίζοντας το συχνά.

Συνοδεύεται με πατατοσαλάτα η ρύζι (το οποίο συνδυάζουμε με τη σάλτσα) και ένα ποτήρι τραγανού και μέτριου όγκου κρασί όπως Μοσχοφίλερο ή Sauvignon Blanc για να αναδείξει τις ντελικάτες νότες του φρέσκου θαλασσινού.

Βασίλης Αντωνάς

Εφημερίδα Κηφισιά 2008

Κουκλοθέατρο

2008-03-27T17:40:00.006+02:00

Τελικά είμαστε αδύναμοι…θύματα του ίδιου μας του εαυτού, έρμαια των κατασκευών μας και καταδικασμένοι να υπακούμε την καταστροφικότητά μας. Δεν εξηγείται αλλιώς αυτή η επανειλημμένη συμμετοχή μας σε πράξεις των οποίων την αρνητική κατάληξη πάντα γνωρίζουμε και από τις οποίες ποτέ δεν μπορούμε να αποδράσουμε. Σαν θεατρίνοι στο ίδιο έργο, σαν πεταλούδες πάνω στο φως…σαν μαριονέτες σε σάπιο σπάγκο. Σκέψου…καθημερινά…πόσες φορές ξεκινάς την ίδια κουβέντα…πόσες φορές διαμαρτύρεσαι για την ίδια αδικία…πόσες φορές πληγώνεις τον ίδιο άνθρωπο…πόσες φορές σε πληγώνει αυτός; Κωμικοτραγικό φαντάζει. Αν μαγικά μπορούσες να παρατήσεις το κουφάρι σου και από μια γωνιά να το θωρούσες να ταλαντεύεται σαν τον Καραγκιόζη, στοίχημα πάω θα μπορούσες μέχρι και την τελευταία συλλαβή σου να μαντέψεις. Και απελπισμένος θα πάσχιζες να σε σταματήσεις, να βάλεις τέρμα στην απαγγελία σου…μα όσες φορές και να τη γυρίσεις αυτή τη σκηνή, πάντα το ίδιο τέλος έχει. Τόσο δύσπιστος είσαι πια; Θα σου πει πως άργησες και δε σε νοιάζει τίποτα παρά ο εαυτός σου θα της πεις πως έχεις βαρεθεί τη γκρίνια της θα σου πει πως είσαι αναίσθητος θα της πεις πως κανείς δε την αντέχει πια, θα σου πει, και θα της πεις, και θα σου πει…αφού το ξέρεις το σενάριο απ’ έξω και ανακατωτά. Τι βασανίζεσαι; Μέχρι και τις δικές της τις αράδες έχεις μάθει. Και την άλλη μέρα θα σου πει να φέρεις το παιδί και θα της πεις πως δεν προλαβαίνεις και θα σου πει πως τα κάνει όλα αυτή και θα της πεις…θαρρείς πως επειδή τα λόγια αλλάζουν αλλάζει τίποτα άλλο; Πάντα το ίδιο πράγμα σε ρωτά…αν την αγαπάς ακόμα…αν την αγάπησες ποτέ, γιατί εκείνη πια δεν το θυμάται…σάμπως το θυμάσαι εσύ;

Βασίλης Αντωνάς

Εφημερίδα Κηφισιά 2008

Σφετεριστές μιας Άλλης Εποχής

2008-03-17T16:12:00.002+02:00

Βρέθηκα χθες βράδυ μετά από πολύ καιρό σε ένα από τα πολλά κέντρα διασκεδάσεως της πρωτεύουσας για να ακούσω δύο σημαντικές Ελληνίδες ερμηνεύτριες, την Ελευθερία Αρβανιτάκη και τη Δήμητρα Γαλάνη. Ευτυχώς ή δυστυχώς το μικρόβιο του παρατηρητή της ανθρώπινης συμπεριφοράς με συντροφεύει παντού και έτσι δεν μπόρεσα να μην ξεχωρίσω το πάθος και τον ενθουσιασμό που επιφέρουν τα ακούσματα παλιών δημιουργών, όπως ο Σταύρος Κουγιουμτζής, ο Άκης Πάνου και ο Βασίλης Τσιτσάνης. Δυνατό συναίσθημα επικρατούσε και στη μελοποιημένη ποίηση του Καρυωτάκη και του Ελύτη, και αυτό με έκανε να αναρωτηθώ αν η ψυχή του Έλληνα τελικά νοσταλγεί. Και δε νοιώθω την ανάγκη να αποσαφηνίσω τί είναι αυτό για το οποίο νοσταλγεί, μια και η σύνθεση της λέξης νοσταλγία (νόστος εστί επιστροφή στη ρίζα και άλγος εστί πόνος) πιστεύω υπερκαλύπτει τυχόν ερωτηματικά ως προς τη φύση της αναζήτησής μας.

Χωρίς να επιθυμώ να ακουστώ σαν ένας οπισθοδρομικός και ανικανοποίητος δεινόσαυρος και χωρίς να ακυρώνω την ψευδαίσθηση του ανθρώπου που πάντα υπαγορεύει πως το παρελθόν και το μέλλον πάντα ήταν και θα είναι καλύτερα από το παρόν, η αποχαύνωση και η «προβατοποίηση» της σημερινής Ελληνικής κοινωνίας, έχει φτάσει πλέον σε σημείο ανησυχητικό. Ένα μέλος της χθεσινής παρέας εύστοχα παρατήρησε, «Παθιαζόμαστε με τα παθήματα, τα επιτεύγματα και τις ιστορίες των πατεράδων μας». Αυτό το σχόλιο μου έδωσε και το έναυσμα για το σημερινό άρθρο, αλλά και με προσκάλεσε να αναλογιστώ και να αξιολογήσω την πορεία του έθνους μας τα τελευταία χρόνια. Με θλίψη διαπίστωσα πως το κύμα της παγκοσμιοποίησης μας έχει αφήσει ακυβέρνητα θηράματα στις ορέξεις του εκάστοτε δυνατού ρυθμιστή. Ως αποτέλεσμα έχουμε καταφέρει να αποτύχουμε στο να αναπτύξουμε και να εξελίξουμε μια εθνική ταυτότητα δυναμική και άξια να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις της σύγχρονης εποχής.

Αυτό όμως το οποίο έχουμε αφομοιώσει ευλαβικά και με ακρίβεια είναι η Δυτική πολιτική ορθότητα· ή μάλλον, για να είμαι πιο ακριβής, μερικές από τις πολλές και λιγότερο αποτελεσματικές μορφές της. Ως εκ τούτου, συγκαλύπτουμε τη δειλία να υπερασπιστούμε την Ελλάδα πίσω από την πολιτικά ορθή έννοια της παγκόσμιας ειρήνης· κρύβουμε την ανικανότητα να αναλάβουμε τις προσωπικές μας ευθύνες πίσω από πολιτικά ορθές έννοιες όπως ο φεμινισμός, η ισότητα, και η ελευθερία· κρύβουμε την τεμπελιά μας πίσω από την πολιτικά ορθή έννοια της απεργίας· κρύβουμε την ανικανότητά μας να παρέμβουμε, να ενεργοποιηθούμε και να αλλάξουμε την πορεία ολέθρου που διαγράφεται πίσω από την κενή και άτοπη διαμαρτυρία μας, την αντιπολίτευσή μας, που έχουμε αναγάγει πλέον σε επιστήμη.

Και έτσι, δικαιωμένοι από την πολιτική ορθότητα, περήφανοι για τη διαμαρτυρία μας και ασφαλείς –έστω και προσωρινά– από τους ενδοψυχικούς και πραγματικούς εχθρούς μας, ασπαζόμαστε το νεοφιλελευθερισμό της Δύσης (αλλά όχι και την παραγωγικότητα ή δημιουργικότητά της) και μαζευόμαστε τα βραδιά τραγουδώντας άσματα μιας άλλης εποχής.

Βασίλης Αντωνάς

Εφημερίδα Κηφισιά 2008

Υποχονδρίαση και (Εθνική) Ασφάλεια

2008-03-04T17:17:00.004+02:00

Τα γεγονότα που βρίσκονται σε εξέλιξη γύρω από τη χώρα μας τα τελευταία χρόνια και η διεθνής και καμιά φορά εσωτερική αντίδραση, μου θυμίζουν έντονα περιπτώσεις άπειρων ή επιτηδείων συναδέλφων «ψυχοθεραπευτών.» Πολλές φορές οι πελάτες μας παραπονιούνται έντονα για σωματικούς πόνους, αδιαθεσίες, πονοκεφάλους και άλλα συμπτώματα. Στην προσπάθεια να μη χάσουν τον πελάτη και να εφαρμόσουν τις τεχνικές που γνωρίζουν, οι «θεραπευτές» αυτοί βαφτίζουν τη νόσο υποχονδρίαση (το σύνδρομο του κατά φαντασίαν ασθενούς) και συνεχίζουν το έργο τους χωρίς να παραπέμψουν τον ασθενή σε ιατρικές εξετάσεις, χωρίς να προβούν στη λήψη ιστορικού ή απλά να τον αποδεσμεύσουν.

Με παρόμοιο τρόπο, και μέσα από την ανάγκη τους να διατηρήσουν ανέπαφη τη σφαίρα της επιρροής τους (όπως οι «θεραπευτές» με τους ασθενείς τους), οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο κύριος Μάθιου Νίμιτς και οι ανιστόρητοι νεοφιλελεύθεροι του εσωτερικού, έχουν βαλθεί να πείσουν τους Έλληνες πως τα Σκόπια δικαιούνται να σφετεριστούν την Ελληνική ιστορική ονομασία της Μακεδονίας, που ανέκαθεν αναφερόταν στη Βόρεια Ελλάδα, πως το Κόσσοβο δικαιούται να κηρύξει την ανεξαρτησία του (δίνοντας έναυσμα στις διεκδικήσεις των Τσάμηδων και καθιστώντας την καρδιά των Βαλκανίων βάση της CIA) και φυσικά πως η Κύπρος είναι ουσιαστικά δύο κράτη.

Τα τελευταία χρόνια κάθε μορφή αντίστασης, από τις πιο ριζοσπαστικές (όπως τα MME που υπερασπίζονται τα εθνικά συμφέροντα και την εθνική μας κυριαρχία) μέχρι τις πιο διακριτικές (όπως το να ψελλίσει κάποιος με απορία «μα καλά, η Μακεδονία δεν είναι περιφέρεια της Ελλάδος;») έχουν χαρακτηριστεί από «εθνικιστικές» μέχρι «φασιστικές». Με άλλα λόγια, βρισκόμαστε στο έλεος όλων αυτών των ανιστόρητων και επικίνδυνων «θεραπευτών» σαν να είμαστε ένα κράτος από παράλογους υποχόνδριους. Ευτυχώς, όμως, ο Έλληνας είναι εξίσου ικανός να συσπειρωθεί όταν νοιώσει την ανάσα του εχθρού στο λαιμό του, όσο είναι και να προκαλέσει την καταστροφή του ιδιοχείρως. Ο κύριος Παναγιωτόπουλος της Νέας Δημοκρατίας και ο κύριος Λομβέρδος του ΠΑΣΟΚ προτίμησαν να διασταυρώσουν τα ξίφη του μικροκομματισμού τις προάλλες στην εκπομπή του κυρίου Πρετεντέρη για τα Σκόπια, αντί να διασταυρώσουν το ξίφος της Ελλάδος με τους εχθρούς που μας έζωσαν σε ασφυκτικό κλοιό. Παραμένω ήσυχος, όμως, πως όλοι εμείς οι «υποχόνδριοι» θα αφυπνιστούμε επιτέλους και θα τους αναγκάσουμε όχι μόνο να βρουν αλλά και να ορθώσουν το ανάστημά τους στην απόπειρα της ιστορικής διαγραφής μας ως έθνος. Εάν ο Μίκης Θεοδωράκης, ο οποίος κουβαλάει στους ώμους του τόσες δεκαετίες αγώνων, ο οποίος αποφεύγει την πολιτική και τη δημοσιότητα και ο οποίος υπήρξε ηγετική φιγούρα της αριστεράς, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, τότε πιστεύω πως ακόμα και ο πιο δύσπιστος μπορεί να είναι σίγουρος πως οι πληγές μιας επικείμενης εθνικής τραγωδίας θα είναι πραγματικές και μόνιμες, και όχι κατά φαντασίαν.

Βασίλης Αντωνάς

(Εφημερίδα Κηφισιά 2008)

Η Βαρύτητα της Σχέσης

2008-02-12T19:12:00.001+02:00

Χθες βράδυ είχα μία ενδιαφέρουσα συζήτηση με ένα νεαρό φίλο μου, ο οποίος έχει ευλογηθεί με το δώρο του υψηλού δείκτη ευφυΐας αλλά αντιμετωπίζει κάποιες δυσκολίες στις διαπροσωπικές του επαφές. Με αφορμή ένα περιστατικό το οποίο δημιούργησε εντάσεις στο κοινό μας κύκλο, διερευνήσαμε τα πλεονεκτήματα που απολαμβάνουμε όταν η επικοινωνία με τους γύρω μας είναι εποικοδομητική, θετική και αμοιβαία ευχάριστη. Ο φίλος μου υποστήριξε πως εάν και προσπαθεί να βελτιώσει τη ποιότητα των διαδραστικών του συνδιαλλαγών, αυτό δεν αποτελεί απαραίτητα προϋπόθεση για την εξέλιξη και τη βελτίωσή του. Μέχρι ενός σημείου, αυτό ισχύει και πολλοί ταλαντούχοι άνθρωποι συνεισφέρουν και πετυχαίνουν λόγο του ταλέντου τους, των δεξιοτήτων τους και των επιτευγμάτων τους. Ο μαθηματικός Τζον Νας (τον οποίο πρόσφατα υποδύθηκε ο Ράσελ Κρόου), λόγου χάρη, είναι ένα από αυτά τα παραδείγματα, όπως ίσως και ο Σοπενχάουερ. Στο κάτω-κάτω ποιός θέλει να περιτριγυρίζεται από άτομα χαμηλότερου δυναμικού που όχι μόνο δεν σε καταλαβαίνουν αλλά και σε αποσπούν από το έργο σου;

Από την άλλη βέβαια (και πέραν του ότι δεν είμαστε όλοι ιδιοφυίες) η ιστορία έχει γραφτεί και διαμορφωθεί από άτομα τα οποία κατάφεραν να επεκτείνουν το κύκλο της επιρροής τους με το να εμπνέουν, να παροτρύνουν και να ηγούνται δια παραδείγματος. Από ήρωες της αρχαιότητας όπως ο Αλέξανδρος και ο Λεωνίδας, μέχρι τον Τσόρτσιλ, τον Κάστρο και τον Μαντέλα του εικοστού αιώνα η ιστορία έχει γραφτεί ως επί το πλείστον από ηγέτες και καθοδηγητές. Και σε αυτήν όμως την περίπτωση, δεν μπορούμε όλοι να μοιάσουμε σε αυτές τις προσωπικότητες. Μπορούμε όμως μέσα από την επικοινωνία, τη συνεργασία και τον αμοιβαίο σεβασμό να προωθήσουμε τους στόχους μας, να διευκολύνουμε την καθημερινότητά μας και να εδραιώσουμε ένα κλίμα αλληλοϋποστήριξης με τους γύρω μας. Στην περίπτωση δε που μπορούμε να συνδυάσουμε τα παραπάνω με την ατομική μας εξέλιξη και πρόοδο, τότε θα έχουμε ανεβάσει κατακόρυφα τις πιθανότητες της επιτυχίας μας, της ευτυχίας μας και της αρμονικής συνύπαρξης με τους γύρω μας.

Βασίλης Αντωνάς

(Εφημερίδα Κηφισιά 2008)

Κάθε Αρχή και Δύσκολη

2008-01-08T18:25:00.000+02:00

Η αρχή του έτους είναι μια περίοδος που βρίσκει πολλούς από εμάς αναπάντεχα απροετοίμαστους, μπερδεμένους και πολλές φορές στα πρόθυρα κατάθλιψης. Η λάμψη από τα Χριστουγεννιάτικα λαμπιόνια και οι μπουρμπουλήθρες σαμπάνιας που ερεθιστικά γαργάλισαν τον ουρανίσκο μας είναι πλέον μακρινή ανάμνηση και αντικαθίστανται από τη μουντάδα και το καυσαέριο της πόλης. Οι χιονισμένες βουνοκορφές που μας καλημέριζαν στο Καρπενήσι, στο Πήλιο ή σε κάποιο προορισμό του εξωτερικού έχουν μετατραπεί σε ατελείωτες ουρές αυτοκινήτων στη Κηφισίας, τη Κατεχάκη και την Παραλιακή. Ο/Η σύντροφος μας σταματάει να τρέχει πανικόβλητη –όπως και εμείς- κάνοντας διάλλειμα μόνο για να βγάλει έναν αναστεναγμό απελπισίας. Ακόμα χειρότερα, δεν έχουμε σύντροφο ή και διάθεση να επικοινωνήσουμε με το πρόσωπο που περιστασιακά μπαινοβγαίνει στη ζωή μας. Οι εκκρεμότητες που είχαμε έντεχνα αναβάλει πριν τις γιορτές παρουσιάζονται δριμύτερες και ενισχυμένες και πελαγωμένοι ανατρέχουμε σε αυτές μία-μία μέσα στο κεφάλι μας ελπίζοντας πως ως δια μαγείας θα επιλυθούν. Τις περισσότερες φορές καθώς περνά ο χειμώνας, τα πράγματα φαίνονται να μπαίνουν στη θέση τους και η ασφαλής καθημερινότητα αποκαθίσταται…μέχρι την επόμενη χρονιά.

Εδώ όμως είναι που ίσως όλοι μας να κάνουμε ένα τεράστιο σφάλμα. Αντί να επωφεληθούμε της ευκαιρίας που μας δίνεται από αυτή τη βίαια εναλλαγή για να εξετάσουμε τα κομμάτια της ζωής μας που υπολειτουργούν, περιμένουμε στωικά να μουδιάσει το μυαλό και η ψυχή μας τόσο ώστε όλα όσα φαντάζουν ανυπόφορα τον αυτή τη περίοδο, να ξαναγίνουν μέρος μίας ρουτίνας ανεκτής και αποδεκτής. Και έτσι κάθε χρόνο η ευκαιρία να αλλάξουμε κάτι από αυτά εξατμίζεται όπως οι Πρωτοχρονιάτικες δεσμεύσεις που κάνουμε μέσα στο κεφάλι μας ή με μία βαρύγδουπη ανακοίνωση παρουσία αυτών που αγαπάμε («Θα κόψω το κάπνισμα», «Θα αλλάξω δουλειά», «Θα γίνω πιο κοινωνικός» κτλπ).

Μία διαπίστωση η οποία μπορεί να μας βοηθήσει είναι το πώς η ζωή μας δε χειροτερεύει δραστικά μετά τις γιορτές, απλά επανέρχεται εκεί που ήταν. Ακούγεται αυτονόητο, και όμως είναι κάτι που συχνά μας διαφεύγει. Αν αυτό που βιώνουμε τις πρώτες εβδομάδες του χρόνου δε μας αρέσει, τότε είναι σχεδόν βέβαιο πως υποσυνείδητα δε μας αρέσει ούτε τον υπόλοιπο. Χωρίς να αγνοούμε παράγοντες ιατρικούς (όπως πχ η κακή διάθεση μετά από παρατεταμένη χρήση αλκοόλ), οικονομικούς (όπως η έλλειψη χρημάτων μετά τις Χριστουγεννιάτικες αγορές) και κοινωνικούς (όπως το ότι μας λείπει η παρέα που, όπως και εμείς, έχει κλειστεί στο καβούκι της για να ανασυνταχθεί), εάν μετά τις γιορτές νιώθουμε ανεκπλήρωτοι και δυστυχισμένοι, τότε ανήκουμε στη κατηγορία των ανθρώπων που έχουν τα περιθώρια (και την ευκαιρία) να βελτιώσουμε την ύπαρξη μας.

Ένας πολύ αποτελεσματικός τρόπος να βελτιωθούμε είναι να διαγνώσουμε τι είναι αυτό που μας ενοχλεί. Είναι η αίσθηση μοναξιάς, η κακή επικοινωνία με τους γύρω μας, η υγεία και η εμφάνιση μας, τα επαγγελματικά και οικονομικά μας θέματα;
Συχνά είναι ένας συνδυασμός πραγμάτων με 1-2 από αυτά να κυριαρχούν. Άλλες φορές είναι δύσκολο να εντοπίσουμε και να κατατάξουμε τις πηγές των προβλημάτων μας, πράγμα που υποδεικνύει πως χρειάζεται να δουλέψουμε με την αυτογνωσία μας. Ό,τι από αυτά και να είναι, μια καλή αρχή είναι να πάρουμε ένα κομμάτι χαρτί για κάθε ένα θέμα που εντοπίσαμε και να γράψουμε στην επικεφαλίδα το πρόβλημα, στο κάτω μέρος τη λύση που θα επιθυμούσαμε και στη μέση ένα ρεαλιστικό χρονικό πλαίσιο για την επίτευξη των στόχων μας.

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να διατηρήσουμε την επαφή μας με την πραγμτικότητα, δηλαδή με το τι είναι πραγματικά, ρεαλιστικά επιτεύξιμο, γιατί το να έχουμε σχέδια τα οποία θα ναυαγήσουν είναι εξίσου αντιπαραγωγικό με το να μην έχουμε καθόλου. Για παράδειγμα το να σχεδιάσουμε να χάσουμε 20 κιλά ή να κάνουμε 5 καινούργιους φίλους στο διάστημα ενός μήνα σχεδόν σιγουρεύει την αποτυχία μας. Θα βοηθήσει λοιπόν εάν στο διάστημα ανάμεσα στο πρόβλημα και τη λύση εισάγουμε χρονικά τα βήματα τα οποία θεωρούμε πως θα μπορέσουμε να πάρουμε μέχρι να φτάσουμε στο τέρμα. Καθώς προχωράμε, θα ανακαλύψουμε πως πολλά από αυτά που μας κάνουν δυστυχείς είτε είναι αλληλένδετα είτε έχουν άλλη αιτία ύπαρξης και λύση από αυτή που προσμέναμε. Αυτό θα σημαίνει πως η δουλειά που ξεκινήσαμε έχει αποκτήσει δυναμική και προοπτική, σε σημείο που δε μας επιτρέπει πια να την αγνοήσουμε. Όπως η δύσκολη περίοδος μετά τις γιορτές, έτσι και αυτή η διαδικασία θα μας πιάσει απροετοίμαστους ή και ανήμπορους να αντιδράσουμε. Αν μπορέσουμε να χρησιμοποιήσουμε αυτά τα περιστατικά ως μεγεθυντικό φακό αντί να τα εκλάβουμε ως αποτυχία, τότε είναι βέβαιο πως η γνώση που θα αποκομίσουμε θα αποτελέσει πολύτιμο εφόδιο για να ξεπεράσουμε και να βελτιώσουμε τη ποιότητα της ζωής μας, την επικοινωνία μας με τους γύρω μας και πάνω από όλα τη σχέση με τον εαυτό μας. Χρήσιμοι σύμμαχοι σε αυτό το ταξίδι μπορούν να είναι οι φίλοι μας, η οικογένεια μας ή ακόμα και ένας ψυχοθεραπευτής που μας εμπνέει εμπιστοσύνη. Με αυτό τον τρόπο η αρχή κάθε χρόνου θα μετατραπεί από μια περίοδο που αδημονούμε να τελειώσει σε έναν απολογισμό προόδου, ανάπτυξης και αυτό-πραγμάτωσης.

Βασίλης Αντωνάς

(Εφημερίδα Αμαρυσία 2008)

Το Στρες στον Εργασιακό Χώρο

2007-12-22T18:25:00.000+02:00

Πολλοί από εμάς θα έχουμε βιώσει ανά καιρούς αυτό που επιγραμματικά χαρακτηρίζεται ως στρες στον εργασιακό χώρο. Ατελείωτες ώρες εργασίας, ασυνεννοησία με προϊσταμένους και υφιστάμενους, καχυποψία και κακή διάθεση που μας επηρεάζει εντός και εκτός γραφείου είναι μερικά από τα θέματα που μας βασανίζουν και καθιστούν τα πέντε έβδομα της εβδομάδος μας πραγματική κόλαση. Ανήμποροι παρακολουθούμε σα σε ταινία τον εαυτό μας να τρέχει σα ανθρωποειδές από το πρωί μέχρι το βράδυ, μετρώντας τις ώρες που μας χωρίζουν από το να καταρρεύσουμε στον καναπέ μας. Σταδιακά αυτό γίνεται πλέον ρουτίνα και το αποδεχόμαστε στωικά, καταδικασμένοι όπως ο Προμηθέας στο Καύκασο.

Σε αντίθεση όμως με το Προμηθέα, εμείς δεν είμαστε αλυσοδεμένοι και είναι σημαντικό να αντιληφθούμε πως έχουμε την επιλογή να επιχειρήσουμε τουλάχιστον να βελτιώσουμε τη κατάσταση μας η ακόμα και να την αλλάξουμε δραστικά. Μία από τις βασικές πηγές ασφάλειας είναι η γνώση πως προστατευόμαστε από κάποια όρια, φυσικά και ψυχολογικά. Το πιο ευνόητο φυσικό όριο (μετά από το δέρμα μας!) είναι οι τοίχοι που μας προστατεύουν στο σπίτι μας. Με παρόμοιο τρόπο μπορούμε να αναγείρουμε τις ψυχολογικές παραμέτρους οι οποίες θα μας προστατεύουν καθορίζοντας τι είναι αποδεκτό και τι όχι. Στον εργασιακό χώρο αυτό μπορεί να συνεπάγεται το πόσο αργά θα φύγουμε από το γραφείο, το πόση δουλειά θεωρούμε και δεχόμαστε ως εφικτή και πραγματοποιήσιμη, το ποια συμπεριφορά είμαστε διαθετημένοι να υπομείνουμε, τις χρηματικές μας απολαβές, τις διακοπές μας ή ακόμα και το χρονικό διάστημα που θέτουμε στον εαυτό μας ως το περισσότερο που μπορούμε να παραμείνουμε στη θέση μας εάν δεν βελτιωθούν τα πράγματα. Σε αυτή τη διαδικασία είναι σημαντικό να διατηρήσουμε ένα ρεαλιστικό πρίσμα, ένα βαθμό ευελιξίας και τη δυνατότητα να αναθεωρούμε τα όρια μας όταν είναι προς το συμφέρον το δικό μας και των γύρω μας.

Έχοντας λοιπόν προστατεύσει τον εαυτό μας, μας δίνεται η ευκαιρία να αναπτύξουμε τις σχέσεις συνεργασίας με τους γύρω μας, πράγμα το οποίο θα συμβάλλει καταλυτικά στο να γίνει πιο ευχάριστος και πιο αποδοτικός ο χρόνος μας. Το πρώτο βήμα θα πρέπει να είναι το να εδραιώσουμε μια βασική επικοινωνία με τους συνεργάτες μας. Αν αναλογιστείτε πόσος χρόνος χάνεται επειδή δε σταματάμε για να μιλήσουμε με τους συναδέλφους μας είτε επειδή υποθέτουμε πως ξέρουμε τι σκέφτονται είτε απλά επειδή δεν έχουμε τη διάθεση, θα κατανοήσετε πόσες δυσκολίες επιφέρει η σιωπή μας. Η επικοινωνία αυτή μπορεί να ξεκινήσει εντός του γραφείου και αν ο χρόνος και οι συνθήκες το επιτρέπουν να συνεχιστεί σε κοινωνικό πλαίσιο. Μαθαίνοντας περισσότερα για τους γύρω μας και αποκτώντας πρόσβαση στο πως νιώθουν, πως σκέφτονται και πως πράττουν θα μας προφυλάξει από δυσάρεστες και χρονοβόρες εκπλήξεις, θα μας προσφέρει επιπλέον συμμάχους (οι οποίοι κατά πάσα πιθανότητα αισθάνονται τόσο απομονωμένοι και πιεσμένοι όσο εμείς) και θα δημιουργήσει ένα πιο ευχάριστο περιβάλλον εργασίας. Μια χρήσιμη τεχνική είναι να υπενθυμίζουμε στον εαυτό μας να ακούει και να προσπαθεί να καταλάβει τι είναι αυτό που προσπαθεί να μεταδώσει ο συνομιλητής μας. Αυτό θα επιταχύνει τη συνεννόηση μας, θα κάνει τον άλλον πιο δεκτικό σε αυτό που έχουμε να πούμε αλλά και θα κάνει την απάντηση μας σχετική και εύστοχη.

Έχουμε λοιπόν, στρατηγικά σχεδόν, προστατεύσει τα όρια μας, έχουμε βελτιώσει την επικοινωνία και έχουμε βρει συμμάχους να μας στηρίξουν. Η επόμενη κίνηση μας θα πρέπει να είναι να δημιουργήσουμε σαφήνεια. Αυτό μπορεί να ξεκινάει από το να αντιληφθούμε πια ακριβώς είναι η περιγραφή τις θέσης μας και οι ευθύνες μας μέχρι το να ζητάμε σαφής εξηγήσεις (προσπαθώντας να μη χάσουμε το αίσθημα αυτονομίας και πρωτοβουλίας) κάθε φορά που μας ανατίθεται κάτι για το οποίο δεν είμαστε σίγουροι. Οι επιπλοκές που προκύπτουν από την έλλειψη κοινής συνεννόησης περιλαμβάνουν πολλά στελέχη να προσπαθούν να διεκπεραιώσουν το ίδιο πράγμα (με αποτέλεσμα πολλές παρεξηγήσεις, καχυποψία και αγανάκτηση) και πολλά πράγματα να μην γίνονται επειδή κανείς δεν είναι σίγουρος ποιος τα έχει αναλάβει. Με το να επιζητάμε σαφήνεια προωθούμε το αίσθημα ευθύνης και απωθούμε το αίσθημα τις αδικίας και του σιωπηλού αλλά ψυχοφθόρου θυμού.

Και ενώ δουλεύουμε μεθοδικά με όλα τα παραπάνω, είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε πως οι περισσότεροι από εμάς δουλεύουμε για να ζούμε και όχι το αντίθετο. Έτσι, είναι σημαντικό να προσπαθούμε να διατηρούμε μια ευχάριστη κοινωνική ζωή, ζωντανές και ενδιαφέρουσες σχέσεις και έναν υγιή και δραστήριο ρυθμό ζωής. Εάν η δουλειά μας είναι το μόνο ενδιαφέρον μας ή αν νιώθουμε πως μας στερεί τη δυνατότητα να έχουμε άλλα ενδιαφέροντα και απολαύσεις τότε είναι φυσικό να διατηρούμε, συνειδητά ή ασυνείδητα μια άρνηση και μια πικρία, η οποία στο τέλος θα μας αναλώσει και θα μας βρει μετανιωμένους μετά από χρόνια να σκεφτόμαστε πως έπρεπε να είχαμε ταξινομήσει τις προτεραιότητες μας διαφορετικά.

Βασίλης Αντωνάς

(Εφημερίδα Ελευθεροτυπία, 2007)

Τα Όνειρα

2007-11-29T02:17:00.000+02:00

*Από αρχαιοτάτων χρόνων, ο άνθρωπος έχει επιχειρήσει να κατανοήσει και να χρησιμοποιήσει προς όφελός του το περιεχόμενο των ονείρων του. Στο δυτικό κόσμο, το πρώτο σχετικό εγχειρίδιο (που αποτελείται από πέντε τόμους), γράφτηκε από τον Έλληνα στοχαστή Αρτεμίδωρο –ο οποίος είχε επίσης προσπαθήσει να προειδοποιήσει τον Ιούλιο Καίσαρα για το σχέδιο δολοφονίας του από τον Βρούτο.- Παλιότερα ακόμα, ο Όμηρος έκανε πολύ συχνές αναφορές σε όνειρα και ερμηνείες που σημάδεψαν την πορεία των ηρώων της εποχής. Επίσης η Βίβλος και οι αρχαίοι Αιγύπτιοι αποδέχονται τα όνειρα ως σημαδιακά μυνήματα.

Από τότε πολλά έχουν γραφτεί και οι θεωρίες εμπλουτίστηκαν ακόμα περισσότερο με τις ιδέες γνωστών ψυχολόγων όπως ο Φρόιντ και ο Γιουνγκ αλλά και με πιο λαογραφικές προσπάθειες όπως οι ονειροκρίτες. Ο μεν Φρόιντ απέδωσε σημασία στην έκφραση της σεξουαλικότητας και των καταπιεσμένων επιθυμιών, ο δε Γιουνγκ υπογράμμισε τη σημασία της εξατομίκευσης του κάθε ονείρου σε σχέση με αυτόν που το είδε (όπως και ο Αρτεμίδωρος).

Ως ψυχοθεραπευτής, μου δίνεται συχνά η ευκαιρία να δουλέψω με ασθενείς, οι οποίοι γενναιόδωρα μοιράζονται μαζί μου τα μυνήματα του υποσυνείδητού τους. Η κλινική εμπειρία μου και η μέχρι τώρα ενασχόλησή μου με αυτό το φαινόμενο, με κάνουν να πιστεύω με αρκετή βεβαιότητα, πως ο συμβολισμός των ονείρων αποκλείεται να είναι ενιαίος για όλους, κάτι το οποίο κατά την άποψή μου καθιστά τους παραδοσιακούς ονειροκρίτες αρκετά ανακριβείς. Με τον ίδιο τρόπο που αποκλείεται να υπάρχουν τόσοι τύποι ανθρώπων όσα και ζώδια (12 νομίζω), έτσι αποκλείω και το να σημαίνουν όλα τα όνειρα το ίδιο για όλους. Για παράδειγμα, η σημασία που θα έχει για έμενα το να δω ένα άλογο από το οποίο ίσως να έπεσα όταν ήμουν 10, αποκλείεται να είναι η ίδια με τη σημασία που θα έχει το να δει ένα άλογο ένας επαγγελματίας ιππέας (που ζει από αυτό). Για αυτό καλό θα είναι πριν προσπαθήσουμε να δώσουμε πάγιες ερμηνείες περί του συμβολισμού των ονείρων, να έχουμε τουλάχιστον μία ιδέα για το τί σημαίνουν αυτά τα σύμβολα και σε συνειδητό, πραγματικό επίπεδο για αυτόν που τα βλέπει.

Βασίλης Αντωνάς

(*Φωτογραφία: Maid of the Mist-Ευγενική παραχώρηση της Μυρτώς Λαζοπούλου)

ΤΡΑΒΩΝΤΑΣ ΤΗ ΓΡΑΜΜΗ…

2007-10-18T18:01:00.000+03:00

Πολλοί από εσάς θα έχετε βρεθεί σε σχέσεις όπου η προσφορά, η κατανόηση και η αφοσίωση υπήρξαν πράξεις για εσάς και λόγια για το σύντροφό σας. Τους τελευταίους μήνες πολλές φορές θέλησα να γράψω για τις επιπτώσεις που κάτι τέτοιο έχει όχι μόνο στη σχέση, αλλά και στον αυτοσεβασμό μας. Πολλές φορές έπιασα τον εαυτό μου να ξεκινάει ένα κείμενο, μόνο και μόνο για να παρατήσω την ηλεκτρονική μου πέννα μετά από μερικές αράδες. Δικαιολογίες ένα σωρό. Πότε έφταιγε το ότι οι 300 λέξεις που μου παραχωρούσε η εφημερίδα που φιλοξενεί τη στήλη μου δεν έφταναν, πότε υπήρχαν αντικείμενα πιο επίκαιρα και πότε μου είχε προταθεί να γράψω για κάποιο άλλο θέμα. Νομίζω έφτασε όμως η ώρα να τα βάλω όλα αυτά στην άκρη και να μοιραστώ τις σκέψεις μου μαζί σας.

Η έλλειψη αμοιβαιότητας στις ερωτικές σχέσεις έχει ως αποτέλεσμα να επέλθει μία ρήξη όχι μόνο με το σύντροφό μας, αλλά και με τον ίδιο μας τον εαυτό. Και η παροχή αγάπης, φροντίδας και εμπιστοσύνης χωρίς αντίκρισμα αργά η γρήγορα μετατρέπονται σε έλλειψη αυτοσεβασμού. Οι λόγοι που οδηγούν τους ανθρώπους να εμπλακούν σε τέτοιου είδους σχέσεις είναι πολλοί και πολυδιάστατοι, οπότε θα τους αναλύσουμε κάποια άλλη φορά. Ο Βολτέρος είπε: «Τι είναι η ανέχεια; Είναι η συνέπεια της ανθρωπότητας. Είμαστε όλοι φτιαγμένοι από λάθη και αδυναμίες. Ας ανταποδώσουμε συγχώρεση ο ένας για τα λάθη του άλλου-αυτός είναι ο πρώτος νόμος της φύσης». Δεν θα τολμήσω να διαφωνήσω φυσικά με το μεγάλο διανοούμενο, θα σας προσκαλέσω όμως να εστιάσετε την προσοχή σας στην έννοια της ανταπόδοσης.

Μία ιστορική αναδρομή στα άρθρα μου –αυτά που φιλοξενούνται σε αυτό τον διαδικτυακό χώρο αλλά και άλλα παλιότερα- μου επεσήμανε πως συχνά φλερτάρω με το θέμα του πότε σταματάει η αγάπη και η ανάγκη για τον άλλον, και αρχίζει η έλλειψη αυτοσεβασμού. Ενδεικτικά σας παραπέμπω στα κείμενα «Αχαριστία», «Το Τίμημα της Ασυνέπειας», «Κατά Παραγγελία Σύντροφοι», «Η Υπομονή ως Μειονέκτημα» και «Ο Πόλεμος των Φύλων».

Κάπου εδώ ίσως θα ήταν χρήσιμο να δώσω άδεια στον εαυτό μου να κλέψει και να αναπαράγει λίγο από το υπάρχον υλικό. Διανύουμε μία εποχή μεταβατική, όπου άντρες και γυναίκες δεν ξέρουν ακριβώς τί να περιμένουν ο ένας από τον άλλον και ως εκ τούτου και τί να προσφέρουν. Αυτό δημιουργεί εντάσεις και αμηχανία τουλάχιστον όσον αφορά τις ετερόφυλες σχέσεις. Το να επιδείξει κάποιος υπομονή ελπίζοντας πως ως εκ θαύματος ο σύντροφός του θα καταλάβει τί χρειάζεται από αυτόν είναι μία παγίδα η οποία συχνά μας αποτρέπει από το να είμαστε κύριοι του εαυτού μας και των αποφάσεών μας. Επιπροσθέτως το ιδανικό που έχουμε πολλές φορές πλάσει στο μυαλό μας και ενίοτε νομίζουμε πως συναντάμε μπορεί να μην είναι τίποτα περισσότερο από τη λαχτάρα της ψυχής μας να ολοκληρώσει αυτό που χρειάζεται. Επίσης, όταν κάποιος κατά συρροή προδίδει την εμπιστοσύνη μας, ένας σίγουρος και αποτελεσματικός τρόπος να γλυτώσουμε, είναι να μην τον εμπιστευτούμε ξανά. Η έννοια της αχαριστίας είναι άμεσα συνδεδεμένη με την ασυνέπεια και όπως με τους ασυνεπείς έτσι και με τους αχάριστους, το θύμα από κάποιο σημείο και μετά φέρει παρόμοια αν όχι μεγαλύτερη ευθύνη με το θύτη. Τα παραπάνω λοιπόν συνοψίζουν τις μέχρι τώρα τοποθετήσεις μου οι οποίες σχετίζονται με την οριοθέτηση, την ανέχεια και τον αυτοσεβασμό.

Σας ακούω όμως να μουρμουρίζετε παραπονεμένα, «ωραία μας τα λες κύριε ψυχοθεραπευτή…μας προσέφερες αρκετές εξηγήσεις, μας έδωσες δυο-τρεις κατευθύνσεις, επέρριψες και κάμποση από την ευθύνη πάνω μας…και;»…Δυστυχώς ανάμεσα σε αυτούς που διαμαρτύρονται για τα παραπάνω βρίσκομαι και εγώ. Ο Νίτσε στο Ζαρατούστρα έγραψε: «Είναι εύκολο να πετάξουμε μία πέτρα σε ένα βαθύ πηγάδι, ποιός όμως θα τη μαζέψει πάλι;»…Κάπως έτσι είναι και η απώλεια του αυτοσεβασμού σε μία σχέση…όπως μία πέτρα σε ένα βαθύ πηγάδι: Όχι μόνο είναι πολύ δύσκολο να την ξαναβρούμε αλλά πολλές φορές ούτε καν μπορούμε να τη δούμε. Είμαστε πλάσματα της συνήθειας, πλάσματα της ελπίδας και πλάσματα που δυσκολεύονται να δουν τον αντικατοπτρισμό τους. Έτσι οι ανάγκες και οι αδυναμίες πολλές φορές μας αιχμαλωτίζουν σε σχέσεις που μας παραβιάζουν και ανήμποροι προσπαθούμε να προσφέρουμε όλο και περισσότερα με την ελπίδα πως ο άλλος θα το εκτιμήσει και θα ανταποδώσει. Ακόμα χειρότερα, πολλές φορές εκφυλιζόμαστε τόσο πολύ, που αρχίζουμε να θεωρούμε δεδομένο το ρόλο μας.

Δυστυχώς, όμως, είτε πρόκειται για αυθυποβολή, είτε για μαζοχιστική τάση, αυτή είναι μία διαδραστική διαδικασία που θυμίζει κινούμενη άμμο. Όσο περισσότερο μαθαίνει να ανέχεται ο ένας εκ των δύο τόσο περισσότερο ο άλλος θεωρεί δεδομένο πως υποχωρήσεις, παραχωρήσεις και συμβιβασμοί δεν χρειάζονται από την πλευρά του. Και εκεί τα πράγματα γίνονται πραγματικά επικίνδυνα, γιατί συνωμοτικά πλέον ο ένας εδραιώνει τη στρεβλωμένη πραγματικότητα του άλλου. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι αρκετά ζευγάρια τα οποία χωρίζουν μετά από τριάντα ή σαράντα χρόνια γάμου επειδή ο ένας εκ των δύο συνειδητοποιεί ένα πρωί (ή και ένα βράδυ) πως έχει κουβαλήσει μόνος του τη σχέση, έχει υπάρξει αποδέκτης αχαριστίας και δεν έχει λάβει ανταπόδοση για την αγάπη και τη φροντίδα που έχει δώσει. Αυτά τα συμβάντα είναι πραγματικά τραγικά, γιατί όσο και να προσπαθούμε να πείσουμε τον εαυτό μας πως μπορούμε πάντα να ξαναρχίσουμε τη ζωή μας, η απώλεια είναι συχνά καθοριστική σε πολλά επίπεδα. Και έτσι, όπως φαίνεται, υπάρχουν φορές που ξεπερνάμε τα όρια της ανέχειάς μας, χάνουμε τον αυτοσεβασμό μας, αναλωνόμαστε χωρίς αντίκρισμα και δεν το καταλαβαίνουμε καν. Μετά από λίγο καιρό οι φίλοι και η οικογένειά μας σταματάνε να μας το επισημαίνουν όχι μόνο επειδή φοβούνται να παρέμβουν στη σχέση μας αλλά και επειδή συνηθίζουν και αυτοί το απομεινάρι που κάποτε ήταν ο εαυτός μας.

Τα πράγματα μπορούν να γίνουν όμως πιο απλά, ειδικά αν αξιολογήσουμε στα αρχικά στάδια μίας σχέσης τις προθέσεις του άλλου όσον αφορά τη συμβολή του σε αυτήν. Υπάρχουν δύο σημεία τα οποία μπορούν να μας υποδείξουν με ικανοποιητική ακρίβεια το μέλλον. Το πρώτο είναι η διάθεση και η κατανόηση που επιδυκνείει ο σύντροφός μας κάθε φορά που προσπαθούμε να του επισημάνουμε τί χρειαζόμαστε ή ότι κάτι που έκανε (ή δεν έκανε) μας πλήγωσε. Ο αρχετυπικά εγωιστής άνθρωπος θα εκλάβει την εκδήλωση των αναγκών μας ως κριτική, θα δικαιολογηθεί και ίσως να μας κατηγορήσει πως είμαστε παράλογοι, καταπιεστικοί και απαιτητικοί. Στο τέλος το όλο θέμα θα λήξει χωρίς να έχουμε καταλήξει σε ένα σημείο κοινής συνεννόησης και χωρίς να έχουμε την παραμικρή ιδέα του τί μας επιφυλάσσει το μέλλον. Κοινώς, θα κυριαρχήσουν το χάος, η ασάφεια και η αβεβαιότητα. Το δεύτερο ενδεικτικά δυσοίωνο σημάδι, το οποίο είναι άμεσα συνδεδεμένο με το πρώτο, είναι πως ακόμα και να επιτύχουμε μία στοιχειώδη κοινή αντίληψη, τα πράγματα που μας ενοχλούν επαναλαμβάνονται κατά συρροή. Αυτό μπορεί να σημαίνει πως δεν παραθέσαμε με σαφήνεια τις θέσεις και τις απόψεις μας, ειδικά τις πρώτες φορές. Από κάποιο σημείο και μετά όμως, θα πρέπει απλά να αποδεχτούμε πως στην καλύτερη περίπτωση ο άνθρωπος που έχουμε απέναντι μας δεν έχει καμία δυνατότητα να συνυπάρξει εντός των πλαισίων μίας συντροφικής αμοιβαιότητας ή απλά έχοντας καταλάβει μια θέση ισχύος απέναντι μας, προκλητικά μας αγνοεί και μας αψηφά. Για αυτό μπορεί να ευθύνεται η φύση του, οι περιστάσεις, ή απλά το ότι δεν του εμπνέουμε αρκετή αγάπη. Είτε είναι η επαγγελματική σταδιοδρομία, είτε η οικογένεια του ενός εκ των δύο συντρόφων, είτε η κοινωνική ζωή και τα χόμπυ, όλα φαίνονται να είναι πιο σημαντικά και να χρήζουν περισσότερου χρόνου, ενέργειας και αφοσίωσης από ότι η σχέση. Είναι πολύ οδυνηρό να περνάς τη ζωή σου με έναν άνθρωπο, ο οποίος σε θέτει ως προτεραιότητα μόνο στα λόγια και στη θεωρία. Πολλές φορές πρόκειται για άγνοια, άλλες για έλλειψη δυνατοτήτων, συχνότερα όμως πρόκειται για μία ναρκισσιστική έπαρση που δικαιωματικά και εγωιστικά τον κάνει να πιστεύει πως η ζωή του αξίζει περισσότερο από τη δική σας. Ό,τι και να είναι, μπορώ να σας πω με αρκετή βεβαιότητα πως δύσκολα θα αλλάξει, ειδικότερα εάν πρόκειται για μέρος του χαρακτήρα και τις προσωπικότητας του εκάστοτε ατόμου. Επίσης μπορώ να σας πω με ακόμα περισσότερη βεβαιότητα ότι αυτό δεν είναι δικό σας πρόβλημα. Το να παρακολουθείτε μοναχικά και παθητικά τη ζωή σας να αναλώνεται άνευ ουσίας, περιμένοντας το σύντροφό σας να εισέλθει σε αυτήν, είναι απλά χάσιμο χρόνου. Σε μία τέτοια περίπτωση και δεδομένου πως η σχέση βρίσκεται σε σχετικά αρχικά στάδια, σοφότερο είναι να ακολουθείται το γνωστό ρητό, «ο σώζων εαυτόν σωθήτω». Εάν βρήκατε την είσοδο, μπορείτε να βρείτε και την έξοδο.

Πολλοί από εσάς ίσως να νομίζετε πως ένας τέτοιος διακανονισμός είναι προς το συμφέρον του συντρόφου που παθητικά και εγωιστικά απο-λαμβάνει. Δυστυχώς όμως και για αυτόν η εξίσωση καταλήγει σε έλλειμμα. Ο άνθρωπος που αρχικά ερωτεύτηκε με τα οποιαδήποτε ελκυστικά χαρακτηριστικά του, ουσιαστικά παύει να υπάρχει και τη θέση του καταλαμβάνει ένα αξιολύπητο ανθρωπάκι, χωρίς πνοή και προσωπικότητα που μοναδικό σκοπό έχει να διατηρήσει πάση θυσία το αρρωστημένο ισοζύγιο που του εξασφαλίζει απλά και μόνο την άδεια παρουσία του συντρόφου του. Και έτσι απομένουν δύο άνθρωποι παγιδευμένοι, ο ένας στην κολακεία και ασφάλεια που του παρέχεται και η οποία καλύπτει τις δικές του ανεπάρκειες, και ο άλλος στο μαζοχιστικό στροβιλισμό που υπαγορεύουν οι φόβοι του. Κοινώς, συμβιώνουν δύο τρομαγμένοι άνθρωποι καταδικασμένοι να δυστυχήσουν ακόμα περισσότερο.

Δυστυχώς ο σαδομαζοχιστικός αυτός κύκλος είναι όχι μόνο φαύλος αλλά και κυρίαρχος. Από ένα σημείο και μετά η σχέση παύει να είναι συντροφική, κάθε ίχνος αγάπης και συνεργασίας εξασθενεί και το μόνο που κυριαρχεί είναι ένας σκοτεινός φόβος απώλειας που είναι και το μόνο που διατηρεί τη σχέση. Αυτό το φόβο, δυστυχώς ο καθένας πρέπει να το δουλέψει μόνος του. Οι πιθανότητες να βρει σε αυτή την προσπάθεια σύμμαχο τον εγωιστή σύντροφό του είναι ανύπαρκτες …τέτοιες σχέσεις είναι συμβιωτικές...σχεδόν παρασιτικές, και καλό είναι να απελευθερωνόμαστε από αυτές. Όσο όμως και αν μας φαίνεται ο χωρισμός αδιανόητος, ακόμα και όταν ξέρουμε ότι έχουμε πλέον χάσει όχι μόνο τον αυτοσεβασμό αλλά και τον εαυτό μας, πολλές φορές πρέπει να υπερβούμε τα όριά μας και σφίγγοντας τα δόντια να απελευθερωθούμε. Κλείνω με ένα απόσπασμα από την “Αναφορά Στο Γκρέκο” του Νίκου Καζαντζάκη:

-«Παππού αγαπημένε είπα, δώσε μου μια προσταγή»
-«Φτάσε όπου μπορείς παιδί μου»
-«Παππού, φώναξα τώρα πιο δυνατά, δώσε μου μια πιο δύσκολη, πιο Κρητικιά προσταγή»
«Φτάσε όπου δεν μπορείς»

Καλή δύναμη και καλή ελευθερία.

Βασίλης Αντωνάς

Η ΕΥΚΑΙΡΊΑ ΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ

2007-10-17T17:15:00.000+03:00

Πολύ συχνά οι πελάτες μου αναφέρονται με έντονη αίσθηση θλίψης και μετάνοιας σε σχέσεις στις οποίες έχουν εμπλακεί ή ακόμα εμπλέκονται, σαν να ήταν λάθη τα οποία θα έπρεπε να είχαν αποφύγει. Και ενώ σε καμία περίπτωση δεν είμαι θιασώτης μιας δύσκολης και μαζοχιστικής ζωής, η προσωπική και κλινική μου εμπειρία, μου έχουν επιβεβαιώσει πως συνήθως αποχωρούμε από σχέσεις όχι τόσο επειδή δεν αντέχουμε τον άλλον, αλλά κυρίως επειδή δεν αντέχουμε αυτό που έχουμε γίνει εμείς. Και εκεί είναι που μας δίνεται μία μοναδική ευκαιρία να γνωρίσουμε και να βελτιώσουμε τον εαυτό μας.

Πολλές φορές οι δεσμοί μας, μας εξωθούν στα άκρα και μας κάνουν να φερόμαστε με τρόπους που φαντάζουν πρωτόγνωροι, άγνωστοι και αντίθετοι με το χαρακτήρα και την ιδιοσυγκρασία μας. Άλλες φορές, απλώς ανασύρουν κομμάτια μας τα οποία νομίζαμε πως είχαμε «θεραπεύσει» αποτελεσματικά. Όπως και να έχει, οι δυσκολίες πάντα μας βάζουν κάτω από το μικροσκόπιο και μεγεθύνουν όλα όσα δεν θέλουμε να αποκαλύψουμε στους άλλους, αλλά ούτε και στον εαυτό μας. Ζήλια, εγωισμός, οργή, μίσος και άλλα σκοτεινά χαρακτηριστικά ξεπηδούν και παίρνουν τα ηνία της ζωής και των πράξεών μας.

Και έτσι συνήθως βρίσκουμε τη λύτρωση με το να απομακρυνόμαστε από την πηγή του κακού για να γλυτώσουμε από όλα τα άσχημα πράγματα που μας ανάγκασε να κάνουμε. Και ενώ δεν έχω καμία αμφιβολία πως ορισμένοι άνθρωποι απλά αποτυγχάνουν να μας βγάλουν τον καλό μας εαυτό, λόγω ενδεχομένως των δικών τους προβλημάτων, πρέπει δυστυχώς να παραδεχτούμε πως κανένας ουσιαστικά δεν μας ανάγκασε να πράξουμε καθ’ οποιοδήποτε τρόπο. Δυστυχώς οι δαίμονές μας είναι αποκλειστικά δικοί μας…απλά πολλές φορές τυγχάνει να συναντάμε άτομα που τους ξυπνούν. Και όσο οδυνηρό και παράδοξο και να ακούγεται, εν μέρει αυτά τα άτομα μας κάνουν τη χάρη να μας επισημάνουν πως οι «βάρβαροι» είμαστε εμείς…Και όπως λέει και ο Καβάφης, «Και τώρα τι θα γένουμε χωρίς βαρβάρους. Οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μια κάποια λύσις»…ελλείψει βαρβάρων λοιπόν, αντιμετωπίστε τον εαυτό σας…

Βασίλης Αντωνάς

(Εφημερίδα Κηφισιά, 2007)

ΑΛΛΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ…

2007-10-06T22:41:00.000+03:00

Καμία αμφιβολία δεν υπάρχει πως για να πετύχουμε μία ισορροπημένη πορεία στη ζωή μας, χρειάζεται να είμαστε σχετικά προσαρμοστικοί και ευέλικτοι. Αλλιώς φερόμαστε και παρουσιαζόμαστε στις επαγγελματικές μας συναλλαγές, αλλιώς στο σπίτι μας και ενδεχομένως αλλιώς με φίλους και γνωστούς. Η αλήθεια όμως είναι πως ορισμένα κομμάτια μας και ουσιαστικά ο κορμός της ύπαρξής μας παραμένουν αναλλοίωτα... Όσο και να μπορούμε να ελέγξουμε τη συμπεριφορά και τις εκφράσεις μας, η ουσία της υπόστασής μας έχει πάντα τον πρώτο λόγο. Και αυτό καθίσταται σαφές στις ερωτικές μας σχέσεις, όχι μόνο γιατί εκεί δεν χρειάζεται να προσποιούμαστε, αλλά κυρίως γιατί η διάρκεια και η ασφάλεια πάντα συνδράμουν στο να ανασυρθεί ο πραγματικός μας εαυτός. Έτσι, αν είμαστε γενναιόδωροι, αυτό θα φανεί · αν είμαστε ευαίσθητοι θα φανεί· αν είμαστε αχάριστοι και εγωιστές, θα φανεί (σε αυτή την περίπτωση προτιμότερο είναι να μην κάνουμε σχέσεις). Και επειδή όλοι οι άνθρωποι διαφέρουν κάπου, μοιραία θα έρθει η στιγμή όπου κάποια από τα χαρακτηριστικά μας θα συγκρουστούν με αυτά του συντρόφου μας ή ακόμα και με την ίδια τη σχέση.

Σε αυτό το σημείο συνήθως κρίνεται το μέλλον μας με τον άνθρωπο που έχουμε δίπλα μας αλλά και πολλές φορές το ποιοι θέλουμε να ήμαστε ή να γίνουμε. Το γεγονός πως η συνύπαρξη με έναν άλλον άνθρωπο, φέρνει έντονα στην επιφάνεια τα χαρακτηριστικά μας, σημαίνει αυτόματα πως δίνεται και σε εμάς η ευκαιρία να αξιολογήσουμε και να κατανοήσουμε τον εαυτό μας καλύτερα. Και όσο και να θέλουμε να κάνουμε τη σχέση να δουλέψει, εάν επιλέξουμε να αλλάξουμε μόνο και μόνο για να μη χάσουμε τον σύντροφό μας, αργά ή γρήγορα θα νιώσουμε πως ουσιαστικά θυσιαστήκαμε. Από την άλλη, εάν συνειδητοποιήσουμε πως τα κομμάτια του χαρακτήρα μας που στέκουν εμπόδιο στη σχέση είναι τα ίδια με αυτά που δημιουργούν προβλήματα και σε άλλους τομείς στη ζωή μας, μας προσφέρεται μία μοναδική ευκαιρία να βελτιωθούμε και να ευτυχήσουμε. Σε οποιαδήποτε περίπτωση πάντως, αξίζει να θυμόμαστε πως η ακεραιότητα προς τον εαυτό μας είναι και αυτό που ουσιαστικά μας επιτρέπει να αγαπάμε και να σεβόμαστε τους γύρω μας. Και το να αλλάζουμε αποκλειστικά και μόνο για τους άλλους, το υπονομεύει αυτό.

Βασίλης Αντωνάς

(Εφημερίδα Κηφισιά, 2007)

ΑΧΑΡΙΣΤΙΑ

2007-10-01T17:38:00.000+03:00

Λίγα πράγματα με έχουν προβληματίσει στην καριέρα μου ως ψυχοθεραπευτής, τόσο όσο η έννοια της αχαριστίας. Πριν μερικές εβδομάδες, ένας από τους πελάτες μου με ρώτησε ευθέως «γιατί ο κόσμος δε δείχνει εκτίμηση σε αυτά που του προσφέρουμε…γιατί είναι αχάριστος;». Με μεγάλη έκπληξη ανακάλυψα πως δεν μπορούσα να του απαντήσω άμεσα, και έτσι αρκεστήκαμε στο να εξερευνήσουμε τη σχέση στην οποία αναφερόταν (το οποίο και ήταν ούτως ή άλλως χρησιμότερο από το να καταφύγουμε στην εδραίωση μιας γενικότερης θεωρίας). Παρόλα αυτά, μετά το τέλος της συνεδρίας, ένας γενικότερος προβληματισμός με κυρίευσε και υπέκυψα στον πειρασμό να αναζητήσω μια ευρύτερη και πιο κοινωνική κατανόηση του φαινόμενου.

Το πρώτο που συνειδητοποίησα, ήταν πως ο όρος αχαριστία χρησιμοποιείται ως επί το πλείστον στο πλαίσιο κοντινών προσωπικών σχέσεων. Τέτοιες σχέσεις είναι οι οικογενειακές, οι ερωτικές και οι φιλικές. Ως εκ τούτου σπάνια θα ακούσουμε κάποιον στον εργασιακό μας χώρο να κατονομάζει κάποιον συνάδελφο ως «αχάριστο» επειδή δεν επέδειξε ευγνωμοσύνη ή ανταπόδοση για κάποια παροχή…το πιο συνηθισμένο θα ήταν να τον χαρακτηρίσει «ασυνεπή». Αυτό με κάνει να υποθέτω πως αχάριστους θεωρούμε ανθρώπους με τους οποίους είμαστε κοντά, από τους οποίους έχουμε προσδοκίες και τους οποίους εμπιστευόμαστε· συνεπώς, ο πόνος και η οργή που βιώνουμε είναι σχεδόν σαν προδοσία.

Η δεύτερη συνειδητοποίησή μου, η οποία προήλθε κυρίως από την προσωπική και κλινική μου εμπειρία, είναι το πως σπάνια κάποιος παραδέχεται ότι έχει υπάρξει αχάριστος. Μία ανασκόπηση σε διάφορα περιστατικά, μου υπενθύμισε πως ο κατηγορούμενος συνήθως ισχυρίζεται ότι είτε δε ζήτησε ποτέ αυτά που του παρείχε ο κατήγορος (πράγμα που συχνά ακούγεται από τα παιδιά προς τους γονείς), ή δε θεώρησε αυτά που πήρε αρκετά σημαντικά, ή ακόμη και πως αχαριστία επέδειξε ο άλλος (πράγμα πολύ συνηθισμένο στις ερωτικές σχέσεις). Τα παραπάνω με οδηγούν στο συμπέρασμα πως εάν δεν υπάρχει ρητή και γραπτή συμβολαιογραφική πράξη που να ορίζει τις υποχρεώσεις του ενός προς τον άλλον, ο κίνδυνος του να θεωρηθεί κάποιος αχάριστος είναι ουσιαστικά αναπόφευκτος. Και επειδή με τους κοντινούς μας ανθρώπους συμβόλαια δεν κάνουμε, καλό θα είναι που και που όχι μόνο να τους ρωτάμε τι χρειάζονται από εμάς και να ζητάμε αυτά που εμείς χρειαζόμαστε, αλλά και να αναλαμβάνουμε την ευθύνη για όσα οικιοθελώς τους προσφέρουμε.

Βασίλης Αντωνάς (Εφημερίδα Κηφισιά 2007)

Το Τίμημα της Ασυνέπειας

2007-09-18T15:50:00.000+03:00

Η πορεία της ζωής, καθημερινά μας φέρνει αντιμέτωπους με διάφορες επιλογές. Οι περισσότερες είναι μικρές, καθημερινές, όπως το τί θα φάμε ή το τί θα φορέσουμε. Μερικές όμως είναι σημαντικές και καθοριστικές όσον αφορά το ποιοί είμαστε ή το ποιοί θέλουμε να γίνουμε. Σε αυτή την κατηγορία εγώ συγκαταλέγω και τις «επιλογές χαρακτήρα» όπως είναι η συνέπεια και η ασυνέπεια.

Η συνέπεια είναι η ικανότητα να τηρούμε τις δεσμεύσεις μας εμπρόθεσμα και να τιμούμε τις υποσχέσεις μας. Είναι επίσης και ένα από τα βασικά συστατικά που καθιστούν έναν άνθρωπο αξιόπιστο και ακέραιο. Σίγουρα όλοι έχουμε γνωρίσει τέτοιους ανθρώπους και αν ανατρέξουμε ιστορικά στις πράξεις τους, θα συνειδητοποιήσουμε πως όχι μόνο τους εμπιστευόμαστε και αποζητούμε το αίσθημα ασφάλειας που μας παρέχουν, αλλά και πως είμαστε διαθετημένοι, εάν χρειαστεί, είτε να συγχωρήσουμε τα λάθη τους είτε να τους εμπιστευτούμε χωρίς καλά-καλά να καταλαβαίνουμε το γιατί. Ο λόγος είναι απλός: Ιστορικά μας έχουν αποδείξει πως οι προθέσεις και τα λόγια τους συμβαδίζουν με τις πράξεις τους και τα αποτελέσματα αυτών.

Από την άλλη, σίγουρα όλοι μπορούμε να φέρουμε στο μυαλό μας άτομα τα οποία, συχνά, περισσότερο από μία φορά, έχουν αποδειχτεί ανάξια της εμπιστοσύνης μας και μας έχουν απογοητεύσει. Σπασμένες υποσχέσεις, λόγια που δεν συμβαδίζουν με τις πράξεις τους, λάθος «υπολογισμοί» και σωρός από δικαιολογίες ολοκληρώνουν το προφίλ του αναξιόπιστου ανθρώπου. Πολλές φορές η ανάγκη, η έλλειψη επιλογών και η αδυναμία, μας αναγκάζουν να ανεχτούμε αυτή τη συμπεριφορά ελπίζοντας πως την επόμενη φορά δεν θα απογοητευτούμε. Δυστυχώς όμως, μερικά πράγματα δύσκολα αλλάζουν και κάθε φορά που με ελπίδα προσφέρουμε στους ασυνεπείς γύρω μας άλλη μία ευκαιρία γινόμαστε συνένοχοι, όχι μόνο επειδή εκθέτουμε τον εαυτό μας αλλά και επειδή τους στερούμε την ευκαιρία να βελτιώσουν τον εαυτό τους. Και αυτό καθιστά εμάς ασυνεπείς όχι μόνο προς τον εαυτό μας αλλά και προς τους γύρω μας.

Βασίλης Αντωνάς

(Εφημερίδα Κηφισιά 2007)

ΤΟ ΧΑΔΙ ΤΗΣ ΒΡΟΧΗΣ…

2007-09-12T21:25:00.000+03:00

Πρώτη εβδομάδα του Σεπτέμβρη και στο παράθυρο μου δειλά, σχεδόν διακριτικά αποτυπώνονται μερικές σταγόνες νερού. Με λαχτάρα το ανοίγω και απλώνω το χέρι για να πιάσω μερικές από αυτές. Κοιτώ τον ουρανό για να βεβαιωθώ πως τα λιγοστά σύννεφα δεν είναι αποτέλεσμα της καταστροφής που έπληξε την χώρα μας, αλλά μια ευχάριστη επίσκεψη της φύσης. Για πρώτη φορά μετά από μέρες ο Αττικός ουρανός χρωματίζεται από μία υποψία γαλάζιου και τα γκρι σύννεφα δεν είναι πια καπνός. Μένω ακίνητος να δεσμεύσω τη στιγμή, σχεδόν δεν αναπνέω…το σφίξιμο που κρατούσε τη ψυχή δέσμια μαλακώνει λίγο. Η φύση δεν μας εγκατέλειψε. Στο μυαλό μου έρχεται η δέηση των μουσουλμάνων κατοίκων Ελλάδας πριν από μερικές μέρες που ευλαβικά και με σεβασμό αποζήτησαν λίγο νερό για να ξεπλυθούν οι πληγές της χώρας που τους φιλοξενεί.. Από τη μία οι πυρκαγιές έχουν σβήσει και όσο και να βρέξει η ζημιά έγινε. Από την άλλη όλοι έχουμε ανάγκη να επιβεβαιωθούμε πως δεν έχουμε καταστραφεί εντελώς. Μια παράταση…λίγες σταγόνες…ένα χάδι. Μερικά λεπτά αργότερα το νερό στερεύει αλλά ο σκοπός έχει επιτευχθεί.

Πόσο λυτρωτικό είναι ένα χάδι, ένα άγγιγμα…η επαφή. Μας θυμίζει πως υπάρχουμε, πως ζούμε. Από τη στιγμή που γεννιόμαστε και το χάδι της μητέρας είναι αρκετό για να σταματήσει το κλάμα μας και να καθησυχάσει τον φόβο της μοναξιάς της εγκατάλειψης και της απώλειας μέχρι τα τελευταία στάδια της ζωής μας που δίνουμε χαρά στους γέροντες χαϊδεύοντας τα λιγοστά μαλλιά τους. Σίγουρα οι περισσότεροι από εμάς το έχουμε νιώσει αυτό, ένα χέρι φιλικό που έρχεται να μας στηρίξει, να μας κρατήσει ή ακόμα και να μας βοηθήσει να απελευθερώσουμε τα δάκρυα μας. Είναι μαγικό το άγγιγμα και έχει μία δύναμη μεγάλη και σχεδόν κρυφή. Από τον έναν άνθρωπο στον άλλον είναι ένα δώρο πολύτιμο με μεγάλη αξία και πρέπει να το λαμβάνουμε με αγάπη, σεβασμό και ευγνωμοσύνη. Και με ακόμα μεγαλύτερη ευγνωμοσύνη πρέπει να το λαμβάνουμε από τη φύση που φαίνεται πως πιο μεγαλόψυχη είναι από εμάς και πιο γενναιόδωρη και τα κατάφερε για άλλη μια φορά να μας συγχωρήσει, να μας χαϊδέψει. Ως πότε όμως θα είναι τόσο μονόπλευρη αυτή η μεγαλοψυχία; Κάποτε θα πρέπει και εμείς να ανταποδώσουμε…αλλιώς το μόνο που θα μας μείνει θα είναι λιγοστές σταγόνες να κυλούν σα δάκρυ στα παράθυρά μας…

Βασίλης Αντωνάς (Εφημερίδα Κηφισιά 2007)

*Ζωή που δεν Μοιράζεται…

2007-09-12T21:20:00.000+03:00

…είναι ζωή κλεμμένη.

Κοιτώ την άδεια Αθήνα αυτές τις μέρες και τους λιγοστούς περαστικούς, κυρίως τουρίστες και διαβάζω τους τίτλους των εφημερίδων, που για άλλη μια φορά μιλούν για μια πόλη με ανθρώπινο πρόσωπο. Και αναρωτιέμαι πως μια πόλη που έχει μείνει μόνη, είναι πιο «ανθρώπινη»…τι το πιο ανθρώπινο έχουν οι άδειοι δρόμοι, τα κλειστά καταστήματα και αυτή η σιγή; Μία πόλη μόνη βλέπω που νιώθει μόνη και εγκαταλειμμένη. Είναι άραγε ένας αμέριμνος ύπνος αυτός ή μια βασανιστική λήθη;

Η Αθήνα είναι μία πόλη ζωντανή, πλούσια και γενναιόδωρη…τις αρέσει να μοιράζεται απλόχερα την ψυχή της…όσο και αν διαμαρτυρόμαστε πως ασφυκτιούμε στην αγκαλιά της κατά βάθος μας αρέσει να παραμένουμε πιασμένοι στα δίχτυα της. Και αυτής τις αρέσει…φιλάρεσκα μας παρακολουθεί να τρέχουμε σαν στρατιές από μυρμήγκια για να την υπηρετήσουμε, να τις δώσουμε ζωή…σαν αίμα στις αρτηρίες της κάνουμε την καρδιά της να πάλλετε με σθένος, ζωντάνια…πείσμα ακόμα. Είναι πεισματάρα η Αθήνα και πλανεύτρα και πονηρή. Αρχέτυπα θυληκιά, απλά προσποιείται τις μέρες αυτές της μοναξιάς της πως χαίρεται την απομόνωση της…φαντάζομαι αυτό την κάνει και περήφανη...να κάνει τάχα πως δεν την νοιάζει το πώς όλοι έχουμε χαθεί σε πολιτείες άλλες, μακρινές και απομακρυσμένες…

Ίσως βέβαια να είναι και μία σκευωρία όλο αυτό, να μας αφήνει να απομακρυνθούμε για να την ποθήσουμε και να την επιθυμήσουμε περισσότερο…ούτως ώστε οι πρώτες μας βόλτες στα λιθόστρωτα της Πλάκας, το πρώτο σεργιάνι στις αμμουδιές τις Γλυφάδας και το πρώτο δροσερό αεράκι που μυρίζει Φθινόπωρο στην Κηφισιά να μοιάζει σαν πρώτο και ιερό άγγιγμα…ίσως ακόμα και το πρώτο μποτιλιάρισμα να προσδοκούμε, όπως οι ερωτευμένοι τον πρώτο καυγά τους που επιζούν για να μπορέσουν να αγαπηθούν ακόμα περισσότερο. Δεν ξέρω για εσάς, εγώ πάντως κάθε φορά που επιστρέφω, της ζητώ να με συγχωρήσει που έκλεψα λίγη από τη ζωή της και της υπόσχομαι πως μερικές στιγμές θα τις μοιράζομαι αποκλειστικά μαζί της.

Βασίλης Αντωνάς (Εφημερίδα Κηφισιά 2007)

*Με λόγια της Ελευθερίας Αρβανιτάκη

Κατά Παραγγελία Σύντροφοι…

2007-09-12T20:55:00.000+03:00

Οι περισσότεροι από εμάς, μεγαλώνοντας αποκτάμε διάφορα πρότυπα στο μυαλό μας όσον αφορά τη ζωή που θα θέλαμε να ζήσουμε, τη δουλειά που θα θέλαμε να κάνουμε και τον ή την σύντροφο που θα θέλαμε να έχουμε δίπλα μας. Ειδικότερα όσον αφορά την επιλογή του συντρόφου μας δημιουργούμε έναν κατάλογο χαρακτηριστικών που θα θέλαμε να έχει ο άνθρωπος με τον οποίον θα περάσουμε τη ζωή μας. Οι πιθανοί συνδυασμοί είναι ανεξάντλητοι και περιλαμβάνουν χαρακτηριστικά φυσικά , νοητικά, συναισθηματικά και άλλα όπως η μόρφωση και το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο. Αυτή η τάση ταξινόμησης μπορεί να είναι συνειδητή ή ασυνείδητη, λιγότερο ή περισσότερο ευέλικτη και λιγότερο η περισσότερο απόλυτη.

Αναμφίβολα, πολλοί από εσάς και κυρίως αυτοί με μια λιγότερο αφηρημένη σκέψη, θα έχετε κάποια στιγμή στη ζωή σας συναντήσει έναν άνθρωπο ο οποίος πληρούσε τα χαρακτηριστικά και τις προϋποθέσεις που αντιστοιχούσαν στον «κατάλογό» σας. Μερικοί από εσάς, ίσως να είχατε την τύχη να καταλήξετε και να είσαστε ακόμα με αυτόν τον άνθρωπο. Σίγουρα όμως, υπάρχουν και αυτοί οι οποίοι εν πλήρη σύγχυση παρακολούθησαν μία σχέση η οποία εμφανίζετο σαν τέλεια στα χαρτιά, να αποσυντίθεται σαν χάρτινο καράβι στον ωκεανό.

Κατά την άποψη μου, αυτό αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα πλήγματα στην ζωή ενός ανθρώπου, ειδικά ενός ανθρώπου που νόμιζε πως ήξερε τι ακριβώς ήθελε και πως στάθηκε αρκετά τυχερός ώστε να το απαντήσει. Δεν είναι μόνο η αίσθηση της απώλειας του ιδανικού «άλλου», αλλά και η τρομακτική συνειδητοποίηση πως ίσως τελικά όλα αυτά που νομίζαμε πως θέλαμε και επιθυμούσαμε δεν τα ορίσαμε εμείς, αλλά παράγοντες όπως το περιβάλλον, η οικογένεια και ο κοινωνικός μας περίγυρος. Κάθε απώλεια όμως, αφήνει χώρο για κάτι καινούργιο. Και έτσι, αφού ξεπεράσετε το αρχικό σοκ, θα ήταν σοφό να ξεκινήσετε το ταξίδι που θα σας βοηθήσει να ανακαλύψετε τα πραγματικά σας «θέλω» και να βρείτε το σύντροφο που θα σας βοηθήσει να νιώσετε ευτυχισμένοι.

Βασίλης Αντωνάς (Εφημερίδα Κηφισιά 2007)

Το Ένστικτο της Αυτοσυντήρησης

2007-09-12T20:52:00.000+03:00

Με τρόμο παρακολουθούμε οι περισσότεροι τις πυρκαγιές που λυμαίνονται τον τόπο και απειλούν να μετατρέψουν την πανέμορφη χώρα μας σε έρημο. Από το γραφείο μου στην Κηφισιά, παρακολούθησα τον τελευταίο πνεύμονα της Αθήνας να παραδίνεται και το καταπράσινο βουνό της Πάρνηθας να μετατρέπεται σε νεκροταφείο. Παρά τη θλίψη και την αγανάκτηση, κατάφερα να αντλήσω ελπίδα εκείνες τις ημέρες παρατηρώντας τη μαζική αντίδραση. Εάν αφουγκραστούμε την επικαιρότητα θα συνειδητοποιήσουμε πως για πρώτη φορά αρχίζουμε να αντιλαμβανόμαστε το μέγεθος της καταστροφής που προμυνείεται εάν δεν φροντίσουμε τον πλανήτη μας.. Οι ομιλίες του Αλ Γκορ (ο οποίος πρόσφατα ήρθε και στη χώρα μας), οι συναυλίες του Live Earth και η δραστηριοποίηση οργανισμών όπως η Net Impact είναι σημάδια πως ήρθε ή ώρα της αφύπνισης.

Από την πλευρά μου ως ψυχολόγος συχνά παρατηρώ τις ομοιότητες και τους παραλληλισμούς του ατόμου με το συλλογικό υποσυνείδητο. Ο χάρτης της ψυχής του ανθρώπου μοιάζει με το χάρτη του κόσμου και η επιβίωση αποτελεί βασικό ένστικτο. Σε καθημερινή βάση, οι πελάτες μου με διδάσκουν με τις ιστορίες τους; σπασμένες, καμένες και διαμελισμένες ψυχές με την πάροδο του χρόνου αποκτούν πάλι τις δυνάμεις τους, ξαναβρίσκουν το χαμένο ηθικό τους και καταφέρνουν να στρέψουν το βλέμμα μπροστά έχοντας μάθει από τα λάθη του παρελθόντος. Όσο και αν πιστεύουν πως είναι αδύνατον να λυτρωθούν, η εσωτερική δύναμη που τους ώθησε να ζητήσουν βοήθεια είναι απόδειξη πως είναι σε θέση να την λάβουν.

Ο πλανήτης μας δεν είναι μόνο ο βιότοπος μας. Είναι και η προέκταση της ψυχής μας και δεν έχουμε την πολυτέλεια να αντιμετωπίσουμε την ψυχή μας με αδιαφορία και στωικότητα. Με τον ίδιο τρόπο που έχουμε μάθει να διαφυλάσσουμε τον εαυτό μας πρέπει να διαφυλάξουμε και τη συλλογική επιβίωση μας. Αυτή είναι η φύση μας. Ένας καλός φίλος αρέσκεται στο να μου υποδυκνείει πως δεν μπορούμε όσο και αν προσπαθήσουμε να περάσουμε τα δόντια μας μέσα από το δέρμα μας. Αν και ομολογώ πως δεν το έχω δοκιμάσει ποτέ (και συνιστώ να μην το κάνετε ούτε κι εσείς), για κάποιο λόγο τον πιστεύω.

Βασίλης Αντωνάς (Εφημερίδα Κηφισιά 2007)

Η Υπομονή ως Μειονέκτημα

2007-09-12T20:47:00.000+03:00

Οι περισσότεροι από εμάς και κυρίως οι κάπως μικρότεροι σε ηλικία θα έχουμε ακούσει κατά καιρούς τους γύρω μας να συνιστούν υπομονή έμμεσα και άμεσα. Από τους θρησκευτικούς παράγοντες («Με υπομονή και αρετή θα κερδίσουμε την Ουράνια Βασιλεία»), τους προϊσταμένους μας («Κάνε υπομονή και θα πάρεις αυτή την αύξηση/προαγωγή/άδεια») μέχρι τους γονείς μας («Κάνε υπομονή και θα μεγαλώσεις και εσύ») όλοι φαίνονται να έχουν την εντύπωση πως έχουμε όλο το χρόνο στον κόσμο για να πετύχουμε αυτά που θέλουμε. Η αλήθεια σαφώς είναι πως πολλά πράγματα έχουν ένα φυσικό κύκλο ζωής, τον οποίο και δεν μπορούμε να επηρεάσουμε σίγουρα όμως θα πρέπει να υπάρχουν και άλλα τόσα τα οποία μπορούμε να καταφέρουμε νωρίτερα προσπαθώντας για αυτά.

Εάν κοιτάξουμε στο λεξικό θα διαπιστώσουμε πως ο όρος υπομονή είναι ταυτισμένος με την ανοχή και την ανεκτικότητα. Δεν ξέρω για εσάς αλλά για εμένα αυτοί οι όροι μου φέρνουν στο μυαλό εικόνες και σκέψεις που σχετίζονται με μάρτυρες, θύματα, άτομα χωρίς πρωτοβουλία και ανθρώπους που αφήνουν τη ζωή να διαλέξει για αυτούς αντί να επιδιώκουν να ελέγχουν και να καθορίζουν τις εξελίξεις που τους αφορούν. Επίσης μου φέρνουν στο μυαλό άτομα που δεν διακινδυνεύουν και δεν έχουν διάθεση να ηγηθούν και να καινοτομήσουν, να επαναστατήσουν ακόμα.

Θα ήθελα για ένα λεπτό να κάνουμε όλοι μια ιστορική αναδρομή και να αναλογιστούμε τους ανθρώπους που σημάδεψαν τις εξελίξεις. Από πρόσωπα αμφιλεγόμενα όπως ο Μέγας Αλέξανδρος ή ο Τσε Γκεβάρα, μέχρι πρόσωπα που κοινώς όλοι αποδεχόμαστε ως ευεργέτες της ανθρωπότητας όπως ο Γουτεμβέργιος, ο Μπελ ή ο Γκάντι. Θα συνειδητοποιήσετε πως εκτός από τα άλλα χαρίσματά τους, οι μεγάλες αυτές προσωπικότητες μοιράζονται και το προτέρημα της ανυπομονησίας. Για αυτό λοιπόν την επόμενη φορά που κάποιος σας προτείνει να κάνετε υπομονή αναλογιστείτε εάν το κάνει γιατί όντως πιστεύει σε αυτό ή αν απλά συνειδητά ή ασυνείδητα τον τρομάζει η σκέψη του ότι κάποιος μπορεί να κατορθώσει περισσότερα από αυτόν σε λιγότερο χρόνο.

Βασίλης Αντωνάς (Εφημερίδα Κηφισιά 2007)

Καλοκαιρινές Διακοπές.

2007-09-12T20:34:00.000+03:00

«Η Σωτηρία της ψυχής, είναι πολύ μεγάλο πράγμα, σαν ταξιδάκι αναψυχής…» ισχυρίζεται γνωστή στιχουργός και αυτές τις μέρες τείνω να συμφωνώ μαζί της. Η Αθήνα μοιάζει με πύρινο καμίνι και εκτός από τις διακοπές στο δίκτυο τις ΔΕΗ κάτι μου λέει πως και το ανθρώπινο μυαλό και σώμα έχουν πάρει την κατιούσα.

Τις τελευταίες μέρες παρακολουθώ από κοντά τις διακυμάνσεις στην απόδοση των ανθρώπων αλλά και τη γενικότερη δυσφορία που εκφράζουν όσον αφορά το ότι είναι αναγκασμένοι να διασχίζουν την Αθήνα για να πάνε στη δουλειά τους και έπειτα να περνούν 8 τουλάχιστον ώρες κλεισμένοι σε ένα γραφείο (στην καλύτερη περίπτωση). Τα βράδια τους παρατηρώ επίσης να ξεχύνονται στους δρόμους ψάχνοντας λίγοι δροσιά είτε κατευθυνόμενοι προς την παραλία είτε προσπαθώντας να βρουν μια δροσερή γωνιά σε κάποια ταράτσα μπαρ στην Κηφισιά. Με πολλούς από αυτούς συζήτησα και τους ρώτησα γιατί επιμένουν να μένουν στην Αθήνα και έλαβα μια σειρά απαντήσεων που έχουν να κάνουν με χρήμα, χρόνο και υποχρεώσεις.

Έκατσα και σκέφτηκα λοιπόν πως θα μπορούσε κάποιος με μαθηματικές ικανότητες καλύτερες από τις δικές μου να βγάλει μια φόρμουλα η οποία να προσθέτει τη μείωση αποδοτικότητας, τα χρήματα που ξοδεύουμε ενώ είμαστε στην πόλη και την ψυχική ταλαιπωρία αυτές τις μέρες. Κατόπιν σκέφτηκα να σύγκρινε το αποτέλεσμα με το κόστος του να πάει κάποιος διακοπές για μερικές ημέρες και να επαναφορτίσει τις μπαταρίες τους. Και αναρωτήθηκα αν τελικά κερδίζουμε κάτι με το να παραμένουμε αμετακίνητοι στις επάλξεις του αγώνα ή αν μερικές μέρες σε κάποιο βουνό ή κάποια παραλία θα υπερδιπλασίαζαν την απόδοση μας όταν θα επιστρέφαμε με τρόπο που θα κάλυπτε και με το παραπάνω την απουσία μας…Και αποφάσισα να πάρω το επόμενο καράβι για τις Κυκλάδες αφού έκλεισα και μερικές μέρες στη Βόρεια Εύβοια.

Βασίλης Αντωνάς (Εφημερίδα Κηφισιά 2007)

Η Ψυχή Ολοκληρώνει…

2007-09-12T20:28:00.000+03:00

…αυτό που χρειάζεται να δει και να νιώσει.

Οι περισσότεροι από εμάς έχουμε χαραγμένα στην ψυχή μας όνειρα, ιδανικά και προσδοκίες. Λίγο πολύ, συνειδητά η εν μέρει υποσυνείδητα ξέρουμε ή μάλλον νιώθουμε τι είναι αυτό που θέλουμε, τί είναι αυτό που μας ταιριάζει και μας κάνει να αισθανόμαστε ευτυχισμένοι και ολοκληρωμένοι. Σε καμία άλλη μορφή σχέσης δεν είναι τόσο έντονο αυτό το συναίσθημα αμοιβαίας ολοκλήρωσης όσο στην ερωτική. Μερικοί το ονομάζουν «χημεία» κάποιοι «επιστροφή στο σπίτι» και άλλοι «ιερό γάμο». Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πως το συναίσθημα που κυριαρχεί όταν πιστέψουμε πως έχουμε ανακαλύψει το έτερον ήμισί μας είναι ανεπανάληπτο, ειδικά αν ανήκουμε σε αυτούς που πιστεύουν πως κάτι τέτοιο συμβαίνει μόνο μια φορά και αυτό μόνο αν είμαστε αρκετά τυχεροί.

Δυστυχώς ή ευτυχώς ανάμεσα μας κυκλοφορούν σκεπτικιστές οι οποίοι με τις θεωρίες τους είτε επεμβαίνουν ενοχλητικά στις καταστάσεις νιρβάνας που ενίοτε κυριαρχούν στη ζωή μας είτε μας δίνουν ελπίδα για ένα αύριο όταν νιώθουμε πως όλα έχουν χαθεί. Αυτοί οι σκεπτικιστές υποστηρίζουν πως όχι μόνο συμπληρώνουμε με τη φαντασία μας (οι ψυχολόγοι αυτό το ονομάζουν «προβολή») αυτά που υπολείπονται από τον άλλον για να ταιριάξει στην εικόνα του ιδανικού που εμείς χρειαζόμαστε, αλλά και πως οι χώρο-χρονικές μας περιστάσεις παίζουν κεντρικό ρόλο στις επιλογές μας. Έτσι όχι μόνο μπορεί να προβάλλουμε στον άλλον χαρακτηριστικά τα οποία χρειαζόμαστε και αυτός ή αυτή δεν έχει αλλά επιπροσθέτως εάν διανύουμε μία περίοδο όπου για διάφορους λόγους είμαστε ευάλωτοι, έχουμε τη δυνατότητα να αναπλαισιώσουμε αυτό που πραγματικά χρειαζόμαστε και να το…πουλήσουμε στον εαυτό μας.

Πολλά από τα ζευγάρια που με επισκέπτονται ανά καιρούς εκφράζουν αυτό το παράπονο ουσιαστικά κατηγορώντας ο ένας τον άλλον, «δεν είσαι αυτός/αυτή που γνώρισα». Συμβουλή μου πάντα είναι να αναλάβει ο καθένας τις ευθύνες του όχι μόνο για αυτά που είδε αλλά και για αυτά που νόμισε ότι είδε. Όπως λένε και οι Αγγλοσάξονες «δεν σου υποσχέθηκα ποτέ ένα κήπο από τριαντάφυλλα». Μερικές φορές η ψυχή όντας ανήμπορη να ολοκληρωθεί διαλέγει να ολοκληρώσει. Και όσο και αν δε φταίμε οι ίδιοι για αυτό, σημαντικό είναι να θυμόμαστε πως δεν μας φταίει και κανένας άλλος.

Βασίλης Αντωνάς (Εφημερίδα Κηφισιά 2007)

Το Συναίσθημα της Ζήλιας.

2007-09-12T20:22:00.000+03:00

Λίγα συναισθήματα έχουν τις αποχρώσεις, τις διαστάσεις και το εύρος που έχει το συναίσθημα της ζήλιας. Μπορεί να είναι κάτι τόσο απλό και αθώο όσο το να ζηλέψουμε το παγωτό που τρώει ο διπλανός μας μέχρι τη δολοφονική αίσθηση ζήλιας που καμιά φορά πιάνει τους εραστές όταν νιώθουν ότι η θέση τους απειλείται. ‘Όπως και τα περισσότερα πράγματα η ζήλια σε μεγάλες δόσεις μπορεί να βλάψει…πολύ. Τόσο πολύ που πολλές φορές από μόνη της είναι αρκετή να αλλοιώσει τη κοσμοθεωρία μας, τη προσωπικότητα μας και, όπως πολλοί υποστηρίζουν, ακόμα και την ίδια την εμφάνιση μας. Πολλοί από εσάς ίσως να θυμούνται τα κόμιξ του «Ιζνογκγούντ» του κακού Βεζίρη που ήθελε να γίνει «Χαλίφης στη θέση του Χαλίφη.» Ο Ιζνογκγούντ αναπαρίστατο ως ένα κοντό, μαυριδερό, κακιασμένο ανθρωπάκι με σχιστά μάτια, μυτερό πηγούνι και γαμψή μύτη ενώ ο Χαλίφης ως ένας παχουλός, καλοκάγαθος, ευτυχισμένος άνθρωπος.

Όσο όμως και αν μπόρεσε ο καλός μας σκιτσογράφος να δώσει μία φυσική (εντάξει, σχεδόν) υπόσταση στη ζήλια δεν κατάφερε να απεικονίσει παρά μόνο μία της διάσταση…αυτήν που μας κάνει να βιώνουμε αυτό το έντονο συναίσθημα όταν θέλουμε κάτι που ο άλλος έχει. Σε αυτή τη περίπτωση ο φθόνος είναι μάλλον η ακριβής εκδοχή της ζήλιας. Αυτό όμως σίγουρα δεν περιγράφει με ακρίβεια την ψυχική αναταραχή κάποιου που νοιώθει πως ο σύντροφος του/της λαμβάνει η δίνει προσοχή σε κάποιον πέραν από τους ίδιους. Ή μήπως και σε αυτή τη περίπτωση η ζήλια εστιάζεται στο ότι ο ένας εκ των δύο έχει ή κάνει κάτι που άλλος δεν μπορεί; Και αν ήταν έτσι τότε γιατί τα παιδάκια συχνά δεν ησυχάζουν όταν πάρουν αυτό που έχει το αδερφάκι τους και ανακουφίζονται περισσότερο όταν το αδερφάκι τους το χάσει; Τελικά ζήλια είναι να θέλουμε αυτό που έχει ο άλλος, να θέλουμε να μην το έχει ο άλλος ή να φοβόμαστε πως δεν είμαστε μοναδικοί για αυτούς; Για μια φορά αγαπητοί αναγνώστες λέω να σας αφήσω με περισσότερα ερωτηματικά παρά απαντήσεις. Θα σας δώσω όμως δύο λέξεις οι οποίες μπορεί να βοηθήσουν να εστιάσετε οποιουσδήποτε στοχασμούς μπορεί να έχετε: Φόβος και θυμός…

Βασίλης Αντωνάς (Εφημερίδα Κηφισιά 2007)

Ο Νάρκισσος

2007-09-12T20:17:00.000+03:00

Οι περισσότεροι από εμάς έχουμε ακούσει ή έχουμε διαβάσει για το μύθο του Νάρκισσου, του όμορφου νέου που μεταμορφώθηκε σε λουλούδι επειδή δεν μπορούσε να πάρει τα μάτια του από την αντανάκλαση του εαυτού του. Πέραν της περιγραφής που προσφέρουν τα ψυχιατρικά εγχειρίδια για να σκιαγραφήσουν μια παθολογική διαταραχή, η χρήση του όρου έχει πλέον εισέλθει στην καθημερινότητά μας. Όπως και με τη συγγενική ψυχιατρική έννοια, έτσι και η λαϊκότερη χρήση του όρου υποδηλώνει γνωρίσματα τα οποία οι περισσότεροι από εμάς θεωρούμε αρνητικά…υπεροψία, αλαζονεία, εγωκεντρισμός, και φιλαρέσκεια είναι μόνο μερικά από τα χαρακτηριστικά που εφάπτουμε στα ενοχλητικά αυτά πλάσματα.

Υπάρχει όμως ένας βασικός παράγοντας τον οποίο αγνοούμε και που ίσως μας πείσει να αναθεωρήσουμε ή τουλάχιστον να αναπλαισιώσουμε κάπως τις απόψεις μας περί ναρκισσισμού. Η εκδήλωση ναρκισσιστικών συμπτωμάτων είναι ως επί το πλείστον αποτέλεσμα κάποιου ψυχολογικού τραύματος και ως εκ τούτου μια ουσιαστικά φυσιολογική αμυντικογενής συμπεριφορά με σκοπό να προστατευθεί το «εγώ». Χωρίς να επεκταθούμε ιδιαίτερα, είναι χρήσιμο να αναφερθεί πως πολλοί Νάρκισσοι έχουν τραυματικές εμπειρίες οι οποίες δημιουργούν αισθήματα ντροπής ή σε κάποια στιγμή της ζωής τους έχουν βιώσει εγκατάλειψη. Ως αντίδραση, ο Νάρκισσος καλείται να δημιουργήσει έναν εαυτό όχι μόνο αυτόνομο αλλά και ιδιαίτερα ελκυστικό, ούτως ώστε όχι μόνο να μη χρειάζεται να ντρέπεται για αυτό, αλλά και να σιγουρευτεί πως κανείς ποτέ δε θα τον εγκαταλείψει. Μέσα από αυτό το πλαίσιο γίνεται κατανοητό το γιατί οι Νάρκισσοι είναι πολύ συχνά άτομα επιτυχημένα, γοητευτικά αλλά και πολλές φορές ανήμπορα να δημιουργήσουν και να διατηρήσουν μακροπρόθεσμες και ουσιαστικές σχέσεις, κυρίως στον ερωτικό τομέα όπου η απόρριψη έχει ακόμα μεγαλύτερο βάρος.

Αυτό που ουσιαστικά χρειάζονται αυτά τα άτομα, ακόμα περισσότερο από τις εκφράσεις θαυμασμού, είναι ένα αίσθημα αποδοχής. Αν καταφέρουμε να το μεταδώσουμε αυτό και να βάλουμε λίγη προσπάθεια στην ανάπτυξη των σχέσεων μαζί τους, το πιθανότερο είναι πως θα ανταμειφθούμε όχι πλέον μέσα από τη Μεταμόρφωση του Νάρκισσου αλλά από την αποκάλυψή του.

Βασίλης Αντωνάς (Εφημερίδα Κηφισιά 2007)

Ο Πόλεμος των Φύλων

2007-09-12T20:11:00.000+03:00

Σε πολλές από τις συζητήσεις που έχω ανά καιρούς με τους ασθενείς μου αλλά και καμιά φορά σε κοινωνικό πλαίσιο με φίλους ανακαλύπτω πως εδώ και αρκετά χρόνια επικρατεί μια ένταση, μια σχεδόν εμπόλεμη κατάσταση ανάμεσα σε άντρες και γυναίκες. Το δημογραφικό τους προφίλ είναι συνήθως 30 και κάτι, επιτυχημένοι επαγγελματικά, μορφωμένοι και ελεύθεροι. Και παρόλο που θα νόμιζε κανείς πως αυτές οι προϋποθέσεις θα αποτελούσαν μια εξαιρετική πλατφόρμα ευτυχίας, ανταυτού μία καχυποψία και μία επιφυλακτικότητα προς το αντίθετο φύλο φαίνεται να περιπλέκει τα συναισθήματα και τη ζωή των νεαρών αυτών ατόμων.

Εδώ και αρκετά χρόνια παρακολουθώ με ενδιαφέρον τις κοινωνικές εξελίξεις οι οποίες καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τις ανθρώπινες σχέσεις. Η επανάσταση στο διαδυκτιακό χώρο, η ραγδαία άνοδος των γυναικών στον επαγγελματικό χώρο, η μετά-φεμινιστική εποχή και φυσικά η κατάρρευση του πατριαρχικού αρχέτυπου με το οποίο οι περισσότεροι τριαντάρηδες μεγάλωσαν έχουν επιφέρει μια σύγχυση η οποία αποτέλεσμα είχε το να μη γνωρίζει το ένα φύλο τι περιμένει το άλλο. Οι εποχές όπου οι γυναίκες περίμεναν τον εργαζόμενο άντρα στο σπίτι φροντίζοντας τα παιδιά και το νοικοκυριό έχουν περάσει ανεπιστρεπτί. Όσα θετικά αποτελέσματα και να έχει αυτό δε παύει από το να έχει δημιουργήσει καινούργια δεδομένα. Η μεταβατική αυτή περίοδος έχει βρει πολλούς άντρες συνειδητά ή υποσυνείδητα απειλημένους για τον αντρισμό τους ή απλά μπερδεμένους για το πόσο προστατευτικοί πρέπει να είναι προς τις γυναίκες. Από την άλλη οι γυναίκες νιώθουν πως ένας άντρας είτε θα θελήσει να καταπατήσει την αυτονομία τους και τα επιτεύγματά τους ή δε θα τις προσέξει αρκετά.

Δυστυχώς εύκολες λύσεις δεν υπάρχουν και η εμπιστοσύνη χρειάζεται πολύ περισσότερο χρόνο να χτιστεί παρά να γκρεμιστεί. Και επί του παρόντος μοναδική λύση φαντάζει η υπομονή μέχρι να σταθεροποιηθεί αυτή η γενιά αλλά και μια επικοινωνία αποτελεσματική και έντιμη η οποία θα βοηθήσει να ξεπεραστούν οι φοβίες και οι εσωτερικές μας ανασφάλειες. Η ανθρώπινη φύση έχει πάντα καταφέρει να σιγουρέψει τη διαιώνιση του είδους μας. Σίγουρα θα το κάνει και τώρα για άλλη μια φορά.

Βασίλης Αντωνάς (Εφημερίδα Κηφισιά 2007)

Καταχρήσεις και Αυτοπειθαρχία

2007-09-12T19:48:00.000+03:00

Οι περισσότεροι από εμάς σίγουρα έχουμε κάποιες συνήθειες οι οποίες μας βασανίζουν και τις οποίες θα θέλαμε να αλλάξουμε. Το κάπνισμα, η διατροφή μας, η έλλειψη άσκησης μειώνουν την αυτοπεποίθηση μας όχι μόνο λόγω του ότι επηρεάζουν αρνητικά τη φυσική μας κατάσταση αλλά και λόγω του ότι διαρκώς μας υπενθυμίζουν την αδυναμία του πνεύματός μας. Και για κάποιο λόγο, τις περισσότερες φορές, η προσπάθεια να χαλιναγωγήσουμε τη ροπή μας προς την προσωρινή απόλαυση αποβαίνει μάταια και…προσωρινή. Τσιγάρα, ποτά, γλυκά και τηγανιτές απολαύσεις παρελαύνουν μπροστά μας και εμείς ανήμποροι ενδίδουμε αντιμετωπίζοντας τις συνέπειες και τις ενοχές μας.

Ένας από τους κύριους λόγους για την αδυναμία μας να αυτοπειθαρχηθούμε είναι το ότι διαρκώς νιώθουμε πως πράγματα και καταστάσεις μας επιβάλλονται. Η οικογένεια μας επιβάλλει τις υποχρεώσεις, η δουλειά το ωράριο, το παιδί μας τον ύπνο και τη διασκέδαση (ή μάλλον την έλλειψη αυτών). Φανταστείτε για παράδειγμα μια μητέρα η οποία μετά από μια ατελείωτη μέρα στο γραφείο και αφού έχει βοηθήσει τα παιδιά με τα μαθήματα, καλείται όχι μόνο να απαρνηθεί ένα απολαυστικό γλυκό αλλά και να πάει στο γυμναστήριο. Ή έναν επιχειρηματία ό οποίος κλείνοντας τη 16ωρη μέρα του με ένα γεύμα εργασίας δε θα πιει ένα ποτήρι ουίσκι ή δε θα ανάψει ένα τσιγάρο σε περίπτωση που είναι καπνιστής. Η ανάγκη του ανθρώπου για φυσική απόλαυση είναι κάτι το οποίο δύσκολα χαλιναγωγείτε.

Ένας τρόπος να αποκτήσουμε κάποιο σχετικό έλεγχο απέναντι στους πειρασμούς μας είναι το να καθορίσουμε την παρουσία τους. Δηλαδή το να αποφασίσουμε πόσο και πότε θα ενδίδουμε. Έτσι, και ανάλογα με τις ανάγκες του οργανισμού μας μπορούμε να διαλέξουμε το ανώτατο όριο καταχρήσεων που δικαιούμαστε ανά εβδομάδα και να τις μοιράσουμε σε μία ανά ημέρα. Για παράδειγμα θα μπορούσαμε την πρώτη μέρα να δικαιούμαστε ένα γλυκό, τη δεύτερη να μη γυμναστούμε, την τρίτη να πιούμε ένα ποτό και ούτω καθεξής. Με αυτό τον τρόπο όχι μόνο θα έχουμε συμβάλλει στην βελτίωση της υγείας μας αλλά και θα έχουμε επιπλέον αποκτήσει έλεγχο σε έναν τομέα της ζωής μας.

Βασίλης Αντωνάς(Εφημερίδα Κηφισιά 2007)

Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ…ΣΥΜΜΑΧΟΣ

2007-09-12T17:29:00.000+03:00

Λίγο πολύ όλοι μας κάποιες στιγμές έχουμε βιώσει συναισθήματα και συμπτώματα κατάθλιψης. Από ένα αντιδραστικό καταθλιπτικό επεισόδιο το οποίο φυσιολογικά ακολουθεί ένα θλιβερό γεγονός της ζωή μας (πένθος, χωρισμός, απόλυση κλπ) μέχρι την τυπική κλινική κατάθλιψη με διάρκεια άνω των 6 μηνών και με παρουσία σημαντικών διαταραχών στον ύπνο, τη διατροφή την κοινωνικότητα τη σεξουαλικότητα κλπ Αυτή η δεύτερη μορφή η οποία συχνά παρουσιάζεται χωρίς κάποιον προφανή λόγο, και μοιάζει να μας βασανίζει σαδιστικά θα μας απασχολήσει σήμερα.

Η ανθρώπινη φύση έχει με σοφία εφοδιάσει το σώμα με την αίσθηση του πόνου, ούτως ώστε να το προφυλάξει από διάφορες μορφές κινδύνου και επιζήμιων σωματικών δραστηριοτήτων. Θα ήταν μεγάλη παράλειψη εάν δεν είχε φροντίσει εξίσου προσεκτικά και το νου. Πέραν τις πιθανότητας βιολογικών η ορμονικών διαταραχών οι οποίες καλό θα ήταν να εξετάζονται συχνά με ένα απλό «τσεκ απ» η κατάθλιψη κρύβει πάντα κάποια μυνήματα τα οποία εάν εισακουστούν και αποκρυπτογραφηθούν μπορούν να συμβάλλουν αποτελεσματικά στην αυτογνωσία μας και στη βελτίωση της ζωής μας .

Τα αίτια τις κατάθλιψης ποικίλουν και μπορεί να είναι από μια εσωτερική διαμαρτυρία για τη δυσαρέσκεια του πνεύματος μας όσον αφορά τον τρόπο που αναλώνουμε τη ζωή μας μέχρι ένα άλυτο παρελθοντικό βίωμα το οποίο μας κρατά παγιδευμένους σε συμπεριφορές και τρόπους σκέψεις οι οποίες είναι επιβλαβείς για εμάς ή απλά έχουν περιθώριο βελτίωσης. Φανταστείτε να μπορούσατε να είχατε πρόσβαση σε τέτοιου είδους πληροφορίες. Από μόνο του αυτό θα ήταν αρκετό για να κάνετε κάτι πιο αποτελεσματικό από ότι θα κάνατε εάν δεν είχατε τη γνώση. Έτσι την επόμενη φορά που θα νιώσετε θλιμμένος ή καταβεβλημένος δώστε στον εαυτό σας το περιθώριο να σκεφτεί και να κατανοήσει τους λόγους που σας προκαλούν αυτά τα συναισθήματα, αντί να προσπαθήσετε να τα καταδιώξετε με μανία –στην οποία περίπτωση θα παρουσιάζατε συμπτώματα μανιοκατάθλιψης, μια κατάστασης την οποία θα αναλύσουμε σε κάποιο άλλο άρθρο-.

Βασίλης Αντωνάς (Εφημερίδα Κηφισιά 2007)

Στρατηγική Οργάνωση

2007-09-12T16:50:00.000+03:00

Στις μέρες μας λίγοι είναι αυτοί που δεν αισθάνονται τη πίεση των μοντέρνων ρυθμών και των μοντέρνων καιρών. Διανύουμε μια εποχή όπου όλα συμβαίνουν με αστρονομική ταχύτητα και όλο και συχνότερα ανακαλύπτουμε πως πρέπει να εντείνουμε τις προσπάθειες μας για να μη μείνουμε πίσω. Η δουλειά μας, το σπίτι μας, η οικογένεια μας, όλα φαίνεται να ζητούν όλο και περισσότερα από εμάς όλο και πιο γρήγορα και όλο και πιο αποτελεσματικά. Συχνά ανταποκρινόμαστε με το να αγωνιζόμαστε ακόμα πιο ζωηρά, συχνά ανακαλύπτοντας πως τελικά όχι μόνο είμαστε εξουθενωμένοι αλλά και πως όλα όσα κάναμε χαρακτηρίζονται από ατέλειες.

Υπάρχουν όμως κάποιοι σύμμαχοι τους οποίους συχνά αγνοούμε και που καλά θα κάναμε να τους επιστρατεύσουμε. Ένας από αυτούς είναι η στρατηγική οργάνωση του χρόνου και των πόρων μας.. Η στρατηγική οργάνωση δεν είναι ανάγκη να είναι αποκλειστικό προνόμιο πολυεθνικών εταιριών η μεγάλων ηγετών. Μπορεί να γίνει μέρος της καθημερινότητας σας απλοποιώντας τις διαδικασίες που σας βασανίζουν και κάνοντας σας πιο αποτελεσματικούς.
Μια καλή αρχή για να συμμαζέψουμε τη ζωή μας είναι να σημειώνουμε γραπτώς αυτά που έχουμε να κάνουμε καθημερινά και να τα ταξινομούμε σε κύρια, δευτερεύοντα και ουδέτερα. Έτσι θα έχουμε άμεσα διαχειριστεί αποτελεσματικά τη κατανομή τις ενέργειας μας. Μια δεύτερη τεχνική είναι να φροντίζουμε να ξοδεύουμε επαρκή χρόνο στο να προετοιμαζόμαστε για αυτό που θέλουμε να κάνουμε, όπως θα ακονίζαμε ένα τσεκούρι για αρκετή ώρα πριν κόψουμε ένα δέντρο. Η προετοιμασία είναι μια καλή επένδυση. Τέλος, μπορούμε να εξασκήσουμε τις ηγετικές μας ικανότητες με το να συνεργαστούμε με τους γύρω μας επικοινωνώντας τις ανάγκες μας και ζητώντας τη βοήθειά τους. Τα παραπάνω φυσικά προϋποθέτουν υγεία, καλή διάθεση και διαύγεια πνεύματος. Το πώς πετυχαίνουμε τα παραπάνω είναι από μόνο του άλλη μια πρόκληση και θα αναφερθούμε σε αυτήν κάποια άλλη στιγμή.

Βασίλης Αντωνάς (Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα Κηφισιά το 2007)

2007-09-12T16:28:00.000+03:00

mercurius...ή αλλιώς Ερμής. Αγγελιοφόρος, Θεός της αφθονίας, της επικοινωνίας και της ταχύτητας. Συνοδός των ψυχών (ψυχοπομπός)